Tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao chiều 16-7, phóng viên Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) nêu câu hỏi có thông tin từ website của Vietnam Airlines là Việt Nam và Trung Quốc sẽ khôi phục đường bay quốc tế giữa Nam Kinh và Hà Nội vào ngày 18-7, thông tin này có chính xác hay không và CCTV xin được đăng ký quay và đưa tin.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng cho biết thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, ngành của Việt Nam đang tích cực làm việc với các cơ quan chức năng của nước ngoài về khôi phục hoạt động vận chuyển hàng không giữa Việt Nam và một số quốc gia và vùng lãnh thổ.

Theo đó, Bộ Ngoại giao đã thông báo tới một số cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam về việc dự kiến nối lại đường bay tới Seoul (Hàn Quốc), Tokyo (Nhật Bản), Đài Loan, Quảng Châu (Trung Quốc), Viêng Chăn (Lào) và Phnom Penh (Campuchia) từ giữa tháng 7-2020 trên cơ sở đảm bảo tuân thủ các biện pháp phòng dịch với các điều kiện cụ thể, không để lây lan dịch bệnh trong cộng đồng, góp phần phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội.

Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) đang trao đổi với cơ quan chức năng của các quốc gia và vùng lãnh thổ nói trên để thống nhất các vấn đề kỹ thuật bay, tần suất và lộ trình cụ thể. "Chúng tôi hy vọng kế hoạch, chương trình này sẽ được hiện thực hóa trong thời gian sớm nhất có thể. Chúng tôi sẽ cập nhật thông tin chính thức với các bạn và sẽ trao đổi với các cơ quan chức năng để tạo điều kiện cho hoạt động đưa tin của CCTV"- bà Hằng cho biết.

Theo Người phát ngôn Bộ Ngoại giao, trước mắt, Việt Nam sẽ ưu tiên các đối tượng đang được phép nhập cảnh hiện nay bao gồm công dân Việt Nam, người nước ngoài là các chuyên gia, nhà đầu tư, nhà quản lý doanh nghiệp, lao động tay nghề cao, người vào với mục đích ngoại giao và công vụ, cùng một số trường hợp đặc biệt khác. Người nhập cảnh Việt Nam phải tuân thủ các điều kiện kiểm dịch y tế và thực hiện cách ly phù hợp theo quy định về phòng chống dịch.

Trước đó, Bộ GTVT ngày 14-7 đã có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ về công tác tổ chức các chuyến bay thương mại quốc tế thường lệ giữa Việt Nam và các nước. Bộ đề xuất Chính phủ đồng ý về chủ trương phương án tổ chức các chuyến bay quốc tế thường lệ đến các khu vực ưu tiên gồm: Quảng Châu (Trung Quốc), Seoul (Hàn Quốc), Tokyo (Nhật Bản), Đài Loan (Trung Quốc), Viêng Chăn (Lào), Phnôm-pênh (Campuchia) với tần suất 1 chuyến/tuần/điểm đến. Dự kiến đầu tháng 8-2020 có thể thực hiện chuyến bay thường lệ đầu tiên.

Tuy nhiên, Bộ GTVT cũng cho biết việc thiết lập các chuyến bay thường lệ quốc tế trên cơ sở có đi có lại còn phụ thuộc vào các đối tác nước ngoài, cần được sự cấp phép và phối hợp của Nhà chức trách hàng không của các nước đối tác. Bộ GTVT đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan trao đổi với các nước về kế hoạch mở lại các đường bay. Theo đánh giá, phần lớn các nước sẽ có phản hồi tích cực về đề nghị mở lại đường bay của phía Việt Nam. Riêng đối với Trung Quốc, Cục Hàng không Việt Nam đã nhiều lần đề nghị nhưng đến nay chưa nhận được phản hồi của phía bạn. Vừa qua, Bộ GTVT đã làm việc với Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam đề nghị hỗ trợ việc mở đường bay quốc tế thường lệ đến Quảng Châu (Trung Quốc) và gửi thư đến Bộ trưởng Bộ GTVT Trung Quốc đề nghị xem xét hỗ trợ việc này. Tuy nhiên, để có thể mở được đường bay tới Quảng Châu (Trung Quốc), Bộ GTVT thấy rằng cần tiếp tục thúc đẩy phía Trung Quốc bằng nhiều kênh, đặc biệt là kênh ngoại giao.

Tại Việt Nam, từ tháng 6-2020, các hãng hàng không nước ngoài như Cathay Pacific (Hồng Kông), Singapore Airlines (Singapore)... đã khai thác lại các đường bay quốc tế đi/đến Việt Nam theo hình thức thường lệ; Vietnam Airlines cũng đang duy trì lịch bay thường lệ giữa Việt Nam và Hàn Quốc. Từ tháng 7-2020, các hãng hàng không nước ngoài như Emirates Airlines (UAE), Qatar Airways (Qatar), China Airlines và Eva Airways (Đài Loan), Asiana Airlines và Korean Air (Hàn Quốc)... cũng khai thác trở lại các chuyến bay thường lệ đi/đến Việt Nam.

Toàn bộ các lịch bay thường lệ nêu trên đều đảm bảo chỉ chở hàng vào Việt Nam và chở khách/hàng từ Việt Nam đi quốc tế. Các chuyến bay có chở khách vào Việt Nam được thực hiện theo kế hoạch của Ngoại giao (đối tượng là công dân hoàn cảnh khó khăn, nhà ngoại giao, chuyên gia, lao động kỹ thuật cao...) và đều thực hiện cách ly theo quy định.

Riêng đối với thị trường hàng không Trung Quốc, trong giai đoạn cao điểm về dịch bệnh Covid-19, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 06/CT-TTg ngày 31-1-2020 có nội dung: "Tạm dừng cấp phép bay đối với tất cả các chuyến bay từ vùng có dịch của Trung Quốc đến Việt Nam và ngược lại trừ trường hợp đặc biệt phải được sự đồng ý của Thủ tướng Chính phủ.". Theo Chỉ thị nêu trên, hoạt động vận chuyển hành khách đường hàng không giữa hai nước đang tạm dừng (khác với các quốc gia/vùng lãnh thổ khác là vẫn được chở khách từ Việt Nam đi nước ngoài). Chính vì vậy, để có cơ sở nối lại các chuyến bay giữa Việt Nam và Trung Quốc, Thủ tướng Chính phủ có ý kiến "Đồng ý khôi phục hoạt động vận chuyển hàng không giữa Việt Nam và Trung Quốc; tần suất, điều kiện vận chuyển hành khách giữa hai nước sẽ do Nhà chức trách hàng không Việt Nam và Trung Quốc thống nhất." tại Thông báo số 238/TB-VPCP ngày 12-7-2020.

Hiện nay, phần lớn các quốc gia/vùng lãnh thổ đang duy trì việc kiểm soát hoạt động vận chuyển hành khách quốc tế bằng hàng không theo một số nguyên tắc:

Chỉ cho phép nhập cảnh đối với công dân mình; người nước ngoài có thẻ cư trú, một số đối tượng đặc biệt (thương gia, chuyên gia kỹ thuật, sinh viên…) được phép nhập cảnh khi được nhà chức trách phê duyệt. Nhập cảnh phải cách ly 14 ngày tại gia đình (đăng ký với chính quyền) hoặc cơ sở lưu trú do chính quyền chỉ định (có thu phí). Việc tự cách ly tại gia được chính quyền áp dụng chặt chẽ bằng biện pháp công nghệ để kiểm soát đối tượng. Khôi phục từng bước các chuyến bay thương mại quốc tế thường lệ chở khách với hạn chế nhất định về đối tác kết nối, tần suất khai thác. Một số quốc gia tái đóng cửa sau giai đoạn mở cửa và bị lây nhiễm mạnh trở lại trong cộng đồng như Úc, Hy Lạp...

D.Ngọc