Điểm nóng xung đột ngày 2-3: Ai đủ sức kế vị Lãnh tụ Tối cao Iran?

Theo đài CNN, suốt gần 4 thập kỉ điều hành đất nước, Đại giáo chủ Iran Ayatollah Ali Khamenei chưa bao giờ công khai chỉ định người thừa kế.

Giờ đây, trọng trách lựa chọn lãnh tụ thuộc về Hội đồng Chuyên gia gồm 88 giáo sĩ cao cấp, như Hiến pháp Iran quy định.

Từ năm 1979 đến nay, cơ quan này mới chỉ bầu chọn người kế vị đúng một lần duy nhất vào năm 1989 - chính là bầu cho ông Khamenei. 

Muốn trở thành Lãnh đạo tối cao Iran, ứng viên phải là nam giới, là giáo sĩ có năng lực chính trị, uy tín đạo đức cùng lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng.

Ở một bài phân tích đăng tải chiều 1-3, đài CNN đưa ra 5 nhân vật đang nhận nhiều sự chú ý nhất ở Iran.

Nhân vật được đề cập đầu tiên là con trai thứ của Đại giáo chủ đã khuất - ông Mojtaba Khamenei (56 tuổi).

Với vị thế con trai Đại giáo chủ, ông Mojtaba sở hữu tầm ảnh hưởng cực lớn nhờ mối quan hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cùng lực lượng bán quân sự Basij. Nghĩa là, ông Mojtaba chắc chắn sở hữu sự ủng hộ từ quân đội.

Tuy nhiên, dư luận Iran luôn coi "cha truyền con nối" là điều tối kỵ. Ngoài ra, dù là con trai Lãnh đạo tối cao nhưng ông Mojtaba không có cấp bậc giáo sĩ cao.

Ứng cử viên sáng giá không thua kém là Phó Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia Iran Alireza Arafi (67 tuổi). Tại Iran, ông Alireza Arafi là một trong những thuộc cấp mẫn cán, nhận niềm tin tuyệt đối từ Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei khi tại thế.

Nhiều nhà phân tích nhận xét ông Arafi am hiểu bộ máy chính quyền, thành thạo tiếng Anh, tiếng Ả Rập, cực kỳ nhạy bén với công nghệ.

Nhược điểm duy nhất ông gặp phải là thiếu mối quan hệ mật thiết với khối an ninh, quân đội để có thể trở thành một nhân vật chính trị có tầm ảnh hưởng.

Một gương mặt đại diện phe bảo thủ cực đoan nhất giới giáo sĩ xuất hiện ở danh sách kế vị, đó là giáo sĩ Mohammad Mehdi Mirbagheri (ngoài 60 tuổi).

Giáo sĩ Mirbagheri nổi tiếng với những tuyên bố gây sốc và tư tưởng bài phương Tây cực độ. Ông tuyệt đối tin tưởng vào "một cuộc chiến không thể tránh khỏi giữa tín đồ và những kẻ không tin đạo". 

Kế đến, ông Hassan Khomeini (ngoài 50 tuổi), là cháu nội người sáng lập Cộng hòa Hồi giáo Iran - Đại giáo chủ Ruhollah Khomeini.

Ông này theo tư tưởng ôn hòa, từng bị cấm tranh cử vào Hội đồng Chuyên gia năm 2016; và không có thực quyền ở bộ máy an ninh. 

Cuối cùng, giới quan sát dự đoán Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Chuyên gia Iran Hashem Hosseini Bushehri (ngoài 60 tuổi) cũng có lợi thế lớn nhờ vị trí điều hành trực tiếp quy trình chọn người kế vị.

Tuy vậy, ông Bushehri không nổi tiếng ở trong nước, cũng không không có sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ lực lượng IRGC.