Giá lúa gạo giảm, không để xảy ra cảnh thương lái ép giá nông dân

Ngày 24-3, tại TP Cần Thơ, Bộ Công Thương phối hợp với UBND TP Cần Thơ tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu gạo năm 2026.

Giá gạo xuất khẩu bình quân giảm

Theo lãnh đạo các Sở Nông nghiệp và Môi trường, ĐBSCL đang bước vào cao điểm thu hoạch vụ đông xuân, nguồn cung dồi dào nhưng giá lúa giảm từ 200 – 700 đồng/kg so với cùng kỳ, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân và chuỗi sản xuất.

Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho biết xuất khẩu gạo tính đến hết ngày 15-3 đạt khoảng 1,74 triệu tấn, trị giá đạt khoảng 826,2 triệu USD, giá gạo xuất khẩu bình quân đạt 477,6 USD/tấn. 

So với cùng kỳ năm 2025, tăng 2,3% về lượng, giảm 8,7% về trị giá, giá gạo xuất khẩu bình quân giảm 10,7%.

Đáng chú ý, xung đột tại Trung Đông diễn ra từ ngày 28-2 làm chi phí vận chuyển tăng cao do giá dầu tăng, mức tăng khoảng 20.000 – 30.000 đồng/tấn gạo.

Ngày 11-3 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện 21/CĐ-TTg về điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới. Ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, cho rằng để thực hiện hiệu quả Công điện 21 của Thủ tướng Chính phủ, sở đã chủ động triển khai các đoàn kiểm tra, tiến hành làm việc với các doanh nghiệp, hợp tác xã và thương lái.

"Chúng tôi kiên quyết giám sát, không để xảy ra tình trạng thương lái ép giá nông dân. Tuy nhiên, sở kiến nghị cần có hỗ trợ gói vay ưu đãi, cố định và mở rộng "room tín dụng" riêng cho các doanh nghiệp thu mua lúa gạo. Đồng thời, đẩy mạnh ngoại giao kinh tế để mở rộng các thị trường mới, kết nối sâu hơn với các hệ thống phân phối nội địa nhằm đưa gạo OCOP vào từng bữa cơm gia đình Việt" – ông Trần Quốc Tuấn đề xuất.

Trong khi đó, ông Vương Quốc Nam, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, đề xuất Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng để có các gói tín dụng ưu đãi và phù hợp với thời điểm, giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn để mua tạm thời trong thời gian ngắn khi xuất khẩu.

Xác định cụ thể mặt hàng trọng điểm cho từng thị trường

Bà Phan Thị Thắng, Thứ trưởng Bộ Công Thương, cho biết Thủ tướng đã ban hành quyết định số 583/QĐ-TTg ngày 26-5-2023 về phê duyệt chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam đến năm 2030 nhưng dường như các bộ, ngành và các đơn vị đã "quên" chiến lược này.

Dù tự hào với vị thế xuất khẩu thứ hai thế giới nhưng ngành gạo vẫn thiếu những tính toán chi tiết về năng lực sản xuất và sản lượng thực tế. 

Hiện nay, chiến lược xuất khẩu mới dừng lại ở khung lý thuyết, chưa tập trung vào việc lựa chọn thương hiệu hay thị trường mục tiêu để tối ưu hóa lợi nhuận và vượt qua các rào cản thương mại.

Bà Thắng đề nghị Sở Công Thương các tỉnh phải có hoạch định rõ ràng cho ngành, UBND cấp tỉnh; Cục Xuất nhập khẩu cần rà soát lại lộ trình triển khai chiến lược. Trong đó, phải hoạch định rõ ràng mục tiêu theo từng năm, xác định cụ thể mặt hàng trọng điểm cho từng thị trường để biến chiến lược thành những bước đi thực tế và hiệu quả.