Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị hôm 21-11 cho rằng việc Quốc hội Mỹ thông qua dự luật Nhân quyền và Dân chủ Hồng Kông (HKHRDA) sẽ làm tổn hại mối quan hệ và xói mòn niềm tin giữa hai bên. Theo tờ South China Morning Post, ông Vương cho hay Quốc hội Mỹ đã nhiều lần ban hành luật để can thiệp vào các vấn đề nội bộ của Trung Quốc, vi phạm các quy tắc cơ bản của quan hệ quốc tế. Tuyên bố được đưa ra sau khi Hạ viện Mỹ thông qua HKHRDA một ngày trước đó.

Nội dung của HKHRDA yêu cầu Ngoại trưởng Mỹ phải có báo cáo thường niên về việc xác nhận Hồng Kông có đủ tự trị để được hưởng quy chế thương mại đặc biệt theo luật pháp Mỹ hay không. Đồng thời, HKHRDA còn đề xuất các biện pháp trừng phạt nhằm vào những cá nhân hoặc tổ chức bị cho là vi phạm các quyền tự do được quy định trong Luật Cơ bản của Hồng Kông.

Cùng với đó, Hạ viện Mỹ cũng đã thông qua dự luật thứ hai cấm xuất khẩu một số loại đạn dược cho cảnh sát Hồng Kông với số phiếu tương tự dự luật trên là 417 phiếu thuận và 1 phiếu chống. Cả hai dự luật đều được Thượng viện Mỹ nhất trí thông qua và chuyển đến bàn Tổng thống Donald Trump xem xét.

Một nguồn thạo tin nói với hãng tin Reuters tổng thống dự định ký ban hành mà không phủ quyết. Nếu ông Donald Trump phủ quyết, quốc hội vẫn có thể đảo ngược bởi các dự luật đã được thông qua với sự nhất trí cao ở lưỡng viện trước đó.

Vấn đề Hồng Kông càng làm xấu quan hệ Mỹ - Trung - Ảnh 1.

Người biểu tình bị cảnh sát bao vây tại Trường ĐH Bách khoa Hồng Kông hôm 20-11 Ảnh: SCMP

Ông Max Baucus, cựu đại sứ Mỹ tại Trung Quốc, nhận định quan hệ Mỹ - Trung sẽ xấu đi nếu Tổng thống Donald Trump ký dự luật ủng hộ nhân quyền Hồng Kông, đồng thời sẽ gây ra nhiều bất ổn liên quan đến thỏa thuận thương mại giữa hai nước.

Quốc hội Mỹ thông qua dự luật theo sau cuộc đối đầu giữa cảnh sát và người biểu tình tại Trường ĐH Bách khoa Hồng Kông. Đây cũng là thời điểm nhạy cảm đối với ông Donald Trump khi nhà lãnh đạo này hy vọng đạt được thỏa thuận thương mại với Trung Quốc để thúc đẩy chiến dịch tái tranh cử tổng thống năm 2020. Các chỉ số chứng khoán của Mỹ giảm điểm sau khi giới chuyên gia cảnh báo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể không đạt được thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 trong năm nay.

Khi được hỏi về khả năng đạt thỏa thuận với Trung Quốc hôm 20-11, ông Donald Trump không cho rằng Bắc Kinh đang đẩy nhanh đàm phán theo mức ông mong muốn. Một nguồn tin nói với hãng Reuters ông Donald Trump và Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer nhận thấy việc dỡ thuế để đổi lấy một thỏa thuận không giải quyết được các vấn đề tài sản trí tuệ và chuyển giao công nghệ không phải là thỏa thuận tốt cho nước Mỹ.

Về phía Trung Quốc, các chuyên gia nước này cũng không mấy lạc quan khi kế hoạch áp thêm thuế lên khoảng 160 tỉ USD hàng hóa Trung Quốc của chính quyền ông Donald Trump dự kiến có hiệu lực vào ngày 15-12.

Phản ứng trước những diễn biến mới nhất về quan hệ Mỹ - Trung, chứng khoán châu Á đồng loạt giảm điểm cuối phiên giao dịch hôm 21-11. Chỉ số Hang Seng của Hồng Kông trượt mạnh nhất trong các chỉ số chứng khoán châu Á với mức giảm 1,61%. Tình trạng ảm đạm tương tự cũng diễn ra trên thị trường chứng khoán châu Âu. 

Xuân Mai