Kế hoạch nhỏ được thực hiện qua các hình thức đa dạng, phong phú, phù hợp, bảo đảm thực hiện đúng mục đích và tính lan tỏa của phong trào. Mỗi trường sẽ có những hình thức thực hiện khác nhau, như nuôi heo đất, thu gom giấy báo cũ, vỏ lon, chai nhựa, trồng rau sạch, giao hàng đổi đồ dùng học tập, đóng góp vật phẩm… Đây là phong trào Đoàn, Đội được ra đời từ năm 1958, với mục đích giáo dục đội viên, học sinh tinh thần tương thân tương ái.

Quá sức khi phải nộp 40 kg giấy vụn

Phong trào Kế hoạch nhỏ được hầu hết các trường học tham gia. Đây vừa là sân chơi cho học sinh vừa để tổ chức Đội trong trường học cũng có một khoản tiền giúp bạn nghèo, tổ chức công trình măng non, khen thưởng… Thế nhưng, nhiều phụ huynh mong muốn đừng để vì thành tích mà khiến các em lơ là học tập, chăm chăm đi kiếm sách báo cũ, vỏ lon bia, biến lớp học thành vựa đồng nát.

Khổ vì... Kế hoạch nhỏ - Ảnh 1.

Hoạt động Đoàn, Đội cần phù hợp và thiết thực hơn. (ảnh chỉ có tính minh họa)

Một phụ huynh tại Trường Tiểu học Lê Ngọc Hân (quận 1, TP HCM) cho biết con chị được cô giáo thông báo nộp giấy vụn để thực hiện Kế hoạch nhỏ, số lượng là 40 kg giấy. Từ khi nhận được thông báo, phụ huynh và học sinh chạy khắp nơi, từ tiệm photocopy đến nhà họ hàng để xin giấy, không đủ thì đi mua.

"Thấy các bạn trong lớp đều nộp, con tôi đòi phải kiếm đủ 40 kg, như vậy sẽ được cô giáo khen. Mặc dù nói là tự nguyện nhưng không nộp, tôi sợ con sẽ bị đánh giá kém trong hoạt động trường, bị cho điểm thấp" - phụ huynh này cho hay.

Phụ huynh Trường Tiểu học Trưng Trắc (quận 11, TP HCM) cũng phản ánh con họ được cô giáo "khuyến khích" nộp 40 kg giấy để làm Kế hoạch nhỏ. Nộp đủ số lượng này, các em sẽ được giấy công nhận "Dũng sĩ Kế hoạch nhỏ". Từ lời động viên của cô, học sinh về nhà tìm khắp nơi để đạt được số lượng mang nộp.

Thầy Bùi Duy Phương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Ngọc Hân, cho biết chương trình này là do Đoàn, Đội của trường thực hiện, học sinh tham gia theo tinh thần tự nguyện. Do đó, thầy Phương không nắm được thông tin có lớp buộc học sinh phải nộp 40 kg giấy.

Theo thầy Phương, đây là chương trình được tổ chức hằng năm và hầu như các trường trên địa bàn TP HCM đều thực hiện. "Tôi sẽ kiểm tra và chấn chỉnh giáo viên ngay nếu có trường hợp buộc học sinh nộp bao nhiêu giấy vụn, vì đây là phong trào tự nguyện nên không thể đưa ra định mức. Phụ huynh cũng yên tâm, tôi không để xảy ra tình trạng hạ điểm hay phạt học sinh khi không tham gia phong trào" - thầy Phương khẳng định.

Tại Trường Tiểu học Trưng Trắc, thầy Phan Văn Trí, Hiệu trưởng nhà trường, thông tin theo hướng dẫn của Hội đồng Đội TP HCM, học sinh nào tham gia đóng góp từ 20 kg đến 40 kg giấy vụn, chai nhựa, lon bia… sẽ được quận, huyện trao giấy công nhận "Chiến sĩ Kế hoạch nhỏ", từ 40 kg trở lên sẽ nhận giấy công nhận "Dũng sĩ Kế hoạch nhỏ" cấp TP.

"Trường không buộc các em phải nộp 40 kg để đạt danh hiệu, các em có bao nhiêu thì nộp chừng ấy. Tôi sẽ quán triệt lại giáo viên, nếu xảy ra trường hợp ép học sinh nộp nhiều để đạt thi đua, tôi sẽ xử lý" - thầy Trí khẳng định.

Quy thẳng ra... tiền!

Chị Lê Thu Thủy - có con học lớp 1 tại quận Gò Vấp, TP HCM - phản ánh gần cuối học kỳ I, con chị được cô giáo thông báo thực hiện Kế hoạch nhỏ. Song, các em không cần nộp giấy hay lon bia mà quy thẳng ra tiền. Cô quy định mỗi em nộp từ 20.000 đồng trở lên. Ngoài ra, cô còn để một con heo đất trong lớp, bạn nào có tiền thì bỏ vào.

"Con tôi kể có nhiều bạn mỗi ngày đều bỏ tiền vào heo đất, tôi không cho con mang theo tiền khi đi học nên không bỏ. Có nhiều lần cô nhắc bỏ tiền vào heo đất, con tôi lại về xin tiền mẹ để hôm sau đi học bỏ vào chứ không sẽ xấu hổ với các bạn, vì cô cứ nhắc tên con" - chị Thủy kể.

Tương tự, chị Nguyễn Minh Hà - có con đang theo học tại quận Bình Thạnh, TP HCM - chia sẻ mỗi lần lớp có Kế hoạch nhỏ, chị lại nhận được tin nhắn của cô "phụ huynh cho con tiền đóng Kế hoạch nhỏ, số tiền bao nhiêu tùy gia đình, mong phụ huynh nộp sớm".

Chị Hà thắc mắc từ bao giờ phong trào Kế hoạch nhỏ đã chuyển thành "quyên góp tiền" tự nguyện và số tiền thu được sẽ đi về đâu? Phụ huynh chưa bao giờ được thông báo về khoản tiền Kế hoạch nhỏ đã dùng vào việc gì.

Theo hướng dẫn thực hiện phong trào Kế hoạch nhỏ tại TP HCM giai đoạn 2019 - 2022 của Hội đồng Đội TP HCM, tất cả nguồn thu chi của phong trào tại các chi đội, liên đội được quản lý tại bộ phận tài chính của trường. Nguồn thu từ phong trào được sử dụng vào các mục đích: thực hiện công trình măng non, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, khen thưởng cá nhân hoặc tập thể thực hiện tốt phong trào Kế hoạch nhỏ và các trường hợp khác cần hỗ trợ đột xuất. Việc sử dụng kinh phí từ phong trào Kế hoạch nhỏ phải thực hiện đúng nguyên tắc, mục đích, công khai, minh bạch và báo cáo hằng năm theo quy định. 

Không được thu tiền trực tiếp

Hướng dẫn của Hội đồng Đội TP HCM cũng nêu rõ: Công tác thu chi, sử dụng kinh phí phải rõ ràng và minh bạch, tuyệt đối không thu tiền trực tiếp từ đội viên hoặc cha mẹ học sinh. Hoạt động phải phù hợp với lứa tuổi, cấp học, bảo đảm tính thiết thực, gắn với thực hiện chương trình rèn luyện đội viên; yêu cầu 100% đội viên, học sinh tham gia...

Bài và ảnh: Nguyễn Thuận