Nghệ sĩ "Vầng trăng cổ nhạc" vui mừng gặp lại nhạc sĩ Kiều Tấn

Tối 6-2, những nghệ sĩ đã gắn bó lâu năm với chương trình "Vầng trăng cổ nhạc" của Đài Phát thanh – Truyền hình TP HCM (HTV) đã có cuộc hội ngộ đầy ý nghĩa tại nhà NSƯT Phượng Hằng và đạo diễn Hiền Phương (Phó Trưởng Ban Văn nghệ HTV).

 Trong niềm vui sum vầy ấy, khoảnh khắc khiến nhiều nghệ sĩ xúc động nhất chính là cuộc hội ngộ với nhạc sĩ Kiều Tấn – nguyên Trưởng Ban Văn nghệ HTV, người được xem là một trong những gương mặt đặt nền móng vững chắc cho hành trình hiện đại hóa và bảo tồn âm nhạc tài tử, cải lương Nam Bộ. Đồng thời ông là một trong số ít những thành viên sáng lập chương trình "Vầng trăng cổ nhạc".

Một cuộc gặp, nhiều tầng ký ức

Nhiều nghệ sĩ chia sẻ niềm vui khi gặp lại Kiều Tấn – người thầy, người đồng nghiệp từng âm thầm "châm lửa" cho biết bao số phận nghệ thuật. Ông xuất hiện giản dị, ít nói, hiền lành như vốn thế; nhưng phía sau dáng vẻ ấy là một bản lĩnh bền bỉ của người không chọn con đường an nhàn, luôn tìm đến nơi khó để thử thách mình và để mở lối cho người khác.

Nhạc sĩ Kiều Tấn (tên khai sinh Kiều Văn Tấn, sinh năm 1954 tại Long An) đến với âm nhạc từ rất sớm. Tuổi thiếu niên theo mẹ bôn ba nhiều nơi, rồi những năm học ở Sa Đéc đã nuôi lớn "máu" văn nghệ trong ông. Từ ban nhạc Hoa Tím, những bút danh Nhất Mộc, Vũ Kiều, đến quyết định lên Sài Gòn học luật khoa năm 1973, con đường tưởng chừng rẽ sang hướng khác lại đưa ông về đúng "ngôi nhà" của mình sau ngày đất nước thống nhất: âm nhạc truyền thống.

Những chuyến đi sưu tầm âm nhạc dân gian, đặc biệt là trải nghiệm nghiên cứu âm nhạc của người Mạ ở Lâm Đồng, đã tạo nên nền tảng khoa học vững chắc cho Kiều Tấn. Trong bối cảnh đờn ca tài tử còn là khái niệm xa lạ, năm 1982 ông gây tiếng vang khi phác thảo phương pháp ký âm nhạc tài tử – cải lương kết hợp Đông – Tây (Hò Xự Xang Xê Cống – Đồ Rê Mi).

Khóa tốt nghiệp cử nhân Lý luận âm nhạc tại Nhạc viện TP HCM về đàn ghita phím lõm cùng học bổng DAAD sang CHLB Đức đã mở ra cho nhạc sĩ Kiều Tấn một chân trời nghiên cứu rộng lớn.

Nhà nghiên cứu – người mở đường

Tại châu Âu, Kiều Tấn miệt mài viết sách, hoàn thiện những công trình có giá trị lâu dài như Điệu thức nhạc tài tử Nam Bộ, Cây đàn ghita phím lõm, Hệ thống bài bản nhạc tài tử Nam Bộ, Bảo tồn vốn bài bản âm nhạc tài tử Nam Bộ…

Năm 1997, ông trở thành người miền Nam đầu tiên đoạt giải Nhì (không có giải Nhất) Lý luận âm nhạc của Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Công trình Cây đàn ghita phím lõm được xuất bản và phát hành tại Đức, đưa tên tuổi ông đến với giới nghiên cứu quốc tế. Từ phòng nghiên cứu đến sóng phát thanh – truyền hình Bước ngoặt năm 1995, Kiều Tấn chuyển sang làm báo và công tác tại HTV.

Từ đây, ông khai sinh chương trình "Đờn ca tài tử và cải lương" trên sóng FM, tự làm diễn giả, MC, biên tập – một mô hình mới mẻ khi ấy. Ở cương vị Trưởng Ban Văn nghệ HTV, ông tiếp tục tạo dấu ấn với loạt chương trình được công chúng yêu mến: "Chuông vàng vọng cổ", "Vầng trăng cổ nhạc", "Những cánh chim không mỏi", "Ngân mãi chuông vàng", "Giọt nắng phù sa", "Tiếng đàn tri âm", "Thơ ca giao hòa"… Đặc biệt, với "Tiếng đàn tri âm", nhạc sĩ Kiều Tấn đã đưa những "thầy đàn" thầm lặng từ hậu trường ra ánh sáng sân khấu, trao cho họ vị thế xứng đáng trong lòng công chúng.

Và với "Chuông vàng vọng cổ", ông góp phần phát hiện, đào tạo một thế hệ nghệ sĩ cải lương trẻ đang tỏa sáng hôm nay.

Không dừng lại ở sáng tạo chương trình, Kiều Tấn còn sưu tầm, thu âm và ký âm lại vốn bài bản của các danh cầm tài tử khi họ đã tuổi cao sức yếu – một công việc âm thầm nhưng mang ý nghĩa bảo tồn vô giá.

Chính những nỗ lực ấy đã giúp ông trở thành người Việt Nam trẻ tuổi nhất (thời điểm năm 1995) cùng với nhạc sĩ Lưu Hữu Phước và GS Tô Ngọc Thanh gia nhập Hội Quốc tế Âm nhạc Truyền thống UNESCO (ICTM).

GS-TS-nhạc sĩ Thế Bảo nhận định: Kiều Tấn là một trong những nhạc sĩ phổ thơ nhiều nhất Việt Nam, có nhiều ca khúc quen thuộc như: "Sài Gòn nắng Sài Gòn mưa", "Vùng đất rồng bay", "Vạn Xuân"… Âm nhạc của ông dung hòa chất liệu dân ca với tiết tấu thời đại, gần gũi cả người lớn tuổi lẫn giới trẻ.