Hoàn thiện cơ chế hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc

Ngày 24-4, Quỹ Phát triển khoa học - công nghệ quốc gia phối hợp với ĐHQG TPHCM tổ chức hội thảo khoa học "Giải pháp tổ chức thực hiện chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030", nhằm tìm kiếm giải pháp khả thi để chương trình được triển khai hiệu quả, thực chất, góp phần phát triển nguồn nhân lực khoa học - công nghệ chất lượng cao.

Tại hỗi thảo, PGS-TS Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Cơ quan điều hành NAFOSTED, nhấn mạnh đội ngũ nghiên cứu sinh xuất sắc là trụ cột chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt. Việc đầu tư cho lực lượng này cần được nhìn nhận như một chiến lược dài hạn, không chỉ dừng ở đào tạo mà hướng đến nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và tăng sức cạnh tranh quốc gia.

Trên cơ sở đó, Bộ Khoa học - Công nghệ đã ban hành Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030 (VREF), với định hướng chuyển từ hỗ trợ đào tạo sang đầu tư cho nghiên cứu xuất sắc. 

Chương trình ưu tiên các nghiên cứu về công nghệ lõi, sản phẩm chiến lược, đồng thời thúc đẩy liên kết "3 nhà" và mở rộng hợp tác quốc tế. Các mục tiêu cụ thể như công bố quốc tế chất lượng cao, sở hữu trí tuệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu được kỳ vọng tạo ra tác động rõ nét đến phát triển kinh tế - xã hội.

Tại hội thảo, PGS-TS Vũ Hải Quân, Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ, khẳng định quan điểm xuyên suốt của chương trình là lấy con người làm trung tâm, trong đó nghiên cứu sinh là đối tượng được đầu tư trực tiếp. Việc này nhằm tăng cường nguồn lực và động lực cho lực lượng trực tiếp triển khai nghiên cứu, thay vì phân bổ qua trung gian. Cơ chế đồng hướng dẫn với sự tham gia của chuyên gia trong và ngoài nước cũng được khuyến khích nhằm nâng cao chất lượng đào tạo.

Các đại biểu đã tập trung thảo luận 5 nhóm giải pháp trọng tâm, gồm: hoàn thiện cơ chế tuyển chọn minh bạch, gắn với nhóm nghiên cứu mạnh; trao quyền chủ động cho nghiên cứu sinh trong thực hiện nhiệm vụ; tăng cường liên kết doanh nghiệp để thúc đẩy thương mại hóa; hoàn thiện cơ chế đánh giá dựa trên kết quả và chấp nhận rủi ro nghiên cứu; quy định rõ vai trò, trách nhiệm giữa các bên liên quan.

Bên cạnh đó, dự thảo quy chế cũng đề xuất áp dụng cơ chế hỗ trợ theo gói, tăng quyền tự chủ cho cơ sở đào tạo đi kèm trách nhiệm giải trình. Các ý kiến thống nhất rằng, để VREF phát huy hiệu quả, cần xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, hiện đại, gắn với các tiêu chí đánh giá rõ ràng từ đầu vào đến đầu ra.

Hội thảo được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để hoàn thiện cơ chế triển khai chương trình, qua đó biến VREF thành công cụ chính sách hiệu quả trong phát triển đội ngũ nhân lực khoa học - công nghệ chất lượng cao của Việt Nam trong giai đoạn tới.