Việc Trung Quốc tạm giữ tàu lặn không người lái (UUV) của Mỹ hồi đầu tháng này là động thái chưa từng xảy ra, dường như báo trước khả năng đụng độ trong tương lai, theo Tạp chí The Diplomat ngày 29-12.

Mặc dù Hải quân Trung Quốc (PLAN) đã trao trả UUV cho Washington nhưng câu chuyện vẫn còn tranh cãi. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc lấy cớ này để kêu gọi Mỹ chấm dứt những hoạt động do thám ở các vùng biển gần Trung Quốc, dù trên thực tế, Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) không cấm.

Quân đội Mỹ thường xuyên sử dụng UUV, tương tự loại bị Trung Quốc thu giữ mới đây, chủ yếu để thu thập dữ liệu hải dương học tương đối vô hại. Khi căng thẳng ở biển Đông leo thang, Mỹ gia tăng tần suất hoạt động của máy bay không người lái (UAV), chẳng hạn chiếc Global Hawk, ở vùng biển này. Theo The Diplomat, quân đội Trung Quốc nhiều lần sử dụng các biện pháp can thiệp điện tử để ngăn chặn Global Hawk.

Về phía quân đội Trung Quốc, họ cũng chú trọng mở rộng sử dụng hệ thống không người lái với 2 mục đích trinh sát và thiết lập sự hiện diện liên tục trong vùng biển tranh chấp.

Tàu lặn không người lái Bluefin-21 của Hải quân Mỹ Ảnh: REUTERS
Tàu lặn không người lái Bluefin-21 của Hải quân Mỹ Ảnh: REUTERS

Có thể nhận thấy UAV, UUV cùng tàu chiến mặt nước không người lái (USV) được tăng cường đưa vào biên chế quân đội Trung Quốc. Trong đó, Hạm đội Đông Hải và Hạm đội Nam Hải là đơn vị có nhiều UAV, bao gồm máy bay trinh sát không người lái BZK-005. Máy bay này từng được điều động tuần tra biển Đông và Hoa Đông. Gần đây, Trung Quốc đã đạt những tiến bộ đáng kể trong việc phát triển các UAV tiên tiến, bao gồm khả năng tàng hình và di chuyển thành nhóm.

Trước đây, Trung Quốc từng tung UAV ở biển Đông và Hoa Đông để củng cố tuyên bố lãnh thổ phi lý của nước này. Hồi tháng 9-2013, Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho hay máy bay BZK-005 xâm nhập vùng nhận dạng phòng không của Nhật Bản trên biển Hoa Đông. Hồi tháng 5-2016, các hình ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc triển khai BZK-005 đến đảo Phú Lâm trong quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam ở biển Đông.

UAV của Trung Quốc thường không hoạt động dưới danh nghĩa quân đội mà thay vào đó là các lực lượng thực thi pháp luật trên biển như Cục Hải dương quốc gia (SOA).

Cả Mỹ và Trung Quốc đều tăng tốc cải tiến các thiết bị không người lái. Trong tương lai gần, UUV của Mỹ sẽ có khả năng tham chiến dưới đáy biển. Ở phía bên kia, các UUV cơ bản của Trung Quốc đang được phát triển bởi nhiều viện nghiên cứu, bao gồm Phòng Thí nghiệm Công nghệ robot dưới nước thuộc Học viện Tự động hóa TP Thẩm Dương.

Trong số các biện pháp phát triển phương tiện không người lái của Trung Quốc có cả… trộm cắp tài sản trí tuệ. Hồi tháng 4 qua, một phụ nữ ở bang Florida đã giúp một số người ở Trường ĐH Kỹ thuật Cáp Nhĩ Tân (Trung Quốc) nắm được công nghệ và một số bộ phận sử dụng trong tàu lặn do Mỹ nghiên cứu từ năm 2002 đến tháng 2-2014. Vụ bắt giữ UUV mới đây, theo các chuyên gia, cũng là cách để Trung Quốc tìm hiểu những hệ thống không người lái của Mỹ.

Huệ Bình