Tại cuộc họp báo về kinh tế - xã hội tỉnh Ninh Thuận tổ chức vào sáng 1-10, ông Lưu Xuân Vĩnh, Chủ tịch UBND tỉnh này, cho biết đã chỉ đạo các sở, ngành liên quan khẩn trương thực hiện các giải pháp cứu đàn bò tót lai đang bị suy dinh dưỡng tại xã Phước Bình, huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận.

Phải cứu bằng mọi giá

Ông Lưu Xuân Vĩnh chỉ đạo Sở Khoa học và Công nghệ (KH-CN) tỉnh Ninh Thuận, Vườn Quốc gia Phước Bình làm việc với đơn vị quản lý đàn bò, đề xuất phương án phù hợp, lâu dài để quản lý và phát triển đàn bò phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học. Trước mắt, kiểm tra sức khỏe, cung cấp đủ nguồn dinh dưỡng nhằm cứu đàn bò khỏi chết đói.

Đàn bò tót lai gồm 10 con thuộc thế hệ F1 và 1 con thế hệ F2 là kết quả giao phối của bò tót rừng với bò nhà của người dân ở xã Phước Bình vào những năm 2008 - 2014. Sau đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn mua lại từ người dân và giao cho Trung tâm Ứng dụng KH-CN tỉnh Lâm Đồng nuôi, nghiên cứu và bảo tồn nguồn gien quý hiếm. 

Người được thuê chăm sóc đàn bò là ông Nguyễn Đình Tích (ngụ thôn Bạc Rây 2, xã Phước Bình). Tuy nhiên, gần 1 năm qua, do cơ quan quản lý không còn quan tâm đúng mức, thiếu tiền công, tiền mua cỏ xanh và thức ăn dinh dưỡng nên ông Tích chỉ cho bò ăn rơm khô, dẫn đến bò bị đói, trơ xương, có nguy cơ không sống nổi.

Đưa đàn bò tót lai về ngôi nhà của cha - Ảnh 1.

Một trong những con bò trong đàn bò tót lai ốm đói trơ xương Ảnh: NHƯ THỪA

Có mặt tại chuồng bò tót ở thôn Bạc Rây, xã Phước Bình, phóng viên Báo Người Lao Động ghi nhận đàn bò lai được nuôi trong chuồng trại khoảng 200 m2, gầy trơ xương, trông rất thảm hại.

Ông Nguyễn Công Vân, Giám đốc Vườn Quốc gia Phước Bình, xác nhận nguyên nhân dẫn đến đàn bò suy dinh dưỡng như hiện nay là vì số lượng đàn bò lớn nhưng đơn vị quản lý chỉ thuê diện tích 1 ha đất vừa làm nơi chăn vừa trồng cỏ nên không thể nào đủ thức ăn cho bò. Hơn nữa, lượng thức ăn khô và dinh dưỡng cũng không đủ. Dụng cụ cho bò ăn, uống đều mục nát, hư hỏng… ảnh hưởng đến sức khỏe đàn bò.

Vườn Quốc gia Phước Bình đang hoàn tất các thủ tục để tiếp nhận đàn bò tót này từ Trung tâm Ứng dụng KH-CN tỉnh Lâm Đồng. "Trước mắt, chúng tôi tạm ứng kinh phí và cử 2 nhân viên phối hợp với người được thuê chăm sóc đàn bò, cung cấp thức ăn giàu dinh dưỡng như cỏ tươi, cám, bột ngũ cốc. Bằng mọi giá phải cứu lấy đàn bò tót này để phục vụ nghiên cứu khoa học" - ông Vân nói.

Xây dựng đề án tiếp nhận

Liên quan đến đàn bò tót, UBND tỉnh Lâm Đồng cũng đã có công văn chỉ đạo Sở KH-CN tỉnh Lâm Đồng họp bàn với các cơ quan chức năng của tỉnh Ninh Thuận, về việc bàn giao, nuôi dưỡng, quản lý đàn bò cho Vườn Quốc gia Phước Bình.

Ông Lê Xuân Thám - nguyên Giám đốc Sở KH-CN tỉnh Lâm Đồng, chủ nhiệm đề tài "Nghiên cứu giám định di truyền và đánh giá khả năng phát triển của bò lai F1 giữa bò tót và bò nhà" vào thời điểm đó - thông tin thêm nhiều ngày qua, rất nhiều cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp liên lạc với ông đề nghị được tiếp nhận quản lý. Về trách nhiệm để đàn bò ốm yếu, ông Thám nói: "Ai làm sai thì phải chịu trách nhiệm, kể cả chúng tôi. Nói cho cùng, chúng tôi làm đến bây giờ là cũng nên ghi nhận. Mọi việc nên xem xét một cách công bằng chứ công tác nghiên cứu không phải một sớm một chiều".

Trong khi đó, ông Nguyễn Như Chương, Giám đốc Trung tâm Ứng dụng KH-CN tỉnh Lâm Đồng, nhấn mạnh việc cần làm lúc này là kiểm tra lại kỹ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc; đồng thời bổ sung ngay các loại thức ăn dinh dưỡng cho đàn bò. "Dự kiến vài ngày tới, chúng tôi thực hiện công tác bàn giao đàn bò cho UBND tỉnh Ninh Thuận và Vườn Quốc gia Phước Bình" - ông Chương thông tin thêm.

Ông Nguyễn Công Vân khẳng định Vườn Quốc gia Phước Bình sẽ xây dựng đề án để tiếp nhận, quản lý đàn bò. Theo đó, đơn vị sẽ xây hàng rào và trồng cỏ dưới tán cây rừng trên diện tích 5 ha theo kiểu bán tự nhiên để tạo bóng mát và cung cấp thức ăn thường xuyên cho đàn bò. "Tuy nhiên, việc này nhanh nhất cũng phải đến đầu năm 2021. Trước mắt thì vẫn phải thuê mướn người chăm đàn bò, bổ sung thức ăn và cử nhân viên túc trực cùng với người chăm sóc để cứu đàn bò khỏi chết đói" - ông Vân nhấn mạnh. 

Năm 2008, người dân xã Phước Bình phát hiện con bò tót đực cường tráng từ đại ngàn về làng, đeo bám những con bò cái của người dân thả rông ở khu vực nương rẫy dưới chân núi Tà Nin, thuộc Vườn Quốc gia Phước Bình. Kết quả của những cuộc tình "vụng trộm" giữa bò tót rừng với bò nhà đã cho ra đời hơn 20 con bò tót lai vượt trội về thể trọng và có các đặc điểm về màu lông, sừng... rất giống bò tót rừng.

Để duy trì và phát triển nguồn gien quý hiếm, đầu năm 2012, Sở KH-CN tỉnh Lâm Đồng được giao 10 con bò tót lai F1 để nuôi, nghiên cứu, theo đề tài khoa học "Khai thác và phát triển nguồn gien bò quý hiếm tại vùng giáp ranh 3 tỉnh Ninh Thuận - Lâm Đồng - Khánh Hòa" với tổng kinh phí hơn 3 tỉ đồng. Đến tháng 6-2019 thì kết thúc đề tài và kết quả như đã nói, 10 con bò tót lai có sức khỏe rất tệ.

Như Thừa - Đình Thi