Sau khi ông Gaddafi bị giết, Saif al-Islam (Thanh kiếm Hồi giáo, theo tiếng Ả Rập), 39 tuổi, là thành viên duy nhất của dòng họ Gaddafi bị truy nã gắt gao vì phạm tội ác chiến tranh. Ngày 21-10, Interpol (Cảnh sát Quốc tế) và ICC (Tòa án Hình sự Quốc tế) đã yêu cầu Saif ra đầu thú.


Saif al-Islam Gaddafi. Ảnh: Reuters

Saif được các nước phương Tây coi là nhà cải cách có khuynh hướng dân chủ  và là người kế thừa ông Gaddafi. Ông tốt nghiệp tiến sĩ triết học Trường Đại học Kinh tế London, được quốc tế biết đến khi xuất hiện nhiều lần tại Diễn đàn Kinh tế Davos và tham gia cuộc đàm phán bồi thường các gia đình nạn nhân trong vụ đánh bom khủng bố máy bay Mỹ trên bầu trời Lockerbie, Scotland.

Tuy nhiên, khi những cuộc biểu tình chống chính phủ bùng phát ở thành phố Misrata, Saif thề sẽ “tắm máu” phe nổi dậy. Đây chính là tội ác mà ICC và Interpol  gán cho Saif.

Sợ chết thảm như cha

Saif al-Islam là con trai duy nhất của ông Gaddafi đang tại đào. Hiện có rất nhiều thông tin khác nhau về nơi lẩn trốn của nhân vật này. Ngày 27-10, Abdel Majid Mlegta, một quan chức Hội đồng Dân tộc Chuyển tiếp (TNC), cho biết Saif sẵn sàng đầu thú ICC và yêu cầu tổ chức này đưa máy bay đến vùng sa mạc Libya, thông qua một nước trung gian - có thể là Algeria hoặc Tunisia -  để đưa ông ta đến thẳng The Hague, nơi đặt trụ sở ICC. Abdullah al-Senussi, nguyên giám đốc tình báo Libya, đối tượng truy nã thứ hai của ICC cũng muốn nộp mình cùng một lúc với Saif. Tuy nhiên, ngày 27-10, các quan chức ICC nói chưa thể xác nhận thông tin này.

Giải thích động cơ Saif muốn nộp mình, một quan chức TNC cho biết Saif sợ bị bắt và bị hành hạ đến chết như cha mình. Theo TNC, Saif hiện đang lẩn trốn ở sa mạc phía Nam Libya vì không tìm được nơi trú ẩn an toàn trên một nước láng giềng như Algeria hay Niger. Biết như vậy nhưng TNC nói không có phương tiện tìm bắt Saif.


Abdullah al-Senussi. Ảnh: AP

Trong khi đó, nhật báo Scotman dẫn nguồn tin từ Mali cho biết  hiện Saif đang trên đường tới Mali sau khi vượt qua lằn ranh biên giới không rõ ràng giữa Algeria và Niger để gặp al-Senussi, em rể của ông. Một cố vấn của tổng thống Mali cho biết al-Senussi đã đến Mali đêm 26-10 sau khi tá túc mấy ngày trong sa mạc phía Bắc Niger. Saif và al-Senussi đang được bộ tộc Tuaregs ở Mali bảo vệ. Họ ẩn náu trong sa mạc, không tiếp xúc với chính quyền Mali vì nước này công nhận TNC.

Được lính đánh thuê Nam Phi bảo vệ

Nhật báo Nam Phi Beeld hôm 27-10 lại tiết lộ Saif vẫn còn ở Libya dưới sự bảo vệ của một nhóm lính đánh thuê gốc Nam Phi theo hợp đồng ký kết với một công ty Nam Phi có quan hệ mật thiết với Gaddafi. Nhóm lính này vốn là cựu quân nhân và cảnh sát Nam Phi có nhiệm vụ đưa ông Gaddafi cùng hai con trai của ông này là Mutassim và Saif al-Islam, ra khỏi Libya. Máy bay do công ty thuê đã có mặt ở 2 sân bay Lanseria và Sharjah ở Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) sẵn sàng cất cánh đến Libya giải cứu gia đình ông Gaddafi khi có thời cơ.

Tuy nhiên, một phần kế hoạch đã thất bại. Đoàn công-voa chở ông Gaddafi và Mutassim đã bị máy bay NATO phát hiện và không kích dữ dội giết chết Mutassim và nhiều lính đánh thuê Nam Phi. Ông Gaddafi thoát chết nhưng bị bắt và bị hành quyết tại chỗ. Chỉ có Saif đang chiến đấu ở Bani Walid -miền Bắc Libya chạy thoát cùng với một số lính Nam Phi.

Beeld cho biết thêm trước khi lực lượng phe nổi dậy tấn công Tripoli, chính nhóm lính Nam Phi nói trên đã đưa bà Safia và con ông Gaddafi gồm con gái Aisha và 2 người con trai là Hannibal và Mohammed sang Algeria tị nạn. Họ cũng  chuyển được một số lớn vàng, ngoại tệ và kim cương của gia đình ông Gaddafi vào một ngân hàng ở Niger.

Chết 3 còn 5

Ông Gaddafi có hai đời vợ và 8 người con.

1. Muhammad Gaddafi (sinh năm 1970) con trai duy nhất của bà cả Fatiha al-Nuri. Chủ tịch Ủy ban Olympic Libya và “ông trùm” ngành viễn thông. Hiện đang tị nạn ở Algeria.

2. Saif al-Islam Gaddafi (sinh năm 1972), con trai lớn của bà hai. Hiện chưa rõ ở đâu.

3. Al-Saadi Gaddafi (sinh năm 1973). Cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp từng thi đấu cho một đội bóng hạng nhất Ý. Chủ tịch công ty đầu tư nước ngoài Ả Rập nắm 7,5% cổ phần đội bóng Juventus lừng danh. Hiện đang tị nạn ở Niger.

4. Hannibal Muammar Gaddafi (sinh năm 1975). Từng là du học sinh nổi tiếng “quậy bạo” ở Thụy Sĩ. Từng bị tòa án Paris kết án 4 tháng tù cho hưởng án treo về tội bạo hành với bạn gái đang mang thai. Hiện đang tị nạn ở Algeria cùng với vợ.

5. Aisha Gaddafi (sinh năm 1976), con gái duy nhất của ông Gaddafi. Từng ở trong nhóm luật sư  bào chữa cho cựu tổng thống Iraq Saddam Hussein. Nguyên đại sứ Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc. Hiện đang tị nạn ở Algeria.

6. Mutassim Gaddafi (sinh năm 1977). Trung tá - bác sĩ quân y, từng bị lưu đày ở Ai Cập vì nghi ngờ tham gia đảo chính. Mutassim được xem là người tranh quyền kế thừa với Saif al-Islam. Bị máy bay NATO bắn chết trong khi trốn chạy khỏi Sirte ngày 20-10.

7. Saif al-Arap al-Gaddafi (sinh năm 1982). Tư  lệnh quân đội Libya được ông Gaddafi tin dùng. Bị máy bay NATO ném bom chết tại nhà ngày 30-4-2011.

8. Khamis Gaddafi (sinh năm 1983), tư lệnh lữ đoàn tinh  nhuệ Khamis.  TNC loan báo Khamis chết khi  Tripoli thất thủ ngày 27-8 .

THẢO HƯƠNG