Nhất cử lưỡng tiện

Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn có thể cải thiện mức sống cho họ, đồng thời nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường nếu mạng lưới thu gom được tổ chức lại một cách khoa học.

Nếu mỗi người thu gom phụ trách khoảng 150 hộ dân, thu nhập của họ sẽ được bảo đảm ổn định. Tại hẻm 517 Nguyễn Trãi, phường An Đông, mức phí hiện là 110.000 đồng/hộ. Với mức 70.000 đồng trước đây, một tuyến 150 hộ mang lại thu nhập khoảng 10,5 triệu đồng mỗi tháng. Nếu làm cẩn thận, họ còn có thêm thu nhập từ ve chai.

Cụ thể, các phường cần dựa trên dữ liệu dân cư để sắp xếp lại các tuyến rác, quy mô khoảng 150 hộ liền kề. Việc bốc thăm nhận tuyến giúp bảo đảm công bằng, giữ việc làm cho người lao động cũ và ngăn chặn sự can thiệp không chính đáng từ bên ngoài. Phường cũng cần đứng ra quy định cơ chế để người lao động trực tiếp có thể mua lại tuyến từ các "đầu nậu", bảo đảm hài hòa lợi ích và chấm dứt tình trạng bóc lột sức lao động.

Khi mạng lưới ổn định và được tập huấn bài bản, chính người thu gom sẽ hướng dẫn người dân phân loại rác tại nguồn. Hệ thống vận chuyển cũng cần phân công rõ rệt: rác vô cơ đến nơi đốt, rác hữu cơ đến nơi xử lý thành phân bón. Đối với rác hữu cơ, việc áp dụng chế phẩm sinh học như EM1 giúp tiết kiệm chi phí, chỉ khoảng 60.000 đồng/tấn. Sau 35 ngày ủ, mỗi tấn rác thu được 300 kg phân compost. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả vì không tốn quỹ đất chôn lấp vĩnh viễn, mặt bằng được giải phóng định kỳ để tái sử dụng.

Với quy mô hơn 14 triệu dân, lượng rác hữu cơ phát sinh khoảng 2.600 tấn mỗi ngày. Diện tích cần thiết để xử lý xoay vòng chỉ khoảng 1,04 ha - một con số rất khả thi. Nếu có sự tham vấn từ các đơn vị chuyên môn như Xí nghiệp Phân bón Bình Điền để phối hợp ủ thêm chất thải chăn nuôi, phân bón thu được sẽ có hàm lượng dinh dưỡng cao, phục vụ tốt cho sản xuất nông nghiệp.

Nhìn chung, rác thải cần được xử lý triệt để theo đúng công năng: rác vô cơ đem đốt, xà bần tái sử dụng san lấp, rác hữu cơ tuần hoàn thành phân bón. Thực hiện đồng bộ các giải pháp này không chỉ giải bài toán môi trường mà còn giúp sinh kế của người lao động thu gom rác bước sang trang mới bền vững hơn.