Tại buổi hội thảo trình bày các lựa chọn quân sự cho Tổng thống Barack Obama và Bộ trưởng Quốc phòng Ash Carter, ông Harris thúc giục Washington sớm tiến hành hoạt động tuần tra toàn bộ khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Khi được hỏi quân đội Mỹ có kế hoạch tuần tra trong phạm vi 12 hải lý xung quanh các đảo nhân tạo do Trung Quốc xây dựng trái phép ở biển Đông hay không, Đô đốc Harris trả lời rằng ông không muốn thảo luận về các kế hoạch trong tương lai.

Bị ép phải trả lời vấn đề này, Đô đốc Harris cho biết thêm: “Tôi tin rằng chúng ta nên đảm bảo tự do hàng hải ở bất cứ nơi nào mà chúng ta nên làm. Liên quan tới việc tuần tra bằng tàu hay máy bay quanh đảo nhân tạo của Trung Quốc ở biển Đông, tôi sẽ xem xét điều đó sau”.

Đô đốc Harry Harris. Ảnh: Reuters
Đô đốc Harry Harris. Ảnh: Reuters

Đầu tuần này, tạp chí Financial Times trích lời một quan chức cấp cao Mỹ nói rằng Washington sẽ cho tàu tuần tra cách đảo nhân tạo của Trung Quốc 12 hải lý “trong 2 tuần tới” và đang đợi chỉ thị của chính quyền Tổng thống Obama. Hãng tin Reuters hôm 8-10 cũng dẫn lại thông tin này.

Tờ The Washington Post hôm qua 9-10 dẫn lời một số quan chức Lầu Năm Góc tiết lộ việc áp sát đảo nhân tạo sẽ được thực hiện bởi một khu trục hạm, tuần dương hạm hoặc tàu tác chiến cận bờ.

Trên tờ The Guardian, chuyên gia Mỹ Bill Bishop nhận định việc giới chức Mỹ hé lộ kế hoạch tuần tra này không lâu sau cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Obama và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở Nhà Trắng hôm 25-9 cho thấy "mức độ tệ hại" của cuộc gặp.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm 9-10 tuyên bố Bắc Kinh sẽ không ngồi yên trước các hành vi mượn cớ tự do hàng hải để "vi phạm lãnh hải", đồng thời kêu gọi các bên liên quan không được khiêu khích.

Một số chuyên gia quân sự Trung Quốc dự đoán hải quân nước này sẽ có hành động đáp trả mạnh mẽ, theo tờ South China Morning Post (SCMP), trong đó có giải pháp triển khai tàu chiến chặn tàu Mỹ.

Một nguồn tin cấp cao còn tiết lộ với SCMP một số giải pháp khác của Bắc Kinh như cho máy bay không người lái xua đuổi tàu Mỹ hoặc ra lệnh cho lực lượng tên lửa chiến lược khai hỏa từ xa.

Trung Quốc công bố “đường chín đoạn” liếm gần hết biển Đông và tích cực xây đảo nhân tạo trái phép bất chấp cảnh báo của Mỹ và sự lên án của cộng đồng quốc tế. Washington nhiều lần nhấn mạnh họ không công nhận chủ quyền của Bắc Kinh ở biển Đông và lưu ý Hải quân Mỹ sẽ tiếp tục hoạt động ở bất cứ nơi nào mà luật pháp quốc tế cho phép.

Trước thông tin tàu Mỹ sẽ vào "vùng cấm địa" 12 hải lý, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines, Voltaire Gazmin hôm 9-10 cho rằng động thái này là phép thử cho quyền tự do hàng hải ở biển Đông.

Ngoài ra, hãng Bloomberg hôm 8-10 đưa tin Bộ trưởng An ninh, chính trị và luật pháp Indonesia, ông Luhut Panjaitan, cho hay nước này sẽ tăng cường sử dụng máy bay không người lái và tàu ngầm để tuần tra ở vùng biển quanh quần đảo Natuna nằm ở rìa biển Đông.

Bộ trưởng Panjaitan giải thích Indonesia cần tăng cường khả năng quốc phòng trước mối đe dọa gia tăng quân sự của Trung Quốc ở biển Đông, cụ thể là xây dựng căn cứ không quân ở Natuna, thành lập một phi đội máy bay không người lái ở quần đảo này và chi ngân sách mua tàu ngầm của Nga.

P.Nghĩa (Theo Reuters)