Cũng như quan điểm của những nhạc sĩ tên tuổi đã đưa đơn kiến nghị lên Cục Nghệ thuật Biểu diễn, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, nhạc sĩ Hồ Hoài Anh cho rằng chênh lệch giữa nguồn thu từ tác phẩm của nhạc sĩ và ca sĩ quá lớn.
Ca sĩ nhận cát sê vài chục triệu đồng thì nhạc sĩ chỉ nhận vài trăm ngàn đồng, như thế là quá bất công. Nhạc sĩ này so sánh thu nhập của một nhà sản xuất âm nhạc Hàn Quốc cỡ mình có thể mua được nhà ở khu nhà giàu Kangnam, Seoul nhưng mình thì hiện nay vẫn ở nhà thuê.

Mơ hồ về người sử dụng

Tuy nhiên, nhạc sĩ Hồ Hoài Anh cũng xác định đối tượng sử dụng tác phẩm của mình phải có nghĩa vụ xin phép và trả tiền tác quyền là nhà tổ chức biểu diễn chứ không phải ca sĩ. “Cát sê ca sĩ được nhận là thù lao xứng đáng dành cho họ, vì họ là nhân tố quan trọng đưa tác phẩm đến với công chúng. Điều quan trọng là khi nhà tổ chức mời ca sĩ đến biểu diễn bài hát này bài hát kia thì họ phải nghĩ đến nhạc sĩ chứ không nên cố tình lờ đi” - nhạc sĩ này nói.

Theo nhạc sĩ Quốc An: “Thực tế, không tác giả nào muốn tiền tác quyền thuộc về mình bị thất thoát, nhất là khi cuộc sống của nhạc sĩ hiện nay không khá giả gì. Thế nhưng, cũng không thể bắt ca sĩ trả tiền tác quyền cho nhạc sĩ thay cho đơn vị tổ chức vẫn làm như lâu nay. Có những chương trình biểu diễn mang tính chất nội bộ, ở đó ca sĩ biểu diễn được trả tiền thù lao rất cao nhưng cũng không thể bắt ca sĩ phải làm nghĩa vụ trả tiền tác quyền cho tác giả vì đơn giản đó không phải là việc của họ”.

Ca sĩ Hồ Ngọc Hà. Ảnh: Hồng Thúy
Nhạc sĩ Hoài An nhận xét dường như hơi phi lý và quá chênh lệch giữa thù lao ca sĩ được nhận và tiền tác quyền dành cho nhạc sĩ, nhưng anh coi đó đã là thông lệ. “Thực tế, nhạc sĩ không có tiền lệ chăm chăm để ý ca sĩ biểu diễn ca khúc gì của mình để ghi lại rồi đòi tiền tác quyền. Chúng tôi đã ủy thác việc thu tiền tác quyền cho Trung tâm Bảo hộ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam và khi được trả bao nhiêu, chúng tôi biết bấy nhiêu. Việc đóng tiền tác quyền lâu nay đều không do ca sĩ làm mà là trách nhiệm của đơn vị tổ chức biểu diễn” - nhạc sĩ Hoài An cho biết.
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung nói anh không nghĩ đến việc ca sĩ phải trả tiền tác quyền cho tác giả vì bản thân họ cũng là người làm việc cho một đơn vị kinh doanh thu lợi. Theo anh, đơn vị tổ chức biểu diễn phải có nghĩa vụ trả tác quyền. “Bản thân tôi cũng vấp phải vài trường hợp ca sĩ hát tác phẩm của mình mà không chịu đóng tác quyền.
Trong những trường hợp này, quyết định của tôi là báo với Trung tâm Bảo vệ tác quyền âm nhạc Việt Nam và nhất quyết không cho họ sử dụng ca khúc của tôi nữa mà thôi. Có lẽ, việc ca sĩ phải trả tiền tác quyền ngoài khoản tiền tác quyền đã được đơn vị tổ chức biểu diễn đóng là việc sẽ không bao giờ xảy ra.

Lúng túng

Nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Thiện, Phó Chủ tịch Hội Âm nhạc TPHCM, cũng lúng túng trước vấn đề đang đặt ra là ca sĩ có phải trả phí tác quyền cho nhạc sĩ hay không.
Ông nói: “Trước nay, việc trả tiền tác quyền cho tác giả là việc của nhà tổ chức. Tất nhiên, nếu có thêm tiền tác quyền từ phía ca sĩ, những người trực tiếp sử dụng ca khúc của nhạc sĩ, trả thêm cho tác giả thì quá tốt. Nhưng có lẽ đây chỉ là mong muốn vì mọi thứ đã vận hành theo thông lệ. Nếu ở nước ngoài, ca sĩ phải trả tiền tác quyền trực tiếp cho nhạc sĩ thì ở Việt Nam, việc này có vẻ còn xa lạ, thậm chí khiến người trong cuộc cảm thấy nực cười. Thế nên, ai cũng tuân thủ thông lệ lâu nay”.

Nhạc sĩ Minh Châu tỏ ra hài lòng với những gì đang có. “Tôi thấy rất ổn với hệ thống thu trả tiền tác quyền mà Việt Nam vẫn đang áp dụng. Tức là với những chương trình biểu diễn, nhà tổ chức sẽ lo thực hiện nghĩa vụ tác quyền cho tác giả. Ca sĩ cũng chỉ là những người đi hát lấy tiền công nên họ không phải trả thêm tiền phí tác quyền. Vì vậy, với những chương trình biểu diễn sự kiện có thù lao cao mấy đi nữa, nhạc sĩ cũng chỉ trông cậy vào ý thức trách nhiệm của đơn vị tổ chức mà thôi. Tất nhiên, điều này đi ngược với thị trường giải trí ở nước ngoài.

Nhạc sĩ Giáng Son cho biết ngoài việc bán độc quyền ca khúc cho một ca sĩ nào đó, chị vẫn nhận được tiền tác quyền từ cả ca sĩ lẫn Trung tâm Bảo vệ tác quyền âm nhạc Việt Nam. “Nhiều người gọi điện thoại trực tiếp cho tôi xin phép được hát bài này hay bài khác, tất nhiên, tôi đồng ý thôi” - tác giả của ca khúc Giấc mơ trưa nói. Tuy nhiên, không phải nhạc sĩ nào cũng được các ca sĩ ứng xử như trường hợp của Giáng Son.

Nhạc sĩ Hồ Hoài Anh cho rằng: “Cần phải có một hành lang pháp lý đủ mạnh, đồng bộ chứ cứ hô hào mãi thế này thì chả đi đến đâu. Phải xây dựng một hệ thống kiểm soát được các tác phẩm chứ chỉ ngồi chờ người ta tự giác thì rất khó mà đi tới chuyên nghiệp trong lĩnh vực này”.

Mỗi người nói một kiểu

Ông Đinh Trung Cẩn, Giám đốc Trung tâm Bảo hộ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam Chi nhánh TPHCM, cho biết trung tâm này chỉ có thể thu tác quyền những chương trình biểu diễn có xin phép công diễn của cơ quan quản lý.
Trong khi đó, những chương trình biểu diễn thuộc về sự kiện lại có rất nhiều và thường ít khi xin phép biểu diễn nên trung tâm không có khả năng kiểm soát hết, đương nhiên cũng không thu được tiền tác quyền.
Hầu hết những chương trình sự kiện được tổ chức mang tính chất nội bộ của đơn vị, gia đình nên không ai nghĩ sẽ phải xin phép tác giả dù đấy là việc làm cần thiết.

Bà Phạm Thanh Thủy, luật sư chuyên về bản quyền của Trung tâm Bảo hộ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam, cho rằng theo quy định của luật pháp hiện nay, các chương trình không mang mục đích thương mại như đám cưới, tổng kết, khai trương… thì không thu tiền bản quyền. Việc thu tiền chỉ thực hiện trong môi trường kinh doanh.

Kỳ tới: Ca sĩ chứ không ai khác

Hoàng Lan Anh - Thùy Trang