Theo tờ Inquirer, ông Duterte hôm 24-4 nói rằng nếu Philippines thắng vụ kiện Trung Quốc về yêu sách “đường chín đoạn” ở biển Đông nhưng Bắc Kinh từ chối tuân thủ, ông sẽ đến Trung Quốc và nói chuyện với chính phủ nước này.

Trong trường hợp Bắc Kinh khẳng định chủ quyền tại vùng lãnh thổ đang tranh chấp, Thị trưởng Davao cho biết ông sẽ yêu cầu lực lượng hải quân đưa mình tới ranh giới gần nhất giữa 2 nước, mang theo một lá cờ Philippines và “sẵn sàng hy sinh”.

Thị trưởng TP Davao Rodrigo Duterte. Ảnh: AP
Thị trưởng TP Davao Rodrigo Duterte. Ảnh: AP

Theo một nguồn tin quân sự và các chuyên gia hàng hải Trung Quốc, nước này có thể cải tạo bãi cạn Scarborough/Hoàng Nham (do Philippines tuyên bố chủ quyền) ở biển Đông vào cuối năm nay. Bắc Kinh cũng được dự báo sẽ xây thêm đường băng để mở rộng phạm vi hoạt động của không quân.

Nguồn tin thân cận với hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) tiết lộ một tiền đồn mới cách bờ biển Philippines 230 km sắp được thiết lập, trong bối cảnh quân đội Mỹ - Philippines xích lại gần nhau. Quân đội Mỹ hiện có quyền tiếp cận ít nhất 8 căn cứ ở Philippines, bao gồm 2 căn cứ không quân ở Pampanga (cách bãi Scarborough 330 km).

Mới cuối tuần trước, 6 máy bay quân sự Mỹ đã thực hiện nhiệm vụ bay trên không phận quốc tế ở bãi Scarborough nhằm "nhận thức tình hình hàng không và hàng hải". 6 máy bay nói trên, bao gồm 4 chiếc "Thần Sấm" A-10 và hai trực thăng cứu nạn HH-60, nằm trong số máy bay Mỹ ở lại căn cứ không quân Clark sau cuộc tập trận chung Balikatan vừa kết thúc.

"Trung Quốc cải tạo đất ở bãi Scarborough trong năm nay, mục đích lấy lại thế chủ động bởi Mỹ đang đẩy mạnh kế hoạch thiết lập một sự hiện diện quân sự lâu dài trong khu vực” – nguồn tin giấu tên nói.

Nguồn tin cho biết thêm phán quyết gây bất lợi cho Bắc Kinh của Tòa Trọng tài Thường trực tại The Hague – Hà Lan sẽ đẩy nhanh kế hoạch đầy tham vọng nói trên của Trung Quốc. Manila muốn các tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh phải tuân thủ Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Quyết định của PCA có thể đến vào tháng 5 hoặc tháng 6 tới.

Bãi cạn Scarborough. Ảnh: Reuters
Bãi cạn Scarborough. Ảnh: Reuters

PLA hiện có thể đáp máy bay xuống đảo Phú Lâm (Hoàng Sa) cùng 2 đường băng khác trên đá Vành Khăn và đá Chữ Thập (Trường Sa, tất cả đều của Việt Nam). Ngoài ra, đá Xu Bi cũng có thể đóng vai trò như một bãi đáp máy bay.

Chuyên gia quân sự Antony Wong Dong ở Macau nhận định nếu Trung Quốc hoàn tất cải tạo bãi cạn Scarborough, họ có thể đặt radar và các phương tiện khác để giám sát căn cứ không quân Basa của Mỹ ở tỉnh Pampanga – Philippines 24/24.

Giáo sư Jin Yongmin, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược đại dương tại Học viện Khoa học Xã hội Thượng Hải, cho biết kiểm soát Scarborough giúp không quân Trung Quốc mở rộng phạm vi hoạt động ít nhất 1.000 km, đồng thời nâng mức độ phủ sóng gần đảo Luzon, cửa ngõ vào Thái Bình Dương.

P.Nghĩa (Theo Inquirer, SCMP)