Khoa học công nghệ gắn thực tiễn tại Trường ĐH Giao thông vận tải TPHCM

Trong bối cảnh Việt Nam đang đứng trước yêu cầu tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là động lực then chốt. Với các trường đại học (ĐH), đặc biệt trong lĩnh vực giao thông - hạ tầng, yêu cầu đặt ra không chỉ là đào tạo nhân lực, mà còn phải trực tiếp tham gia giải quyết những bài toán lớn của xã hội. Tại Trường ĐH Giao thông vận tải TPHCM (UTH), nghiên cứu khoa học đang từng bước khẳng định vai trò đó: không đứng ngoài thời cuộc, không tách rời thực tiễn.

Từ "đề tài" đến lời giải cho các vấn đề xã hội

Những năm gần đây, hoạt động nghiên cứu khoa học tại UTH cho thấy sự chuyển dịch rõ nét về tư duy: khoa học không chỉ nhằm công bố học thuật, mà hướng mạnh vào các vấn đề đang tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội. Đó là áp lực quá tải hạ tầng giao thông đô thị, yêu cầu giảm phát thải trong vận tải, thích ứng với biến đổi khí hậu, hay bài toán chuyển đổi số trong quản lý và khai thác hạ tầng.

Nhiều đề tài, dự án nghiên cứu của giảng viên và các nhóm nghiên cứu tập trung vào giao thông thông minh, logistics xanh, mô hình hóa thủy động lực phục vụ quy hoạch cảng biển, tối ưu hóa năng lượng cho đường sắt đô thị, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong quản lý đào tạo, điều hành. Điểm chung của các hướng nghiên cứu này là khả năng ứng dụng cao, phục vụ trực tiếp cho công tác quy hoạch, thiết kế, vận hành hệ thống giao thông - vận tải.

Thành tích khoa học khẳng định vị thế học thuật

Kết quả nghiên cứu khoa học của UTH không chỉ thể hiện ở số lượng đề tài, mà ngày càng được ghi nhận bằng các thành tích học thuật cụ thể. Năm 2025, Trường được xếp hạng 2.888 thế giới, nằm trong nhóm 22 trường ĐH Việt Nam có thành tựu học thuật, qua đó cho thấy vị thế ngày càng rõ nét của một cơ sở đào tạo kỹ thuật ứng dụng trong hệ thống giáo dục đại học.

Đáng chú ý, UTH có 1 nhà khoa học nằm trong danh sách các nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới, đồng thời có 1 nhà khoa học đạt chuẩn Giáo sư và 3 nhà khoa học đạt chuẩn Phó Giáo sư trong năm 2025. Đây không chỉ là thành tích cá nhân, mà phản ánh sự đầu tư bài bản cho phát triển đội ngũ nghiên cứu và môi trường học thuật của nhà trường.

Hoạt động công bố khoa học tiếp tục được nâng cao cả về số lượng và chất lượng. Đặc biệt, năm 2025, số lượng bài báo quốc tế đạt 177 bài báo (ISI = 81 bài, Scopus = 55 bài, ISSN/ISBN = 41); số lượng bài báo đăng tạp chí/Kỷ yếu trong nước được Hội đồng giáo sư nhà nước tính điểm ISSN/ISBN: 235 bài báo.

Tạp chí Khoa học Công nghệ Giao thông vận tải được nâng lên 6 số/năm, hoàn thiện quy trình phản biện kín, đẩy mạnh số hóa và được cấp mã e-ISSN, góp phần lan tỏa các kết quả nghiên cứu trong nước và quốc tế.

Hình thành hệ sinh thái nghiên cứu - đào tạo - doanh nghiệp

Một điểm nhấn trong chiến lược khoa học - công nghệ của UTH là xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu gắn với đào tạo và nhu cầu thị trường lao động. Nhà trường đã thành lập 5 nhóm nghiên cứu, mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu uy tín trong nước và trên thế giới.

Trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị - một trụ cột phát triển hạ tầng quốc gia - UTH đã đầu tư và đưa vào hoạt động các phòng mô phỏng, phòng thí nghiệm hiện đại, với tổng quy mô các dự án nghiên cứu - đào tạo lên đến gần 1.000 tỷ đồng. Đây là nền tảng quan trọng để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời phục vụ nghiên cứu và chuyển giao công nghệ cho ngành giao thông - vận tải.

Sinh viên là trung tâm của đổi mới sáng tạo

Nghiên cứu khoa học tại UTH không tách rời người học. Sinh viên được tham gia trực tiếp vào các đề tài, dự án nghiên cứu, các nhóm nghiên cứu và chương trình hợp tác doanh nghiệp. Thành tích nghiên cứu khoa học của sinh viên UTH trong những năm vừa qua là minh chứng cho hiệu quả của định hướng này.

Thông qua nghiên cứu khoa học, sinh viên không chỉ tích lũy kiến thức chuyên môn, mà còn được rèn luyện tư duy phản biện, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng – những yêu cầu cốt lõi của nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Khoa học gắn với trách nhiệm phát triển bền vững

Nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực giao thông - vận tải hôm nay không chỉ phục vụ tăng trưởng kinh tế, mà còn gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Từ hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu, đô thị thông minh đến vận tải ít phát thải, tất cả đều đòi hỏi đầu tư dài hạn cho tri thức.

Với những thành tựu khoa học ngày càng rõ nét, Trường ĐH Giao thông vận tải TPHCM đang từng bước khẳng định vai trò của một trường đại học kỹ thuật ứng dụng: lấy khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm nền tảng, gắn nghiên cứu với thực tiễn, và đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội đất nước.