"Làm sạch" thị trường vàng

Nghị định 340/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng do Chính phủ ban hành, sẽ có hiệu lực từ ngày 9-2, được kỳ vọng "làm sạch" thị trường vàng vốn có nhiều nhiễu loạn trong thời gian qua.

Theo nghị định này, các hành vi vi phạm như sản xuất - kinh doanh mua bán vàng miếng mà không có giấy phép do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cấp; xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu hoặc vàng miếng không phép; hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh vàng khác khi chưa được cấp phép sẽ bị phạt tiền từ 300 - 400 triệu đồng.

Ngoài phạt tiền, cơ quan chức năng có thể áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm (tang vật); đình chỉ hoạt động kinh doanh mua bán vàng miếng từ 6-9 tháng; đình chỉ nhập khẩu vàng nguyên liệu; thu hồi giấy phép kinh doanh trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc tái phạm nhiều lần.

Đáng chú ý, quy định về tịch thu vàng miếng trong trường hợp mua bán trái phép - tức giao dịch không đúng địa điểm được NHNN cấp phép - có thể áp dụng cả với các giao dịch giữa cá nhân với cá nhân. Nói cách khác, chỉ những doanh nghiệp và tổ chức tín dụng được NHNN cấp phép mới được phép kinh doanh vàng miếng, còn cá nhân không thuộc diện này nên không được giao dịch; hành vi mua bán "trao tay" hay mua bán qua mạng… đều bị coi là vi phạm.

Với những quy định mạnh tay, khi Nghị định 340/2025/NĐ-CP có hiệu lực, các giao dịch vàng miếng giữa cá nhân với nhau sẽ giảm đi nhiều. Chính phủ, NHNN cần truyền thông, phổ biến rộng rãi nghị định này để người dân nắm bắt, không vô tình vi phạm.

Những biện pháp mạnh tay trên của cơ quan quản lý trong bối cảnh nhu cầu mua và nắm giữ vàng của người dân vẫn rất lớn, nhưng nguồn cung vàng lại hạn chế. Đến giờ, NHNN vẫn chưa công bố chính thức những đơn vị nào sẽ được nhập khẩu vàng nguyên liệu; được sản xuất vàng miếng hoặc được sản xuất vàng miếng thương hiệu khác… Giá vàng miếng SJC, vàng nhẫn vẫn tăng cao hơn giá thế giới từ 14-16 triệu đồng/lượng trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm, các công ty vàng bán nhỏ giọt hoặc không có hàng.

Mới đây, NHNN đã ban hành Thông tư số 82/2025/TT-NHNN thay thế Thông tư 38/2012/TT-NHNN quy định về trạng thái vàng của các tổ chức tín dụng. Thông tư này mở rộng phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, phù hợp với cơ chế quản lý mới của Nghị định 232/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP); điều chỉnh nâng mức giới hạn trạng thái vàng của các tổ chức tín dụng được phép sản xuất vàng miếng lên 5%.

Việc giới hạn trạng thái vàng ở mức 5% vốn tự có đối với các ngân hàng được phép hoạt động trong lĩnh vực vàng (tương đương khoảng 20 tấn vàng) sẽ giúp thị trường có thêm nguồn cung lớn, qua đó thu hẹp chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới, đồng thời vẫn bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng. Động thái này nhằm chuẩn bị cho việc các tổ chức tín dụng tham gia sản xuất, xuất nhập khẩu vàng miếng, nhập khẩu và mua - bán vàng nguyên liệu.

Nếu chúng ta xây dựng được niềm tin thị trường, giảm độc quyền, mở rộng quyền tham gia của doanh nghiệp và ngân hàng, bảo đảm lưu thông vàng minh bạch, cung cấp các sản phẩm đầu tư vàng an toàn… sẽ góp phần thu hút nguồn lực vàng trong dân trở lại nền kinh tế.