Luật sư công hưởng chế độ, chính sách như thế nào?

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết thời gian qua, số lượng vụ án trong tố tụng hành chính tăng nhanh, tính chất ngày càng phức tạp, trong khi tỉ lệ giải quyết còn hạn chế; nhiều cơ quan Nhà nước gặp khó khăn trong tham gia tố tụng, chuẩn bị hồ sơ, dẫn đến hiệu quả bảo vệ lợi ích của Nhà nước chưa cao.

Thực tiễn cho thấy có trường hợp thiếu sự tham gia kịp thời của luật sư, làm giảm hiệu quả bảo vệ lợi ích quốc gia. Bên cạnh đó, trong giải quyết khiếu nại, tố cáo, số vụ việc phức tạp, kéo dài, đặc biệt liên quan đến đất đai tăng mạnh, tạo áp lực lớn lên bộ máy hành chính, đặt ra nhu cầu hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp ngày càng cao đối với các cơ quan Nhà nước.

Do đó, theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, việc ban hành nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc thí điểm chế định luật sư công, qua đó từng bước hình thành đội ngũ luật sư chuyên nghiệp trong khu vực nhà nước, góp phần tăng cường bảo vệ lợi ích của Nhà nước, nâng cao chất lượng quản trị pháp lý và hiệu quả thực thi pháp luật.

Chính phủ đề xuất việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công được thực hiện tại Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố: Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Bắc Ninh.

Chính phủ đề xuất quy định luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp Nhà nước. Luật sư công không bao gồm các viên chức đang thực hiện trợ giúp pháp lý.

Về chế độ, chính sách đối với luật sư công, dự thảo nghị quyết nêu rõ, ngoài chế độ tiền lương theo quy định của pháp luật, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ chính sách khác tương tự như đối với cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang có vị trí việc làm xây dựng pháp luật, pháp chế theo Nghị quyết số 197/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Trường hợp luật sư công được hưởng đồng thời nhiều chính sách hỗ trợ hằng tháng thì chỉ được hưởng chính sách hỗ trợ cao nhất. Luật sư công khi tham gia giải quyết vụ, việc có tính chất pháp lý được hưởng bồi dưỡng vụ, việc trả cho 1 buổi làm việc là 0,5 lần mức lương cơ sở. Chính phủ đề xuất thu nhập từ công việc của luật sư công theo quy định tại nghị quyết này được miễn thuế thu nhập cá nhân và các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước.

Thảo luận tại tổ ngay sau đó về dự thảo nghị quyết này, đại biểu Trần Nhật Minh (đoàn Nghệ An) băn khoăn với quy định "ngoài chế độ tiền lương theo quy định của pháp luật, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ chính sách khác tương tự như đối với cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang có vị trí việc làm xây dựng pháp luật, pháp chế theo Nghị quyết số 197/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật".

Theo ông Minh, luật sư công là công chức, đã hưởng các chế độ, chính sách tiền lương theo quy định hiện hành, nếu được hưởng thêm hỗ trợ hằng tháng và các chế độ chính sách khác theo Nghị quyết số 197/2025/QH15 thì chưa hợp lý. Nhấn mạnh luật sư công là kiêm nhiệm, đại biểu Trần Nhật Minh cho rằng có thể nâng chế độ từng vụ việc lên, thay vì được hưởng thêm các chế độ, chính sách theo Nghị quyết số 197.

Có quan điểm khác, đại biểu Lâm Văn Đoan (đoàn Lâm Đồng) cho rằng, mục tiêu hình thành đội ngũ luật sư làm việc trong khu vực công là cần thiết, nhưng nếu không có cơ chế khuyến khích mang tính đột phá thì rất khó hiện thực hóa. Thực tế hiện nay, việc hỗ trợ theo buổi, theo từng vụ việc chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt, không thể tạo dựng một đội ngũ luật sư có tính ổn định, gắn bó lâu dài với khu vực công.

Theo đại biểu Đoan, để thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao, cần nghiên cứu áp dụng cơ chế tương tự như Nghị quyết số 197, qua đó bảo đảm điều kiện làm việc, thu nhập và lộ trình phát triển nghề nghiệp cho luật sư công.

Đại biểu cũng lưu ý, dự thảo nghị quyết hiện nay chưa tính toán đầy đủ về chế độ, chính sách, từ tiền lương, phụ cấp đến môi trường hành nghề. Trong khi đó, đặc thù của hoạt động pháp lý đòi hỏi tính chuyên sâu, áp lực cao và trách nhiệm lớn.

Vì vậy, theo vị đại biểu đoàn Lâm Đồng, nếu chính sách không đủ hấp dẫn và đồng bộ, sẽ rất khó thu hút luật sư giỏi tham gia, càng khó xây dựng được một đội ngũ luật sư công chuyên nghiệp, ổn định và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Về phía cơ quan thẩm tra, ông Phan Chí Hiếu, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, cho biết Ủy ban cơ bản nhất trí quy định chế độ hỗ trợ hằng tháng và chế độ bồi dưỡng theo vụ, việc đối với luật sư công. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị chỉ áp dụng chế độ này đối với luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, không áp dụng đối với luật sư công là người làm việc tại doanh nghiệp nhà nước.

Theo ông Phan Chí Hiếu, có ý kiến cho rằng chính sách hỗ trợ hàng tháng đối với luật sư công là không phù hợp, vì luật sư công thực hiện nhiệm vụ theo vụ, việc; đề nghị chỉ quy định luật sư công được hưởng phụ cấp theo vụ, việc. Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị nghiên cứu, bổ sung chính sách đối với luật sư công để có thể thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này.