Theo số liệu của Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ, các tàu Hải quân Mỹ đã thực hiện hoạt động tự do hàng hải (FONOP) trong phạm vi 12 hải lý quanh khu vực Trung Quốc tuyên bố chủ quyền phi lý 7 lần hồi năm 2019. Đây là mức cao nhất kể từ khi Bắc Kinh bắt đầu xây dựng trái phép các đảo nhân tạo trên biển Đông vào năm 2014.

Mỹ đã thực hiện 5 cuộc tuần tra tương tự trong năm 2018, 6 lần trong năm 2017, năm đầu trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Donald Trump. Trước đó, chính quyền Mỹ triển khai FONOP 3 lần vào năm 2016 và 2 lần trong năm 2015 nhưng không có cuộc tuần tra nào trong năm 2014.

Hồi cuối tháng trước, trong FONOP đầu tiên của năm 2020, tàu USS Montgomery đã đi vào khu vực gần Đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam nhưng bị Trung Quốc cải tạo trái phép ở biển Đông. Khi đó, Bắc Kinh cáo buộc Washington cố tình có những hành động khiêu khích.

Nước Mỹ dưới thời ông Trump “khuấy động” biển Đông chưa từng thấy - Ảnh 1.

Tàu USS Montgomery của Hải quân Mỹ đã thực hiện hoạt động tự do hàng hải đầu tiên trong năm 2020 ở biển Đông. Ảnh:Hải quân Mỹ

Số liệu vừa được công bố là xác nhận chính thức đầu tiên về tần suất hoạt động tự do hàng hải của Mỹ ở biển Đông trong 5 năm qua.

Phát ngôn viên của Hạm đội Thái Bình Dương Rachel McMarr cho biết: "Mỹ vẫn duy trì nguyên tắc tự do hàng hải. Những nhiệm vụ của chương trình tự do hàng hải diễn ra một cách hòa bình và không thiên vị hoặc chống lại bất kỳ quốc gia cụ thể nào. Các nhiệm vụ này dựa trên luật pháp và thể hiện cam kết của Mỹ về việc duy trì các quyền tự do, sử dụng hợp pháp vùng biển và không phận quốc tế".

Ông Collin Koh, một nhà nghiên cứu tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam ở Singapore, cho hay: "Rõ ràng dưới thời chính quyền ông Trump, chúng ta thấy một động lực cụ thể hơn về FONOP ở biển Đông như sự gia tăng tần suất hoạt động kể từ năm 2015 và sau khi ông nhậm chức".

Trong khi đó, bà Bonnie Glaser, giám đốc về dự án quyền lực Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington, nhận định các hoạt động tuần tra dù vẫn chưa đủ nhưng là điều quan trọng nhằm khẳng định tuyên bố của Mỹ rằng nước này sẽ triển khai máy bay, tàu thuyền và hoạt động ở bất cứ nơi nào luật pháp quốc tế cho phép.

Ông Tong Zhao, một thành viên cao cấp tại Trung tâm Chính sách Toàn cầu Carnegie-Tsinghua, cho rằng tần suất các cuộc tuần tra ngày càng tăng phản ánh quan điểm rõ ràng của Washington rằng Bắc Kinh đang phản đối các quy tắc và trật tự quốc tế hiện có khi theo đuổi lợi ích riêng và Mỹ phải đẩy lùi hành động này.

Xuân Mai (Theo SCMP)