Mới đây, Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao tuyên bố hủy cả phán quyết sơ thẩm lẫn phúc thẩm về việc giải quyết yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam một quyết định của Tòa Thượng thẩm nước Cộng hòa Singapore (Tòa Thượng thẩm Singapore).

Đồng thời, VKSND Tối cao tiến hành rút kinh nghiệm trong công tác kiểm sát việc giải quyết nội dung này.

Hồ sơ thể hiện cuối năm 2010, ông N.H.B và bà V.T.B.L vay Ngân hàng TNHH DBS gần 5.000.000 đô la Singapore. Người vay thế chấp một căn hộ ở Singapore. Do hai người không trả nợ nên ngân hàng khởi kiện.

Năm 2013, Tòa Thượng thẩm Singapore ban hành quyết định buộc ông B. và bà L. bàn giao tài sản thế chấp; thanh toán hết khoản tiền gốc, lãi.

Thực thi, người vay bàn giao tài sản. Phía ngân hàng phát hành quyền chọn mua bất động sản với giá hơn 4.026.000 đô la Singapore. Tính đến năm 2014, ông B. và bà L. còn nợ ngân hàng hơn 1.900.000 đô la Singgapore.

Hai người vay không thanh toán số nợ tồn đọng nên ngân hàng gửi đơn đến tòa án ở Việt Nam (nơi người vay cư ngụ), yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phần tiền còn lại mà bên vay có nghĩa vụ thanh toán như phán quyết bên Singapore.

Năm 2017, tòa sơ thẩm lẫn phúc thẩm chấp nhận nội dung ngân hàng nước ngoài đề đạt.

Không đồng tình, ông B. và bà L. đề nghị cơ quan có thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với quyết định phúc thẩm giải quyết việc nêu trên. Năm 2021, Chánh án TAND Tối cao có kháng nghị theo hướng hủy cả quyết định phúc thẩm lẫn sơ thẩm; giao hồ sơ về tòa sơ thẩm xử lý lại từ đầu.

Giai đoạn giám đốc thẩm, Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao đồng ý với quan điểm kháng nghị. Quyết định giám đốc thẩm chỉ rõ Việt Nam cùng Singapore chưa là thành viên điều ước quốc tế có quy định về công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định của tòa án nước ngoài (viết tắt: điều ước).

Quá trình xử lý, hai cấp tòa không yêu cầu ngân hàng cung cấp văn bản do tòa án hoặc cơ quan khác có thẩm quyền ở Singapore xác nhận nhiều vấn đề, gồm: quyết định do Tòa Thượng thẩm Singapore ban hành có hiệu lực pháp luật, chưa hết thời hiệu thi hành cũng như cần thi hành tại Việt Nam; kết quả tống đạt quyết định hợp lệ, Tòa Thượng thẩm Singapore triệu tập hợp lệ hai người vay.

Chưa kể, hai cấp tòa không hề có văn bản gửi Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp. Tòa phúc thẩm còn sai sót khi xác định đây là việc kinh doanh, thương mại. Trong khi, đơn yêu cầu đối với tình huống kể trên là việc dân sự (căn cứ Điều 27, Bộ Luật Tố tụng Dân sự 2015).

Rút kinh nghiệm công tác kiểm sát việc giải quyết về yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định của tòa án nước ngoài, VKSND Tối cao lưu ý VKSND các cấp phải nghiên cứu, xem xét nước ta và quốc gia có tòa án ban hành bản án hay quyết định có cùng là thành viên điều ước quy định vấn đề này hay không.

Trường hợp hai quốc gia đều là thành viên điều ước, cơ quan có thẩm quyền kiểm sát chặt chẽ mọi giấy tờ, tài liệu.

Nếu hai quốc gia chưa cùng là thành viên điều ước thì VKSND các cấp có trách nhiệm kiểm sát giấy tờ, tài liệu dựa trên pháp luật hiện hành. Bên cạnh đó, tòa án gửi văn bản đến Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp để tham khảo tình hình thực hiện nguyên tắc có đi- có lại giữa Việt Nam với quốc gia có tòa án ban hành bản án hay quyết định.

Chấp nhận yêu cầu do ngân hàng đưa ra, tòa án hai cấp vi phạm những quy định nêu trên.


Tòa án có thẩm quyền giải quyết yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hoặc không công nhận bản án, quyết định về dân sự, quyết định về tài sản trong bản án, quyết định hình sự, hành chính của tòa án nước ngoài. Hoặc tòa án có thẩm quyền không công nhận bản án, quyết định về dân sự, quyết định về tài sản trong bản án, quyết định hình sự, hành chính của tòa án nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam.

(Trích Điều 27, Bộ Luật Tố tụng Dân sự 2015 - quy định những yêu cầu về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án)

Di Lâm