Làng nghề bánh tráng Phú Hòa Đông chủ động chuyển mình

Không chỉ gìn giữ nghề truyền thống, nhiều hộ làm bánh tráng ở xã Phú Hòa Đông, TPHCM đang chủ động thay đổi phương thức sản xuất theo hướng thân thiện môi trường. Từ những cải tiến nhỏ đến đầu tư công nghệ hiện đại, làng nghề đang từng bước xây dựng mô hình phát triển bền vững.

Giữ nghề bằng những thay đổi từ thực tế

Trong căn bếp nhỏ nghi ngút hơi nóng ở ấp Phú Lợi, chị Hồ Phú Châu vẫn đều đặn thực hiện từng công đoạn làm bánh tráng thủ công như cách gia đình đã gắn bó suốt nhiều thế hệ. Từ ngâm gạo, xay bột, tráng bánh đến phơi bánh đều được thực hiện tỉ mỉ bằng kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm.

Không chỉ giữ nghề truyền thống, gia đình chị Châu còn chủ động áp dụng các giải pháp thân thiện với môi trường. Nhiều năm nay, cơ sở ưu tiên sử dụng các loại củi ít khói được thu mua từ các tỉnh miền Tây để phục vụ quá trình tráng bánh.

"Trước đây, một số loại củi tạo nhiều khói, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe người lao động. Hiện nay, gia đình chọn nguồn củi ít khói hơn, giúp giảm lượng khí thải phát tán ra bên ngoài" - chị Châu nói.

Bên cạnh đó, khu vực sản xuất thường xuyên được vệ sinh, nguyên liệu được sắp xếp gọn gàng, nhiên liệu được sử dụng tiết kiệm nhằm hạn chế lãng phí. Theo chị Châu, dù là cơ sở sản xuất quy mô hộ gia đình nhưng việc bảo vệ môi trường cần bắt đầu từ những thay đổi thiết thực.

Điều đặc biệt là chị Châu từng học và làm việc trong lĩnh vực du lịch trước khi trở về tiếp nối nghề truyền thống của gia đình. "Ban đầu tôi không nghĩ sẽ theo nghề làm bánh. Nhưng càng gắn bó càng nhận ra đây là giá trị truyền thống cần được gìn giữ và giới thiệu đến nhiều người hơn" - chị Châu chia sẻ.

Nhờ kiến thức được đào tạo, chị thường trực tiếp hướng dẫn du khách trải nghiệm các công đoạn làm bánh, đồng thời giới thiệu lịch sử hình thành và những nét đặc trưng của làng nghề Phú Hòa Đông.

Trong khi nhiều hộ dân vẫn duy trì phương thức sản xuất thủ công, không ít cơ sở đã mạnh dạn đầu tư máy móc hiện đại để nâng cao năng suất và giảm sự phụ thuộc vào thời tiết.

Tại cơ sở bánh tráng Thanh Huyền ở ấp Cây Trâm, dây chuyền sản xuất khép kín với tổng mức đầu tư khoảng 3 tỉ đồng được vận hành thường xuyên. Mỗi ngày, cơ sở sản xuất từ 700-800 kg bánh tráng, thời điểm cao điểm trước Tết có thể đạt hơn 1 tấn sản phẩm.

Chị Trần Thị Thanh Huyền, chủ cơ sở cho hay việc đầu tư công nghệ giúp doanh nghiệp chủ động sản lượng, đa dạng mẫu mã và bảo đảm chất lượng sản phẩm.

"So với phương thức thủ công, sản xuất bằng máy giúp đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường, giảm đáng kể sự phụ thuộc vào thời tiết nhờ hệ thống sấy hiện đại" - chị Huyền nói.

Chuyển đổi xanh để phát triển bền vững

Sự kết hợp giữa kinh nghiệm truyền thống và công nghệ hiện đại đang tạo nên diện mạo mới cho làng nghề bánh tráng Phú Hòa Đông. Nhiều cơ sở đã đầu tư các thiết bị tiết kiệm năng lượng, giảm hao hụt nguyên liệu và tối ưu quy trình sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường.

Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, bánh tráng Phú Hòa Đông hiện đã được xuất khẩu đến nhiều quốc gia, góp phần quảng bá thương hiệu làng nghề Việt Nam ra thế giới.

Ngày 14-10-2024, UBND TPHCM ban hành Quyết định 4568/QĐ-UBND công nhận nghề sản xuất bánh tráng tại xã Phú Hòa Đông là nghề truyền thống. Đây được xem là dấu mốc quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát triển làng nghề hơn 80 năm tuổi.

Ông Trần Tuấn Khanh, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Hòa Đông, cho biết hiện địa phương có 48 cơ sở và hộ kinh doanh bánh tráng, trong đó 40 cơ sở đã đầu tư máy móc hiện đại phục vụ sản xuất. Ngoài ra, còn có 3 doanh nghiệp chuyên sản xuất, kinh doanh các sản phẩm bánh tráng.

"Sản phẩm bánh tráng Phú Hòa Đông ngày càng được người tiêu dùng trong và ngoài nước biết đến. Chính quyền địa phương luôn đồng hành, hỗ trợ các cơ sở tháo gỡ khó khăn để phát triển bền vững" - ông Khanh thông tin. 

Theo ông Vũ Đăng Khuê, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa khu vực Bình Dương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TPHCM, điều quan trọng nhất là thay đổi tư duy về chuyển đổi xanh. "Chúng ta cần nhìn nhận chuyển đổi xanh không phải là gánh nặng chi phí mà là khoản đầu tư để bảo vệ sinh kế lâu dài" - ông Khuê nhấn mạnh.

Theo ông, với đặc thù phần lớn các cơ sở làng nghề có quy mô nhỏ và nguồn lực còn hạn chế, việc chuyển đổi cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, bắt đầu từ những giải pháp đơn giản như tiết kiệm điện, nước, phân loại rác thải, giảm lãng phí nguyên liệu và sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường.

"Chuyển đổi xanh không phải là câu chuyện biến những làng nghề truyền thống thành các nhà máy hiện đại, mà là giúp những giá trị truyền thống tồn tại bền vững hơn trong một nền kinh tế mới" - ông Khuê nhấn mạnh.