Thông tin bất ngờ về lũ ở miền Tây

Ngày 22-3, UBND TP Cần Thơ phối hợp với Báo Tiền Phong và đơn vị đồng hành tổ chức Hội thảo "An ninh nguồn nước ĐBSCL trước biến đổi khí hậu".

Phát biểu mở đầu, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, cho rằng một nghịch lý đang hiện hữu tại ĐBSCL là vùng nằm giữa mạng lưới sông ngòi dày đặc nhưng người dân lại đang thiếu nước ngọt để sinh hoạt và sản xuất.

"Những can nước phải chắt chiu trong mùa khô, những cánh đồng mới đầu mùa khô đã nứt nẻ, những vườn cây héo úa không còn là hình ảnh cá biệt, mà đang trở thành thực tế lặp đi lặp lại trong nhiều năm qua tại vùng đất này" – nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhấn mạnh.

PGS-TS Nguyễn Phú Quỳnh, Phó Viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, cho biết theo số liệu tại trạm Tân Châu (An Giang), giai đoạn 1990-2025 cho thấy xu thế lũ trên sông Mê Kông đang giảm rõ rệt. Từ sau năm 2012 đến nay, hầu như không còn xuất hiện lũ lớn vượt báo động 3, thay vào đó là chuỗi năm lũ nhỏ kéo dài.

Nếu trước năm 2011, khoảng 4-5 năm lại có một trận lũ vừa hoặc lớn, thì hiện nay xu thế chủ đạo là lũ thấp, và trong 30-50 năm tới, khả năng xuất hiện lũ lớn sẽ rất hiếm, trong khi lũ nhỏ và rất thấp gia tăng.

Cùng với đó, xâm nhập mặn tại ĐBSCL diễn biến sớm và gay gắt hơn so với trước năm 2013. Mặn hiện xuất hiện từ giữa tháng 12 đến tháng 1, sớm hơn 1-1,5 tháng; đỉnh mặn cũng đến sớm hơn, rơi vào tháng 2-3 thay vì tháng 3-4 như trước đây. Đáng chú ý, dòng chảy mùa khô về đồng bằng có xu hướng tăng nhưng vẫn không đủ để ngăn chặn đà xâm nhập mặn ngày càng sâu.

Ông Nguyễn Minh Khuyến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), thông tin rằng Luật Tài nguyên nước đã thể chế hóa các định hướng lớn về quản lý, bảo vệ và khai thác tài nguyên nước. Nguyên tắc cốt lõi được xác định là tài nguyên nước phải được quản lý tổng hợp, trong đó bảo đảm an ninh nguồn nước cho sinh hoạt là ưu tiên hàng đầu.

Một điểm nhấn quan trọng là chuyển đổi phương thức quản lý, chuyển dần từ quản lý bằng công cụ hành chính sang quản lý bằng công cụ kinh tế nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng và huy động nguồn lực xã hội. Đồng thời, định hướng hiện đại hóa được đặt ra với yêu cầu quản trị tài nguyên nước quốc gia trên nền tảng công nghệ số.