Hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp TP HCM

Sở Công Thương TP HCM vừa có văn bản gửi các tổ chức hội ngành nghề TP HCM, đề nghị tham gia nghiên cứu, góp ý cho dự thảo về Nghị quyết quy định về hỗ trợ lãi suất đối với các dự án đầu tư được Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP HCM (HFIC) cho vay thuộc lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Xem xét bổ sung ngành nghề được hỗ trợ

Nội dung góp ý cụ thể về sự cần thiết và cơ sở của việc bổ sung các đối tượng, thời gian hỗ trợ, mức hỗ trợ và dự kiến nhu cầu hỗ trợ trong thời gian tới. Trong đó, nêu rõ các thông tin về số lượng doanh nghiệp (DN), quy mô sản xuất, doanh thu, mức đóng góp cho tăng trưởng của ngành.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động ngày 17-4, ông Nguyễn Ngọc Hòa - Chủ tịch Hội đồng thành viên HFIC, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội DN TP HCM (HUBA) - cho biết chương trình hỗ trợ lãi suất đã được triển khai trên thực tế và nhiều DN đã được phê duyệt vay vốn.

Ông Hòa giải thích việc lấy ý kiến cộng đồng DN hiện nay nhằm chuẩn bị nội dung trình HĐND TP HCM tại kỳ họp sắp tới. Trọng tâm là xem xét bổ sung các ngành nghề, lĩnh vực mới cũng như tiếp thu đề xuất từ DN để hoàn thiện chính sách hỗ trợ lãi suất, qua đó nâng cao hiệu quả triển khai đối với các dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Góp ý cho dự thảo mới, ông Lư Nguyễn Xuân Vũ - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Xuân Nguyên, Chủ tịch Hội Doanh nhân Sài Gòn - cho rằng các gói vay ưu đãi thông qua HFIC là một kênh tài chính quan trọng và rất cần thiết cho DN. Tuy nhiên, hiện tại DN nhỏ và siêu nhỏ vẫn chưa biết cách tiếp cận hoặc e ngại khi tìm đến HFIC với các khoản vay từ 2-20 tỉ đồng. Ông Vũ đề xuất gói vay nên quan tâm và hướng đến khối tư nhân, DN nhỏ với khoản vay từ 1 tỉ đồng trở lên và đưa ra chỉ tiêu cụ thể. Ví dụ, 50% tổng số vốn giải ngân của HFIC phải dành cho các DN khối này thay vì chỉ có tỉ lệ về DN, sẽ giúp hỗ trợ được nhiều DN phát triển hơn.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Hội Doanh nhân Sài Gòn cũng đề xuất TP HCM cần có các cụm KCN nhỏ (khoảng 20-30 ha) để giải quyết chỗ sản xuất cho các DN thực phẩm cần diện tích nhỏ (khoảng 500 m2/DN) để di dời khỏi khu dân cư hoặc khởi nghiệp. Điều này sẽ giúp các DN bảo đảm về môi trường, an toàn thực phẩm.

Bà Lâm Thúy Ái - Tổng Giám đốc Công ty CP Mebi Farm, Chủ tịch CLB DN Mekong tại TP HCM - vui mừng cho biết DN đang làm hồ sơ vay vốn ưu đãi từ HFIC cho dự án kho thông minh và dàn xe vận chuyển với tổng vốn gần 50 tỉ đồng. Bà tiết lộ đã "theo đuổi" gói vay này từ lâu nhưng không thỏa mãn điều kiện vì logistics khi đó chưa thuộc lĩnh vực cho vay và dự án nằm ở Bà Rịa - Vũng Tàu nhưng nay đều đáp ứng được.

Theo bà, việc hỗ trợ lãi suất từ 50%-100% sẽ giảm áp lực tài chính cho DN. Khi chi phí đầu tư và vận hành giảm, DN có thể hạ giá thành sản phẩm, trực tiếp mang lại lợi ích cho người tiêu dùng. Bà cũng kỳ vọng sắp tới gói hỗ trợ sẽ mở rộng cho DN TP HCM đầu tư ngoài địa bàn nhưng sản phẩm phục vụ thị trường TP HCM. Bởi, quỹ đất tại TP HCM hạn hẹp và giá cao, không phù hợp để làm các dự án sản xuất quy mô lớn nên các DN thường phải đặt nhà máy, trang trại ở các tỉnh lân cận để tối ưu chi phí.

Cần cơ chế minh bạch hơn

Ông Trần Duy Hào - nhà sáng lập, Giám đốc điều hành Công ty CP Giải pháp chuyên gia Star Global (StarGlobal 3D) - cho biết DN luôn có nhu cầu vốn để phục vụ hoạt động nghiên cứu, phát triển và sản xuất các sản phẩm công nghệ mới. Tuy nhiên, dù rất quan tâm đến các gói vay lãi suất thấp tại TP HCM, việc tiếp cận nguồn vốn này vẫn gặp nhiều khó khăn.

Ông Hào cho biết trước đây DN từng nộp hồ sơ tham gia các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp của thành phố và một số quỹ đầu tư nhưng quy trình thực hiện vướng nhiều rào cản. Thủ tục hành chính phức tạp, yêu cầu giấy tờ rườm rà khiến DN không thể hoàn tất hồ sơ vay.

Theo ông, nhiều chương trình hỗ trợ trước đây thiếu tính thực chất, mang nặng tính phong trào. Đáng chú ý là sự thiếu minh bạch trong công bố thông tin các gói vay, dẫn đến khi DN nộp hồ sơ lại phát sinh thêm yêu cầu không rõ ràng, thời gian xử lý kéo dài, khiến việc tiếp cận vốn bị chậm trễ. Từ thực tế này, ông Hào kiến nghị thành phố cần cải thiện cơ chế theo hướng minh bạch, quy định rõ tiêu chí, thời gian xử lý hồ sơ và tiến độ giải ngân. "Cần đơn giản hóa thủ tục, giảm chồng chéo và chấp nhận rủi ro nhất định trong lĩnh vực công nghệ để DN có thể tiếp cận vốn nhanh hơn" - ông nói.

Trong khi đó, ông Lê Hữu Nghĩa - Giám đốc Công ty Lê Thành, Phó Chủ tịch HUBA - cho biết đang triển khai một dự án nhà ở xã hội thuộc diện được hỗ trợ lãi suất từ chương trình kích cầu đầu tư của thành phố. Tuy nhiên, việc tiếp cận nguồn vốn này vẫn gặp nhiều vướng mắc. Cụ thể, dự án có tổng mức đầu tư khoảng 2.000 tỉ đồng, trong khi theo quy định, mỗi dự án chỉ được vay tối đa 200 tỉ đồng (tương đương 10% tổng mức đầu tư).

Đáng chú ý, DN phải thế chấp toàn bộ tài sản kèm đầy đủ hồ sơ pháp lý. "Nếu dùng toàn bộ tài sản để vay gói hỗ trợ lãi suất thì chúng tôi không còn tài sản để vay phần vốn còn lại từ ngân hàng, khiến dự án bị ách tắc" - ông Nghĩa nói.

Bên cạnh đó, quy định dự án phải "chưa triển khai" cũng gây khó. Thời điểm DN nộp hồ sơ, dự án đã được cấp phép xây dựng phần móng và khởi công từ cuối năm trước, dẫn đến không đủ điều kiện vay vốn. "Nếu chính sách linh hoạt hơn để hỗ trợ các dự án nhà ở xã hội đang triển khai, nguồn cung nhà ở cho người thu nhập thấp tại TP HCM sẽ được cải thiện đáng kể" - ông Nghĩa kiến nghị.

Ở góc độ chuyên gia, TS Đinh Thế Hiển đánh giá chương trình kích cầu đầu tư của TP HCM triển khai hơn 20 năm qua từng mang lại hiệu quả rõ nét, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, giáo dục và hạ tầng khu công nghiệp. Tuy nhiên, theo ông Hiển, hiệu quả đối với DN sản xuất vẫn chưa như kỳ vọng. Trong bối cảnh hiện nay, chương trình đang mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số… nhưng yếu tố then chốt là chất lượng thẩm định dự án. "Nếu thẩm định không sát thực tế sẽ dẫn đến rủi ro DN yếu vẫn được vay, trong khi DN có phương án tốt lại không tiếp cận được vốn" - ông phân tích.

Để nâng cao hiệu quả, ông đề xuất TP HCM nên chuyển dần sang cơ chế cấp bù lãi suất. Theo đó, ngân hàng thương mại trực tiếp thẩm định và cho vay, còn thành phố thông qua HFIC để hỗ trợ lãi suất. Cách làm này giúp mở rộng quy mô tín dụng, giảm cơ chế "xin - cho" và đáp ứng nhu cầu vốn của nhiều DN hơn. Đồng thời, cần xây dựng tiêu chí riêng cho từng lĩnh vực, phân bổ nguồn lực hợp lý để bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn.