Nhìn nhận lại thành công trong giáo dục

Điều này chắc chắn gây áp lực rất lớn đối với nhiều gia đình. Tuy nhiên, nhìn ở một góc độ khác, đây không nên được xem là dấu chấm hết cho hành trình học tập của các em, mà là thời điểm để xã hội nhìn nhận lại khái niệm thành công trong giáo dục.

Chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận năng lực và thiên hướng của mỗi đứa trẻ là hoàn toàn khác nhau. Một kỳ thi mang nặng tính học thuật như tuyển sinh lớp 10 chỉ là một thước đo tương đối, không thể đại diện cho toàn bộ giá trị hay tiềm năng của một con người.

Hiện nay, hệ thống Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (GDNN - GDTX) và các cơ sở GDNN đang ngày càng khẳng định được vị thế và chất lượng. Lựa chọn học nghề kết hợp học văn hóa (hệ 9+) tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp không còn là "phương án đường cùng", mà đã trở thành một lối đi mang tính chiến lược của nhiều gia đình.

Ưu điểm lớn nhất của lộ trình này là rút ngắn thời gian và tối ưu hóa chi phí. Ở tuổi 18, trong khi bạn bè đồng trang lứa mới vừa tốt nghiệp THPT và bắt đầu bước chân vào đại học với nhiều bỡ ngỡ thì những học sinh chọn trung cấp đã có thể sở hữu một tấm bằng nghề chính quy, vững kiến thức chuyên môn, thạo kỹ năng thực hành và sẵn sàng tham gia vào thị trường lao động.

Đặc biệt, những năm gần đây, với chính sách miễn 100% học phí học nghề cho học sinh tốt nghiệp THCS theo quy định của Nhà nước, gánh nặng tài chính của các gia đình sẽ được giảm tải đáng kể.

Chương trình đào tạo của các trung tâm GDNN - GDTX hiện nay cũng đã được cải thiện vượt bậc, tinh giản hơn, tập trung vào những môn học cốt lõi, giúp học sinh giảm bớt áp lực bài vở để dành thời gian phát triển kỹ năng mềm hoặc rèn luyện năng khiếu.

Sau khi tốt nghiệp, các em vẫn hoàn toàn có quyền tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia, nhận bằng tốt nghiệp như học sinh trường công và tiếp tục xét tuyển lên cao đẳng, đại học nếu có nguyện vọng. Cơ hội học tập suốt đời và thăng tiến trong sự nghiệp luôn rộng mở, bình đẳng với tất cả mọi người.

Việt Nam hiện đang thiếu hụt nghiêm trọng lao động kỹ năng trong các lĩnh vực dịch vụ, du lịch, khách sạn, nhà hàng, công nghệ thông tin, xây dựng, cơ khí, điện - điện tử và nhiều ngành nghề khác. Doanh nghiệp không chỉ cần người có bằng cấp mà cần người có kỹ năng làm việc thực tế.

Ở góc độ quản lý giáo dục, tôi cho rằng xã hội cần thay đổi cách tiếp cận đối với vấn đề phân luồng sau THCS. Phân luồng không phải là "chia học sinh giỏi - học sinh yếu". Phân luồng là giúp người học lựa chọn con đường phù hợp nhất với khả năng và định hướng tương lai của mình.

Nhiều quốc gia phát triển như Đức, Hàn Quốc, Singapore hay Thụy Sĩ đều xây dựng hệ thống GDNN rất mạnh. Tại những quốc gia này, học nghề không phải là lựa chọn thứ yếu mà là một con đường phát triển bình đẳng với giáo dục hàn lâm. Việt Nam cũng nên đi theo xu hướng đó.

Khi xã hội thay đổi cách nhìn, phụ huynh thay đổi tư duy và người học mạnh dạn lựa chọn lối đi phù hợp thì 50.000 học sinh không vào được trường công lập sẽ không còn là câu chuyện của sự thất bại, mà có thể trở thành khởi đầu của 50.000 hành trình mới, thành công mới.