Các chuyên gia chống khủng bố cũng như Tổng thống Nga Vladimir Putin đã lên tiếng cảnh báo tình trạng hỗn loạn hiện nay có thể giúp các tù nhân IS được tự do. Ông Ahmet Yayla, chuyên gia về tư pháp hình sự tại Trường Đại học DeSales ở Mỹ, nhận định tình hình không ổn định ở Syria tạo cơ hội rộng rãi cho phiến quân IS thoát khỏi nhà tù, trong khi chỉ có 400 người Kurd canh gác 12.000 tù nhân.

Theo ông Yayla, bất kỳ phiến quân IS nào trốn thoát đều sẽ châm ngòi sự hồi sinh trong mạng lưới khủng bố này. Ông nhấn mạnh: "Đây là phiên bản thứ hai của IS". Thêm vào đó, ông dự kiến các tù nhân IS trốn thoát sẽ đến châu Âu và Đông Nam Á nhưng chúng chỉ tổ chức tấn công ở Đông Nam Á vì khả năng các âm mưu khủng bố ở châu Âu bị trả đũa sẽ lớn hơn.

Từ đó, các cơ quan chức năng ở Malaysia và Indonesia đã tỏ ra lo ngại bởi hàng trăm chiến binh thánh chiến được tuyển mộ từ 2 quốc gia này đã bị tống giam vào các nhà tù Syria kể từ khi IS sụp đổ hồi đầu năm nay. Giới chức an ninh Malaysia và Indonesia cảnh báo rằng các phiến quân IS có thể cố gắng trở về quê nhà mà không bị phát hiện.

Thổ Nhĩ Kỳ tấn công người Kurd ở Syria: Nguy cơ IS 2.0 ở Đông Nam Á - Ảnh 1.

Bên trong nhà tù ở TP Qamishli, ở miền Đông Bắc Syria Ảnh: WASHINGTON POST

Ông Ayob Khan Mydin Pitchay, người đứng đầu bộ phận chống khủng bố của cảnh sát Malaysia, cho rằng rất có khả năng họ sẽ tuyển mộ thành viên mới và tiến hành các cuộc tấn công khi quay trở lại Malaysia. Ông này xác nhận trong số 65 công dân Malaysia (có mặt ở miền Bắc Syria), 11 người là chiến binh IS hiện đang ngồi tù. Ngoài ra, khoảng 40 người - gồm cả phụ nữ và chiến binh - muốn trở về nhà. Ông Ayob cho biết cho đến nay, 11 người Malaysia đã về nước, 8 người trong số họ - tất cả đều là nam giới - bị tòa buộc tội và kết án vì các hoạt động liên quan đến khủng bố.

Một quan chức chống khủng bố cấp cao của Indonesia cho biết đất nước ông có hàng trăm người ở Syria, kể cả phụ nữ và trẻ em. Theo ông, sẽ khó phát hiện nếu họ trở về thông qua các tuyến bất hợp pháp và sự trở về của họ sẽ hồi sinh và tăng cường tinh thần cho các mạng lưới khủng bố địa phương. Theo báo The South China Morning Post, Jakarta vẫn đang cân nhắc phương cách tốt nhất để đối phó với những phiến quân IS trở về.

Chuyên gia Zachary Abuza, chuyên nghiên cứu về khủng bố và Đông Nam Á, nhận xét một số phiến quân IS người Malaysia và Indonesia là những chiến binh dày dạn kinh nghiệm chiến đấu và có thể chế tạo bom. Ngay cả những người không chiến đấu, chẳng hạn như phụ nữ và trẻ em, nhiều khả năng bị tẩy não cao độ. "Tất cả họ cần phải được trả lại cho các quốc gia tương ứng của họ ở Đông Nam Á một cách có kiểm soát" - ông Zachary Abuza nói.

Trong khi đó, theo kênh Fox News, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông đã đồng ý chi 50 triệu USD viện trợ cho các tổ chức nhân quyền và các tổ chức viện trợ khác ở Syria trong một nỗ lực chống lại sự chỉ trích quyết định rút quân khỏi Syria. Ông khẳng định quân Mỹ phải về nhà sau khi đã đánh bại IS.

Một diễn biến khác, Pháp và Đức thông báo ngừng xuất khẩu vũ khí sang Thổ Nhĩ Kỳ để nước này không thể sử dụng chúng ở Syria.

Lục San