Gần 1.000 tác phẩm tìm được "ngôi nhà chung", niềm vui lớn của các thế hệ họa sĩ Việt

Ngày 12-1 đã trở thành ngày ý nghĩa của giới mỹ thuật khi gần 1.000 tác phẩm mỹ thuật do Hội Mỹ thuật Việt Nam chuyển giao đã chính thức được tiếp nhận, trong một sự kiện được đánh giá là đợt tiếp nhận tác phẩm có quy mô lớn nhất trong lịch sử hình thành và phát triển của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương đến tham dự và lãnh đạo các đơn vị chuyên môn tại Hà Nội, TP HCM, cùng đông đảo họa sĩ, nhà điêu khắc, nhà nghiên cứu mỹ thuật và giới báo chí đã chúc mừng sự kiện này.

"Trên hết, đây là cuộc hội ngộ mang ý nghĩa tinh thần rất đặc biệt của nhiều thế hệ nghệ sĩ, họa sĩ cả nước, những người đã gửi cả đời mình vào từng tác phẩm, từng nét cọ, từng khối hình" – Họa sĩ Trang Phượng vui mừng chia sẻ.

Một cuộc "hồi hương" của ký ức và di sản

Chính xác là 979 tác phẩm được tiếp nhận lần này, đó là kết tinh của nhiều thập niên lao động sáng tạo bền bỉ, là ký ức bằng hình ảnh của cả một nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam.

Từ hội họa, đồ họa, điêu khắc đến gốm; từ tranh cổ động, áp phích, biếm họa đến các tìm tòi trừu tượng, biểu hiện đương đại – bộ sưu tập mở ra một bức tranh toàn cảnh về sự vận động không ngừng của mỹ thuật Việt Nam trong dòng chảy lịch sử dân tộc.

Ở đó, mỗi tác phẩm không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, mà còn là chứng nhân của thời đại, phản ánh hơi thở xã hội, tinh thần dân tộc và khát vọng sáng tạo của từng thế hệ nghệ sĩ.

Niềm vui chung của mỹ thuật cả nước

Phát biểu tại buổi lễ, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh nhấn mạnh: việc tiếp nhận gần 1.000 tác phẩm là một sự kiện có ý nghĩa và giá trị rất lớn, bởi đây là tài sản của quốc gia. Ông khẳng định, bảo tàng có trách nhiệm bảo tồn, lưu giữ lâu dài và phát huy hiệu quả khối di sản quý giá này. "Đây không chỉ là sự chuyển giao về mặt hiện vật, mà là một sự kiện mang ý nghĩa lịch sử – khi các tác phẩm được lưu giữ vĩnh viễn với tư cách là tài sản quốc gia", ông Nguyễn Anh Minh chia sẻ.

"Chúng ta không chỉ gìn giữ cho hôm nay, mà là để lại cho mai sau – để di sản của hôm nay trở thành di sản của tương lai".

Từ Mỹ thuật Đông Dương đến mỹ thuật đương đại: một dòng chảy liên tục Bộ sưu tập phản ánh khá đầy đủ diện mạo mỹ thuật hiện đại Việt Nam, trải dài từ các họa sĩ tốt nghiệp Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, các thế hệ trưởng thành trong kháng chiến, đến những nghệ sĩ đương đại.

Ba điểm nhấn đáng chú ý của đợt tiếp nhận lần này gồm: Nhóm tranh cổ động, áp phích từ những năm 1950; Nhóm tác phẩm hội họa, điêu khắc sáng tác trong khoảng hai thập niên gần đây và nhóm tranh đồ họa nước ngoài có chất lượng nghệ thuật cao, phản ánh các hoạt động giao lưu quốc tế.

Bộ sưu tập tranh cổ động và biếm họa ghi dấu tên tuổi nhiều họa sĩ lớn như Hồ Văn Lái, Thang Trần Phềnh, Phạm Ngọc Khâm, Trịnh Hữu Ngọc, Mạnh Quỳnh, Hoàng Lập Ngôn, Huỳnh Văn Gấm… cùng các thế hệ tiếp nối như Hoàng Sùng, Đào Đức, Văn Phú, Ngọc Linh, Cần Thư Công, Cao Xuân Ngoạn, Tô Chiêm, Bùi Tấn Hưng, Trịnh Kim Vinh, Bùi Quang Ngọc…

Bên cạnh đó là các sáng tác hội họa, điêu khắc của nhiều gương mặt tiêu biểu như Ngô Mạnh Lân, Nguyễn Thanh Châu, Trọng Cát, Hồ Hữu Thủ, Nguyễn Lâm…; cùng dòng tìm tòi trừu tượng, biểu hiện của thế hệ 5x–6x như: Lê Thánh Thư, Trần Văn Thảo, Đỗ Hoàng Tường, Đỗ Minh Tâm, Phạm An Hải; và những dấu ấn mới mẻ của lớp họa sĩ trẻ 8x như Đỗ Hiệp, Trịnh Minh Tiến, Đoàn Xuân Tùng.

"0 đồng" nhưng vô giá

Một chi tiết khiến nhiều người xúc động: toàn bộ bộ sưu tập được chuyển giao cho Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam với giá trị "0 đồng". Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam Lương Xuân Đoàn khẳng định: tất cả các tác phẩm đều là bản gốc, bản duy nhất, tuyệt đối không có sự tráo đổi hay giả mạo.

Ông cũng bày tỏ sự lo ngại trước tình trạng tranh giả đang ngày càng "uy hiếp" mỹ thuật đương đại, đặc biệt là hiện tượng đưa tranh giả Việt Nam ra các sàn đấu giá quốc tế. "Chúng tôi không đặt vấn đề tiền bạc," họa sĩ Lương Xuân Đoàn nói, "điều quan trọng nhất là tìm được nơi lưu giữ an toàn, trang trọng và xứng đáng nhất cho di sản mỹ thuật quốc gia".

Đó là một lựa chọn mang tính đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm lịch sử – khi các nghệ sĩ, sau cả đời sáng tạo, trao lại đứa con tinh thần của mình cho ký ức chung của dân tộc.

Sự kiện này là một cột mốc của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và được xem là một lời khẳng định mạnh mẽ về vai trò của bảo tàng như thiết chế trung tâm gìn giữ ký ức tạo hình của dân tộc.