Những lá phiếu đầu tiên cho cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016, theo truyền thống, sẽ được bỏ vào đêm 1-2 (giờ địa phương) tại cuộc bầu cử sơ bộ ở bang Iowa và 8 ngày sau ở bang New Hampshire.

Nhìn chung, bầu cử sơ bộ được tiến hành ở bang để quyết định xem ứng viên tổng thống nào của mỗi đảng - Cộng hòa và Dân chủ - sẽ được bang đó ủng hộ tại các đại hội đảng toàn quốc diễn ra vào mùa hè này.

Cũng theo truyền thống, Iowa và New Hampshire là nơi vận động tranh cử quan trọng nhất và có thể cho phép một nhân vật kém hơn “quật ngã” một ứng viên nặng ký. Sau Iowa và New Hampshire, các bang khác cũng sẽ tổ chức bầu cử sơ bộ tại địa phương mình. Cuối cùng, đại hội mỗi đảng sẽ chọn ra một ứng cử viên duy nhất trong đảng ra tranh cử trong cuộc bầu cử tổng thống dự kiến diễn ra vào ngày 8-11 tới.

Đáng chú ý, hệ thống bầu cử ở Mỹ quy định mỗi cử tri chỉ được tham gia một cuộc bầu cử sơ bộ mà thôi, có nghĩa là nếu một cử tri đã bỏ phiếu cho ứng viên Cộng hòa thì không thể bỏ phiếu cho ứng viên Dân chủ hoặc ngược lại.

Ứng viên tổng thống Hillary Clinton phát biểu tại Trường ĐH bang Iowa hôm 30-1 Ảnh: AP

Trước ngưỡng cửa các cuộc bầu cử sơ bộ đầu tiên, các ứng viên của 2 đảng, trong đó có những tên tuổi sáng giá như Hillary Clinton, Ted Cruz, Bernie Sanders, Donald Trump… đều đồng loạt tăng tốc vận động tranh cử ở bang Iowa để tranh thủ sự ủng hộ của cử tri.

Các cuộc khảo sát mới nhất cho thấy cuộc đối đầu ở địa phương này sẽ diễn ra rất căng thẳng, quyết liệt và khó dự đoán. Chẳng hạn như theo kết quả thăm dò được báo The Des Moines Register và trang tin Bloomberg công bố hôm 30-1, tỉ lệ ủng hộ của cử tri dành cho các ứng viên hàng đầu trong cuộc đua của cả 2 đảng đều không có sự chênh lệch đáng kể.

Cụ thể, phe Cộng hòa chứng kiến sự dẫn đầu của tỉ phú Donald Trump (được 28% cử tri Iowa ủng hộ), theo sau là thượng nghị sĩ Ted Cruz (23%) và thượng nghị sĩ Marco Rubio (15%). Đây là lần đầu tiên ông Trump dẫn đầu tỉ lệ ủng hộ ở Iowa trong cuộc thăm dò này kể từ tháng 8-2015. Đối với Đảng Dân chủ, 45% cử tri Iowa ủng hộ cựu ngoại trưởng Hillary Clinton, thượng nghị sĩ Bernie Sanders bám sát phía sau với 42%.

Theo trang tin Today News, ứng viên nào chiến thắng cuộc bầu cử sơ bộ ở Iowa có thể thêm tự tin vào vận may của mình, mặc dù điều đó không phải luôn luôn đồng nghĩa với chuyện họ sẽ giành được sự đề cử của đảng.

Ông Rick Santorum đã giành chiến thắng tại các cuộc bầu cử sơ bộ của phe Cộng hòa ở Iowa năm 2012, cũng giống như ông Mike Huckabee năm 2008 nhưng cả hai đều không trở thành ứng cử viên của Đảng Cộng hòa.

Tổng thống Barack Obama và cựu tổng thống George W. Bush đều từng 2 lần chiến thắng ở Iowa. Ông John Kerry cũng 2 lần chiến thắng ở Iowa và được Đảng Dân chủ chọn làm ứng cử viên tổng thống năm 2004.

Trong khi đó, 1 ngày trước cuộc bầu cử sơ bộ ở Iowa, bà Clinton đã nhận được sự ủng hộ của nhật báo hàng đầu Mỹ The New York Times cho vị trí ứng viên tổng thống của Đảng Dân chủ.

Tờ báo này đánh giá bà là một trong những ứng cử viên xứng đáng nhất trong lịch sử nước Mỹ. Theo đó, bà Clinton xếp trên đối thủ nặng ký nhất trong Đảng Dân chủ là thượng nghị sĩ Sanders do bề dày kinh nghiệm và phong phú ý tưởng về chính sách.

Sự lựa chọn trên không gây nhiều ngạc nhiên bởi tờ The New York Times từng ủng hộ bà Clinton trong cuộc đua vào thượng viện năm 2000 và cuộc bầu cử tổng thống năm 2008. Tuy nhiên, trong năm này, bà Clinton đã thất bại trước đối thủ Obama  trong cuộc bầu cử sơ bộ ở Iowa.

Về phía phe Cộng hòa, tờ báo trên ít nhiều gây bất ngờ khi lựa chọn Thống đốc bang Ohio John Kasich. Ứng viên này được xem là sự lựa chọn đáng tin cậy đối với những người Cộng hòa nào chán ngán với những màn trình diễn cực đoan và thiếu kinh nghiệm của các ứng cử viên khác trong cuộc đua lần này.

LỤC SAN