Sau khi lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần bắt đầu có hiệu lực từ 0 giờ ngày 27-2 (giờ địa phương), Syria trở nên yên tĩnh ngoại trừ một vài vụ tấn công, đánh bom lẻ tẻ.

Cột mốc lớn

Ít nhất 2 người thiệt mạng và nhiều người bị thương khi một chiếc xe chứa bom phát nổ ở cửa ngõ của thị trấn Salamiya, phía Đông TP Hama hôm 27-2. Tổ chức Giám sát Nhân quyền Syria (SOHR) cho biết vụ tấn công do tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng thực hiện.

Theo ông Rami Abdulrahman thuộc SOHR, “vụ tấn công bằng bom xe không vi phạm lệnh ngừng bắn vì nó xảy ra ở khu vực không áp dụng lệnh này”. Salamiya hiện là tiền tuyến giữa lực lượng chính phủ và phiến quân IS.

Các nữ thành viên Lực lượng Dân chủ Syria (DFS) ở thị trấn al-Shadadi, tỉnh Hasaka Ảnh: REUTERS

Nhóm phiến quân Jaish al-Islam cùng ngày cáo buộc quân đội Syria vi phạm thỏa thuận khi ném bom và nổ súng vào các cứ điểm của họ ở Đông Ghouta, gần thủ đô Damascus. Một nhóm phiến quân khác có tên Sư đoàn Duyên hải số 2 cũng nói họ bị lực lượng chính phủ tấn công ở tỉnh Latakia, khiến 3 tay súng thiệt mạng. Nhóm này là thành viên của liên minh các nhóm nổi dậy được gọi là Quân đội Syria Tự do.

Trong khi đó, Đài Truyền hình Syria đưa tin một số khu dân cư của Damascus bị pháo kích song không nói rõ ai bắn.

Thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực sau khi 97 nhóm phiến quân cũng như chính phủ Syria và không quân Nga tham gia ký kết. Nó không được áp dụng cho IS và nhóm Mặt trận Nursa có liên hệ với Al-Qaeda. Chính phủ Syria và Nga tuyên bố sẽ không ngừng hoạt động chống các nhóm phiến quân này.

Chỉ 1 giờ trước lệnh ngừng bắn được thực thi, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc thông qua nghị quyết công nhận thỏa thuận do Mỹ và Nga bảo trợ tại Syria.

Đại sứ Liên Hiệp Quốc về vấn đề Syria, ông Staffan de Mistura, cho biết vòng đàm phán mới nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng Syria có thể được tái khởi động vào ngày 7-3 nếu thỏa thuận ngừng bắn được duy trì và thêm nhiều viện trợ nhân đạo đến tay dân thường.

Tương lai khó lường

Báo The New York Times (Mỹ) nhận định nếu lệnh ngừng bắn tạm thời nói trên được duy trì, đây sẽ là lần đầu tiên nỗ lực ngoại giao phát huy tác dụng trong cuộc nội chiến kéo dài gần 5 năm qua, cướp đi mạng sống của hơn 270.000 người ở Syria.

Câu hỏi lớn lúc này là liệu thỏa thuận có được duy trì trong 2 tuần tới hay không. Ông Philip H. Gordon, cựu cố vấn về Trung Đông của Tổng thống Mỹ Barack Obama, lo ngại nguy cơ một số nhóm nổi dậy không tôn trọng lệnh ngừng bắn hoặc Nga không dừng tấn công những nhóm khủng bố cụ thể nào đó. Đó là chưa kể, theo đài Deutsche Welle (Đức), các nhóm phiến quân được đánh giá là “ôn hòa” có thể gia nhập liên minh chiến thuật với các phần tử cực đoan.

Mặt khác, giới chức tình báo Israel và châu Âu đánh giá một tương lai khó lường đang chờ đợi Syria trong trường hợp thỏa thuận được duy trì. Trước hết, ngừng bắn vô tình giúp Tổng thống Bashar al-Assad có thời gian củng cố lực lượng, ít nhất là trong vài năm.

Ông Gordon nhận định thỏa thuận này ít nhiều đánh dấu sự thay đổi lập trường của Washington liên quan đến tương lai của ông Assad. “Trong 5 năm qua, các nhóm đối lập và đại diện của họ liên tục khẳng định không thể chấp nhận một thỏa thuận ngừng bắn nếu không có sự nhất trí về một tiến trình chính trị nhằm loại bỏ ông Assad. Mọi chuyện đã thay đổi” - ông Gordon nói với báo The Wall Street Journal. Về lâu dài, lệnh ngừng bắn sẽ giúp ông Assad kiểm soát một chuỗi những thành phố lớn, từ Damascus, Homs cho đến Aleppo với sự hỗ trợ của Nga và Iran.

Đáng lo hơn, ngừng bắn thành công sẽ góp phần “đóng băng” tình trạng “chia năm xẻ bảy” hiện nay bên trong lãnh thổ Syria khi các phe phái tăng cường kiểm soát những phần lãnh thổ trong tay họ. Điều này đi ngược mục tiêu của phương Tây là duy trì sự toàn vẹn của quốc gia Trung Đông này.

HUỆ BÌNH