Rõ ràng trách nhiệm

Ấy thế mà cơ quan chức năng vừa phát hiện một cơ sở kinh doanh đã sử dụng 500 tấn hóa chất này để ngâm 3.000 tấn ốc bươu để tung ra thị trường.

Có lẽ những khách quen của món ốc đang rất hoang mang. Không chỉ vậy, liệt kê trong thời gian gần đây như vụ sử dụng hóa chất độc hại trong sản xuất mì sợi, ngộ độc bánh mì vì pa tê nhiễm khuẩn... có thể làm bất cứ ai cũng bất an, vì ngưỡng bảo vệ trước thực phẩm bẩn, độc hại chưa chặt chẽ. Suy diễn từ thực tế còn đáng ngại hơn: 2 cựu cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) bị phạt tù vì nhận hối lộ buông lỏng quản lý về chuyên môn an toàn thực phẩm. Cơ quan quản lý chuyên ngành cao nhất, chốt chặn mạnh nhất đã bị vô hiệu hóa dễ dàng.

Một vấn đề đáng lo ngại khác, nhiều vụ việc thực phẩm không đạt chuẩn, dư lượng hóa chất độc hại có trong thành phẩm được phát hiện khi xuất khẩu, bởi quá trình kiểm tra chặt chẽ của các doanh nghiệp nhập khẩu. Những hóa chất này ít gây ngộ độc tức thời nên rất khó nhận biết. Tuy nhiên, chúng tích tụ dần dần trong cơ thể người dùng và âm thầm tàn phá các chức năng của cơ thể mà đến khi phát hiện thì hầu hết đã muộn.

Thử tham khảo một mô hình kiểm soát an toàn thực phẩm khá hiệu quả là Mỹ. Các doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm sang Mỹ đều phải tuân thủ quy trình HACCP (Hệ thống phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn trong quy trình sản xuất thực phẩm), gồm: Xác định mối nguy, xác định điểm giới hạn, kiểm tra, giám sát, lưu trữ hồ sơ và cả cách xử lý cụ thể. Ai vi phạm, kể cả doanh nghiệp trong nước thì hãy xem như kết thúc sự nghiệp. Hiện có một vụ kiện đình đám đang diễn ra tại Mỹ: chính quyền thành phố San Francisco kiện 10 tập đoàn thực phẩm hàng đầu ở nước này. Nhóm doanh nghiệp bị cáo buộc đã góp phần tạo nên một "khủng hoảng y tế công cộng" trên toàn nước Mỹ, khiến các thành phố phải gánh chi phí khổng lồ liên quan đến béo phì, tiểu đường, bệnh tim mạch và nhiều bệnh lý khác - bắt nguồn từ chế độ ăn giàu thực phẩm chế biến sẵn.

Thực ra với hệ thống kiểm soát hiện tại ở Việt Nam khá ổn, cấp trung ương có Cục Quản lý an toàn thực phẩm, đến địa phương có cơ quan quản lý cấp tỉnh, thành phố và xuống cấp xã, phường cũng có cán bộ phụ trách. Hệ thống pháp luật của chúng ta cũng quy định rất chặt chẽ từ sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm. Điều đáng nói là việc thực thi và cơ chế trách nhiệm chưa tốt nên luôn xảy ra các vụ ngộ độc và thực phẩm bẩn vẫn âm thầm đến bàn ăn.

Vấn đề này rất nghiêm trọng, bởi nó ảnh hưởng tới sức khỏe và cả thể chất của thế hệ kế tiếp. Còn trực quan hơn, hãy nhìn vào số liệu thống kê của Bộ Y tế: Mỗi năm Việt Nam có khoảng 182.600 người mắc bệnh ung thư, khoảng 122.700 người tử vong và hiện có hơn 350.000 bệnh nhân đang sống chung với căn bệnh này.

Ngoài xử nghiêm đối tượng vi phạm, phải truy rõ trách nhiệm quản lý, kiểm tra, giám sát của các đơn vị, cơ quan liên quan một cách cụ thể chứ không thể mãi chung chung là đã làm hết trách nhiệm, nhưng thực tế lại diễn ra theo chiều hướng báo động.