Cuốn hồi ký No Higher Honor (Không vinh dự nào lớn hơn) của bà Rice kể lại cuộc viếng thăm chính thức Libya của bà vào tháng 9-2008 để gặp ông Gaddafi. Trong đó, bà Rice đã kể lại nhiều chuyện tế nhị về quan hệ cá nhân với ông Gaddafi và đánh giá thực chất về nhà lãnh đạo này.

Cuốn hồi ký sẽ được phát hành ngày 2-11 và đã được báo Mỹ Daily Beast trích đăng một số chương quan trọng.
Bà Rice trong chuyến thăm lịch sử đến Libya năm 2008. Ảnh: AFP
Bà Rice viết: “Rõ ràng cuộc viếng thăm đầu tiên của một ngoại trưởng Mỹ kể từ năm 1953 sẽ là một cột mốc lớn trên con đường Libya tiến tới mục tiêu được quốc tế công nhận. Nhưng ông Gaddafi cũng phần nào bị cám dỗ một cách bí ẩn bởi cá nhân tôi khi ông hỏi các vị khách tại sao “nàng công chúa châu Phi” của ông không thể đến thăm ông!”.
Bà Rice kể đã được cảnh báo trước khi gặp ông Gaddafi là thận trọng với “cách hành xử điên cuồng” của ông ta và điều này đã được xác nhận.
Bà viết: “Trong buổi tiếp tôi, ông ta bỗng nhiên ngừng nói, lắc đầu rồi tuyên bố: “Bà hãy nói với Tổng thống Bush đừng nói gì đến giải pháp hai nhà nước Israel và Pelestine. Cần phải có một nhà nước, đó là Israeltine!”. Khi đó, tôi thầm nghĩ đúng là tính khí Gaddafi!”.
Album ảnh của bà Rice được tìm thấy trong dinh thự của ông Gaddafi tại Tripoli. Ảnh: Abaca

Báo Daily Beast nhận xét: “Ông Gaddafi rất khâm phục bà Rice. Năm 2007, ông đã nói với đài truyền hình Al Jazeera: “Tôi khâm phục và tự hào về người phụ nữ da đen châu Phi đáng yêu”.

Trong quan hệ cá nhân với ông Gaddafi, bà Rice kể bà khác hẳn cựu thủ tướng Anh Tony Blair, không đồng ý gặp ông Gaddafi trong căn lều sang trọng của ông ta mà gặp và hội đàm đàng hoàng tại dinh thự riêng của nhà lãnh đạo này.

Bà viết trong hồi ký: “Trong cuộc hội đàm, rõ ràng đã có giao ước có đi có lại về ngoại giao: Chúng ta giúp Libya trở lại vị thế xứng đáng trong cộng đồng quốc tế nhưng thật không dễ, không chỉ vì quá khứ tàn bạo lâu dài của ông ta. Sau chuyến thăm, tôi hiểu rằng cuộc đời Gaddafi dài hay ngắn do chính ông ta quyết định”.

Thanh Tùng