Các hệ thống robot và phương tiện tự lái đang có vai trò ngày càng lớn trong quân đội Mỹ nhưng Washington vẫn sẽ dựa vào kỹ năng ra quyết định của con người trên chiến trường.

Chiến lược bù đắp thứ ba

Tuy nhiên, ông Robert Work, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ, lo ngại rằng một số chế độ có thể bị thu hút bởi sự hấp dẫn của loại vũ khí giết người tự động bởi nó giúp tập trung quyền lực trong tay một số người. “Chúng tôi sẽ không trao quyền gây sát thương cho một cỗ máy. Trường hợp ngoại lệ là chiến tranh mạng bởi những gì xảy ra nhanh hơn thời gian phản ứng của con người” - ông Work khẳng định tại một sự kiện do báo The Washington Post (Mỹ) tổ chức ở thủ đô Washington mới đây.

Mặt khác, quan chức này không quên để ngỏ khả năng thay đổi lập trường nếu nước đối địch cho phép hệ thống vũ khí tiên tiến “tự tung tự tác”. “Chúng ta có thể phải đương đầu với một đối thủ sẵn sàng trao quyền giết người cho máy móc. Trong trường hợp đối đầu nổ ra, chúng ta sẽ phải có những quyết định về cách thức đối phó tốt nhất có thể” - ông Work nói.

Mỹ đang nghiên cứu cái gọi là “chiến lược bù đắp thứ ba” nhằm đối phó những bước tiến quân sự của đối thủ. Hai “chiến lược bù đắp” trước đó tập trung phát triển vũ khí hạt nhân chiến thuật thời kỳ Chiến tranh lạnh và sử dụng GPS (hệ thống định vị toàn cầu) để dẫn đường chính xác cho bom, tên lửa ngoài chiến trường.

Chiến lược mới nhất sẽ hướng đến phát triển mạng lưới máy móc làm việc với nhau cũng như phân phối sức mạnh quân sự thông qua việc sử dụng thiết bị không người lái (drone) và các công nghệ cao khác. Điều đó có nghĩa Lầu Năm Góc sẽ không đối phó kẻ địch theo kiểu “xe tăng đấu xe tăng, súng đấu súng, tên lửa đấu tên lửa, người đấu người”. Thay vào đó, họ tìm cách khắc chế sức mạnh của kẻ thù bằng những cách thức khác nhau.

Tàu săn ngầm không người lái Sea Hunter của Mỹ trong một cuộc thử nghiệmẢnh: DARPA
Tàu săn ngầm không người lái Sea Hunter của Mỹ trong một cuộc thử nghiệmẢnh: DARPA

Đón đầu thách thức

Ông Work cũng cho rằng Mỹ cần nhanh chóng chuẩn bị cho viễn cảnh chiến tranh robot giữa lúc mối đe dọa đang tăng từ Trung Quốc và Nga. Một phần của nỗ lực này là cố tình “khoe” những khả năng, sức mạnh quân sự mới để khiến “kẻ thù tiềm tàng” suy nghĩ kỹ hơn về những gì họ sắp làm. Một ví dụ gần đây là việc Lầu Năm Góc công khai sự tồn tại của Văn phòng Khả năng chiến lược (SCO) - một cơ sở ra đời từ năm 2012 và chủ yếu làm việc trong bóng tối. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Ashton Carter muốn SCO tìm kiếm phương thức sử dụng mới dành cho vũ khí cũ, như làm sao máy bay chiến đấu có thể triển khai drone siêu nhỏ khi đang hoạt động.

Trong một nỗ lực như thế, Phòng Thí nghiệm Nghiên cứu Không quân Mỹ (AFRL) đang tìm cách cải tiến máy bay chiến đấu F-16 thành chiến đấu cơ bán tự động hoặc không người lái. Ông Work bày tỏ hy vọng sẽ sớm nhìn thấy máy bay tự hành này hoạt động bên cạnh F-35, máy bay chiến đấu thế hệ 5. Ngoài ra, quân đội Mỹ còn muốn phát triển thế hệ xe quân sự không người lái có thể tự bảo vệ trước mối đe dọa của bom đặt bên đường hoặc loại bom nhỏ sử dụng camera, bộ cảm biến để nâng cao tính chính xác của nó.

Những dự án đáng chú ý khác là thuyền robot và súng thanh ray điện từ (có thể bắn đạn ở tốc độ đến 7.250 km/giờ). Để chinh phục mục tiêu trên, Lầu Năm Góc vừa đề xuất khoản tiền 71,4 tỉ USD dành cho hoạt động nghiên cứu, phát triển trong tài khóa tới.

Chương trình tham vọng

Bốn công ty đang giúp Cơ quan Nghiên cứu các dự án quốc phòng tiên tiến (DARPA), thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ, hiện thực hóa ý tưởng tham vọng triển khai drone siêu nhỏ thành từng đàn để gây nhiễu radar và làm gián đoạn hệ thống phòng thủ tên lửa của đối phương, mở đường cho sự tham gia của chiến đấu cơ và máy bay ném bom sau đó. Ngoài ra, loại drone này còn do thám mục tiêu trên mặt đất rồi truyền thông tin về địa điểm để sử dụng trong chiến dịch không kích.

Theo đài RT (Nga), một tàu mẹ sẽ phóng ra các đàn drone nói trên từ giữa không trung và có thể thu lại chúng để tái sử dụng. DARPA hy vọng chương trình trên có thể giúp giảm thiểu rủi ro đe dọa phi công và gây thiệt hại tối đa cho kẻ thù trong các sứ mệnh chiến đấu.

Xuân Mai