Hôm qua (2-6), hơn 80.000 thí sinh (TS) tại TP HCM đã trải qua ngày thi đầu tiên với 2 môn ngữ văn và ngoại ngữ. Trong ngày 2-6, tổng số TS tại TP HCM dự thi là 73.462, trong đó hệ lớp 10 thường có 718 TS vắng không lý do. 6.089 TS dự thi hệ 10 chuyên, trong đó 58 TS bỏ thi môn văn và 63 TS bỏ thi môn ngoại ngữ. Kỳ thi đã diễn ra an toàn, nghiêm túc trong ngày thi đầu tiên.

Đề văn thú vị, gợi mở

Đề thi môn ngữ văn tại TP HCM được đánh giá là đề thi sáng tạo, hay nhất so với các tỉnh, thành có cùng môn thi cùng ngày.

Đề văn sáng tạo, tiếng Anh có sai sót - Ảnh 1.

Thí sinh tại TP HCM trước khi bước vào môn thi tiếng Anh chiều 2-6 Ảnh: TẤN THẠNH

Thầy Lê Duy Tân, giáo viên môn ngữ văn Trường THPT Gia Định (quận Bình Thạnh), cho rằng cấu trúc đề thi môn văn năm nay tiếp tục ổn định theo đúng thông báo. Đó là cách đặt vấn đề trong đề thi không có nhiều đổi mới so với các năm, nội dung đề thi sát với nội dung giảng dạy trong nhà trường. Đề thi năm nay cũng đáp ứng tốt yêu cầu phân hóa TS, điều này thể hiện ở các câu phần nghị luận xã hội và nghị luận văn học. Với đề thi này yêu cầu TS phải nắm vững bài học, có kỹ năng cảm thụ tốt và kỹ năng làm bài mới có thể giải quyết vấn đề tốt. Đề thi cũng chú trọng kiểm tra các kiến thức và kỹ năng, tránh được việc học tủ, học vẹt. Đáp ứng được yêu cầu đổi mới trong dạy và học môn văn. Đây cũng là đề thi không quá bỡ ngỡ, không gây khó khăn cho TS. TS khá giỏi có thể dễ dàng đạt được điểm tốt. Đề thi bảo đảm tính phân hóa vì quen thì quen nhưng TS phải nắm chắc bài, có cảm thụ riêng mới làm tốt được.

Theo thầy Tân, đề thi năm nay là một sự cố gắng của đội ngũ ra đề. Đề đòi hỏi TS phải nắm bài và đào sâu thêm, nghĩa là biết phân tích và cảm nhận theo định hướng. Có thể nhiều giáo viên, kỳ vọng ở đề thi nhiều hơn nhưng đề ra như vậy là rất ổn. Câu nghị luận xã hội, vấn đề đặt ra cũng khá mới mẻ và gần gũi. Đề thi cũng đã ghi điểm khi để nhiều "đất" cho TS tự do bày tỏ suy nghĩ và lập luận để bảo vệ quan điểm, ở câu này giáo viên cũng không thể dạy "tủ" được. "Hơn nữa, nếu TS thiếu quan sát xã hội hoặc trải nghiệm cũng không thể làm tốt. Trong khi đó, câu nghị luận văn học ở lựa chọn số 1 có vẻ hơi an toàn nhưng cũng đòi hỏi kỹ năng làm bài và cảm thụ của TS. Còn ở lựa chọn số 2 vấn đề đặt ra khá thú vị, mang tính gợi mở cao, phù hợp với học sinh có năng khiếu môn văn, chú trọng kiểm tra năng lực cảm thụ và trình bày vấn đề theo quan điểm cá nhân" - thầy Tân phân tích.

Cô Nguyễn Thị Ngọc Diệp, nguyên tổ trưởng tổ văn Trường THPT Giồng Ông Tố, cho rằng dù nội dung không mới nhưng đề thi hay, buộc học sinh phải tư duy. Đơn cử như phần làm văn vẫn theo nếp cũ, học sinh vẫn phải luyện và nói theo khuôn mới đạt điểm. Tuy vậy, so đề thi với các tỉnh thành, đề thi TP HCM thường sáng tạo hơn trong cách ra đề. Ngay ở phần đọc - hiểu đã tránh được cách hỏi vụn từ kiến thức giáo khoa, bằng cách yêu cầu học sinh hiểu và trả lời. "TS không quá khó để đạt 6 điểm nhưng nếu theo cách học cũ thì khó đạt điểm 7, 8 để vào trường tốp trên" - cô Diệp nói.

Lo mất điểm ở môn tiếng Anh

Một sự cố nhỏ xảy ra trong buổi chiều ở môn thi tiếng Anh tại TP HCM, đó là sai chính tả ở câu số 33. Theo ông Lê Hoài Nam, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP HCM, ngay khi phát đề, nhiều điểm thi đã báo cáo về sai sót này. Cụ thể ở câu hỏi ghi: young nhưng trong câu trả lời ghi your. Đây có thể là lỗi sai sót nhỏ về chính tả trong quá trình in ấn đề thi, vì vậy sở chỉ đạo các điểm thi, thông báo thí sinh làm bài bình thường. Sau đó, ban chỉ đạo hội đồng chấm thi sẽ có bàn bạc và xử lý sau theo hướng có lợi nhất cho TS.

Nhận xét về đề thi tiếng Anh, thầy Trần Nguyễn Hanh, Tổ trưởng Tổ tiếng Anh Trường THCS Lý Thánh Tông (quận 8), nhận xét đề thi năm nay có độ khó tương đương năm ngoái, có các câu hỏi cơ bản và các câu phân loại. Nếu những em có ngữ pháp và từ vựng tốt thì sẽ làm bài thuận lợi hơn. Phần câu hỏi cơ bản nằm ở 10 câu đầu và 2 câu sau. Câu hỏi phân loại bắt đầu từ phần đoạn văn bởi vì trong phần này có một số từ không nằm trong chương trình. Ở phần yêu cầu biến đổi câu, yêu cầu TS phải thành thạo cấu trúc và kỹ năng biến đổi. Bên cạnh đó còn cần kỹ năng tư duy làm bài. "Điều mong mỏi của nhiều giáo viên và TS là có hướng xử lý sai sót câu hỏi số 33 để các em yên tâm" - thầy Hanh nói. 

Hà Nội: Đề văn có yếu tố bất ngờ

Thống kê của Sở GD-ĐT Hà Nội cho biết kết thúc môn thi đầu tiên là ngữ văn đã có 497 thí sinh vắng mặt. Cũng ở buổi thi môn ngữ văn có 6 thí sinh vi phạm quy chế thi.

Đề thi văn của Hà Nội được nhiều giáo viên nhận định là có nhiều yếu tố lạ, gây bất ngờ đối với thí sinh nên có khả năng phân loại được thí sinh. Ở phần II của đề thi, thay vì một đoạn văn được trích ra từ một tác phẩm trong chương trình ngữ văn lớp 9 thì lại là một văn bản nghị luận bàn về cách ứng xử của các bạn trẻ khi gặp hoàn cảnh khó khăn. Ngữ liệu của đề thi được mở rộng không chỉ trong các văn bản chính thức học sinh được học trong sách giáo khoa (tuy nhiên ngữ liệu vẫn nằm trong phần luyện tập của sách). Điều này sẽ tránh được tình trạng học tủ của học sinh. Câu hỏi liên quan đến nghị luận xã hội cũng mang tính mở hơn, yêu cầu học sinh trình bày những suy nghĩ của cá nhân, có tính liên hệ thực tiễn.

Y.Anh

GÓC NHÌN

Đề văn đổi mới, tạo hiệu ứng tích cực

Hằng năm, cứ đến ngày thi tuyển sinh lớp 10 TP HCM, tôi lại háo hức chờ đợi để được đọc đề thi môn văn. Có lẽ không riêng gì tôi mà rất nhiều thầy cô giáo dạy văn cùng chung tâm trạng như thế. Thực sự phải khẳng định rằng đề thi môn văn tuyển sinh lớp 10 ở TP HCM năm nào cũng dẫn đầu về sự sáng tạo và rất hay.

Cách ra đề đổi mới rất nhiều so với đề thi văn của các tỉnh, thành trong nước. Đề thi không theo kiểu đánh đố về chi tiết mà vừa rất cơ bản lại vừa rất phóng khoáng để học sinh có năng khiếu thỏa sức dụng võ và học sinh thiên về tự nhiên vẫn có thể làm bài được.

Câu đọc hiểu, ngữ liệu bao giờ cũng mang tính thời sự, gắn với những vấn đề nổi cộm trong xã hội để đánh động sự chú ý của chính thí sinh và cũng là của xã hội về những vấn đề cần làm được quan tâm: lối sống tích cực, sự thân thiện với môi trường, lối sống dấn thân thách thức, ngợi ca những hành động đẹp lan tỏa với cộng đồng, quan niệm về thần tượng... những vấn đề rất thiết thực với giới trẻ và cần được định hướng.

Câu nghị luận xã hội vừa sinh động, thú vị có hình vẽ đi kèm: hình vòng tròn chỉ sự giao thoa con cái với bố mẹ (2018) ; hình ảnh về cây ngụ ý sự đánh giá về cái tôi cá nhân (2019); hình nhóm người "tuổi trẻ có cần sống khác biệt" (2017).

Nội dung đề yêu cầu thí sinh thực hiện mang tính nhân văn cao về đạo đức lối sống, cách ứng xử và những mối quan hệ có ý nghĩa rường cột: tuổi trẻ cần phải sống như thế nào? Đề cao vị trí ý nghĩa thiêng liêng của gia đình, của bố mẹ đối với con cái trong bối cảnh xã hội đang có những rạn nứt.

Đề thi ở TP HCM bao giờ cũng ra những vấn đề cốt lõi nhất của tác phẩm làm cho người dạy và học đều rất yên tâm. Chưa kể những năm gần đây luôn có 2 đề để thí sinh lựa chọn theo gu của mình. Học sinh chỉ cần nắm được kiến thức cơ bản, không cần phải học và thi theo kiểu "nhai văn nhá chữ". Đề thi cũng đáp ứng rất tốt về phân loại học sinh và bao quát chương trình học.

Vào phòng sợ nhất là cảnh thí sinh cầm đề thi mà trong đầu trống rỗng, không cảm xúc vì đề quá dở, quá khó, quá khô khan thiên về giáo lý nặng nề. Thế nhưng, phải nói rằng cách ra đề thi như của TP HCM sẽ tác động tới sự thay đổi tích cực tới cả người dạy và người học. Và cũng tạo nên sự hứng thú cho thí sinh khi làm bài thi, có cảm hứng để viết, đánh thức được nhu cầu bày tỏ quan điểm, thể hiện ý kiến của mình. Đó là sự thành công của nhóm ra đề, góp phần sự đổi mới giáo dục.

Hoàng Thị Thu Hiền

Đặng Trinh - Yến Anh