Dưới màu xanh thành phố

Hồi đó chúng tôi làm việc chung cơ quan - Phòng Văn nghệ Sở Văn hóa và Thông tin tỉnh Sông Bé.

Mỗi lần về TP HCM, nhạc sĩ thường ghé Đài Tiếng nói Nhân dân thành phố gửi bài hát để thu và phát trên sóng phát thanh. Cũng có lúc anh chở tôi qua Nhà Văn hóa Thanh Niên để sinh hoạt trong nhóm Câu lạc bộ Sáng tác trẻ.

Tôi thích những giây phút chúng tôi chạy xe dưới hàng cây dầu, sao cổ thụ trên các tuyến đường Nguyễn Đình Chiểu, Nguyễn Bỉnh Khiêm... Hàng cây cao vút như làm cho bầu trời rộng hơn. Màu xanh hai bên đường lẫn vào trời xanh miên man trò chuyện. Những bóng mát rung rinh dưới hàng cây. Cảm giác lúc đó thật nhẹ nhàng, bình yên.

Ở Thủ Dầu Một cũng có nhiều dầu cổ thụ trên ngọn đồi nơi đặt trụ sở UBND tỉnh Bình Dương - nay thuộc TP HCM, được trồng thời Pháp. Anh Giáp Văn Thạch thường ôm đàn guitar lên đó, ngồi dựa gốc cây đánh đàn. Thỉnh thoảng, cô giáo Dạ Lan Hương, bạn anh, mặc áo dài trắng ngồi cạnh. Trên đầu họ, cánh hoa dầu không ngừng rơi trong gió.

Tôi làm việc xa gia đình, đêm về thường ngủ ở nhà nhạc sĩ Giáp Văn Thạch. Một tối, trước khi ngủ, anh dặn tôi mở đài phát thanh nghe bài hát của anh - "Cánh hoa bay".

"Cánh hoa dầu xoay tít bay bay/ Nhớ ngày xưa bên nhau từng ngày/ Có những chiều chợt gió bay lên/ Hoa dầu bay cành nảy lá đâm chồi...". Ơ, cánh hoa dầu trên những con đường thành phố đã vào nhạc của anh. Thật ngọt ngào.

Bây giờ, mỗi lần đi dưới những hàng cây thành phố, tôi lại nhớ tới nhạc sĩ Giáp Văn Thạch. Ngày ấy, tuổi trẻ tràn nhựa sống và đầy ắp ước mơ, chúng tôi lấy câu thơ, tiếng hát dệt xây cuộc đời. Đêm đêm, anh ôm đàn guitar với cuốn vở trước mặt. Những nốt nhạc được viết ra. Bôi xóa rồi lại viết. Tiếng đàn nôn nao.

Trong một đêm như vậy, bài hát "Quê hương" phổ từ thơ Đỗ Trung Quân ra đời. Chỉ trong thời gian ngắn, ca khúc được nhiều người trên cả nước yêu mến qua tiếng hát ca sĩ Bảo Yến. Chỉ tiếc là người nhạc sĩ tài hoa đã ra đi trước đó khoảng một tháng vì bệnh, chưa kịp hưởng những giây phút hạnh phúc của người sinh ra ca khúc.

Đôi khi tôi tự hỏi, từ bao giờ những hàng cây trong thành phố đã chiếm lấy trái tim mình? Có lẽ từ những ngày đầu đặt chân vào thành phố đi học.

Thành phố này là tình yêu của tôi. Có thể nói như vậy, vì từ một tối rất xa, sau khi xem phim ở rạp Rex, tôi đi bộ bên em trên đường Pasteur về nhà. Đường thanh vắng. Hàng cây ven đường như cao hơn, che rợp không gian. Ánh sáng từ dãy đèn đường đêm khiến màu cây long lanh hơn.

Bỗng nghe dạt dào, tôi vội nắm lấy tay em. Một thứ cảm xúc hạnh phúc vì bất ngờ trước vẻ đẹp liêu trai của hàng cây. Có thể những hình ảnh lãng mạn trong phim vừa xem còn vương trong mắt nên phả vào thế giới thật trước mặt chăng?

Cảm xúc ấy sống mãi trong tôi. Đến nay, mỗi lần đi dưới màu xanh của hàng cây thành phố, tôi cứ bâng khuâng tự hỏi: Phải chăng hàng cây trên phố là chứng nhân cho những cuộc tình?

Rồi một ngày, tôi chợt mỉm cười khi nghe những câu hát: "Có từ bao giờ hàng me xanh ngắt/ Mà nay đứng đó cho em làm thơ/ Con đường ta qua đến nay bao tuổi/ Em qua trăm buổi em lại ngàn lần/ Mà sao bối rối khi cầm tay nhau...". Bài hát như một câu trả lời thầm kín.

Cảm ơn ca khúc "Thành phố, tình yêu và nỗi nhớ" (nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn, phổ thơ Nguyễn Nhật Ánh) đã nói hộ lòng tôi. Hóa ra, nhà thơ cũng có những cảm xúc như tôi khi đi dưới những hàng cây thành phố.

Hồi trẻ, có lần tôi thử đạp xe cố đi cho hết những hàng cây trong thành phố xem sao. Khi xe tôi trôi dưới màu xanh hàng cây trước cổng "trường con gái" Gia Long (nay là Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai), bất ngờ một nhóm nữ sinh áo trắng ùa ra như đàn bướm.

Thế là tôi dừng xe đứng nhìn, trong đầu bỗng vang lên những câu thơ của Huy Cận: "Vậy đó bỗng nhiên mà họ lớn/ Tuổi hai mươi đến có ai ngờ/ Một hôm trận gió tình yêu lại/ Đứng ngẩn trông vời áo tiểu thơ". Khi đàn bướm trắng tan đi, tôi vẫn còn đứng đó mơ về một tà áo tiểu thơ.

Mãi sau này, trên dòng đời xuôi ngược, cảm giác hạnh phúc ấy vẫn hiện về khi tôi bất chợt nghe câu hát: "Hỡi người tình Gia Long/ Hỡi người trong cuộc sống/ Con đường này xin dâng/ Cho người bình thường...". ("Con đường tình ta đi", nhạc sĩ Phạm Duy).

Khi về làm việc ở thành phố sau này, tôi lại có dịp đi dưới màu xanh những hàng cây. Nhớ lại ý định ngây ngô ngày xưa muốn đi cho hết những hàng cây thành phố khiến tôi mỉm cười. Ừ, thì đi tiếp. Nối vào giấc mơ ngày xưa.

Một lần rảo bộ trên đường Nguyễn Du, mùa me rụng lá, một thảm vàng dưới chân, lòng tôi chợt khe khẽ vang lên bài hát "Con đường có lá me bay" (nhạc sĩ Diệp Minh Tuyền): "Con đường có lá me bay/ Chiều chiều ta lại cầm tay nhau về/ Con đường đưa bước chân đi/ Êm êm đá lát lòng nghe bồi hồi...".

Ngó lên màu xanh hàng cây, tôi như bắt gặp nụ cười ấm áp của người nhạc sĩ hiền lành ngày xưa. Vâng, chính dưới hàng cây bóng mát này đã thắp men cảm xúc cho ông viết nên khúc ca về hạnh phúc lứa đôi. Bây giờ, ông đã đi xa nhưng hạnh phúc thì vẫn còn mãi trong con tim của những người yêu nhau.

Tôi tiếp tục đi dưới màu xanh hàng cây. Ngang qua Cung Văn hóa Lao Động TP HCM, bắt gặp hàng điệp đang ra hoa, màu vàng rơi như hoa nắng xuống chân mình, lòng chợt bồi hồi. Một vùng trời thơ mộng hiện về. Tuổi trẻ của chúng tôi có một thời hẹn hò nhau mỗi chủ nhật đến đây để hát hò, đọc thơ. Những tập san mang tên Người Thợ đã mang những bài thơ, tiếng hát ấy đến với cuộc đời.

Đáng yêu làm sao! Trong những bài thơ đó có "Cây điệp vàng" của nhà thơ Nguyễn Thái Dương được nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Thiện phổ nhạc, mà lời ca như còn vang vọng: "Ϲâу điệp vàng trước nhà em mỗi tối/ Ѕắc hoa vàng rụng xuống kín chân tôi/ Không hò hẹn sao tôi còn mãi đợi/ Ðứng lơ ngơ lóng ngóng dưới hiên đời...". Những câu thơ mang hàng cây điệp vàng đã đi vào ký ức bao người.

Và, những bài hát cứ dài ra theo màu xanh hàng cây. Lúc này, tôi mới biết là không thể nào đi hết màu xanh của tình yêu, của những hàng cây thành phố.