TP HCM mạnh tay truy quét hàng giả

UBND TPHCM vừa ban hành kế hoạch cao điểm giám sát, kiểm tra và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Mục tiêu của kế hoạch là nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp (DN) và góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và nâng cao uy tín của Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.

Xử lý dứt điểm các điểm nóng

Theo kế hoạch, các sở, ngành, địa phương được yêu cầu chủ động nắm tình hình thị trường, tăng cường phối hợp kiểm tra những tuyến, địa bàn và nhóm hàng hóa trọng điểm. Đặc biệt, lực lượng chức năng sẽ tập trung kiểm tra hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, xử lý nghiêm các hành vi buôn bán hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, nhất là các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng như sữa, tân dược, thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Thành phố cũng đặt mục tiêu xử lý dứt điểm các điểm nóng kéo dài liên quan đến hàng giả, không để tái diễn.

Thực tế, dù kế hoạch cao điểm mới được thành phố ban hành ngày 25-5 nhưng các lực lượng chức năng TPHCM đã liên tiếp phát hiện nhiều vụ kinh doanh hàng giả quy mô lớn. Mới đây nhất, Cơ quan CSĐT Công an TPHCM đã khởi tố Lưu Phát Thuận, Giám đốc Công ty Thale Group, với cáo buộc thu lợi bất chính hơn 3,5 tỉ đồng từ việc buôn bán giày dép, vớ và nhiều sản phẩm giả mạo các thương hiệu nổi tiếng như Nike, Adidas, Converse… Hàng hóa chủ yếu được tiêu thụ qua Facebook, Instagram, TikTok và sàn thương mại điện tử Shopee.

Trước đó, Đội Quản lý thị trường số 3 phối hợp Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TPHCM đã kiểm tra hộ kinh doanh Chí Phát Luxury trên đường Triệu Quang Phục (phường Chợ Lớn), phát hiện lượng lớn sản phẩm có dấu hiệu giả mạo các thương hiệu cao cấp như Gucci, Louis Vuitton, Dior, Hermes và Rolex.

Theo điều tra ban đầu, từ năm 2021 đến tháng 5-2026, cơ sở này đã thu lợi bất chính hơn 4,5 tỉ đồng thông qua bán trực tiếp và phân phối online.

Vì sao hàng giả vẫn còn trên sàn?

Khảo sát thực tế cho thấy hàng giả, hàng nhái vẫn xuất hiện tràn lan trên các nền tảng thương mại điện tử. Nhiều đôi giày mang thương hiệu Nike, Adidas được rao bán với giá chỉ vài trăm ngàn đồng nhưng sử dụng hình ảnh giống hàng chính hãng và nhận nhiều đánh giá tích cực, khiến người tiêu dùng khó phân biệt.

Anh Trương Thành Công, nhân viên văn phòng tại TPHCM, cho biết từng mua một chai nước hoa thương hiệu Ý trên sàn thương mại điện tử với giá gần 1 triệu đồng, thấp hơn nhiều so với giá thị trường nhưng khi sử dụng, sản phẩm không đúng như mô tả cũng như loại anh từng xài nên quyết định khiếu nại, trả hàng.

"Dù được hoàn tiền nhưng việc xử lý khá phiền phức và mất thời gian. Nếu mua qua mạng xã hội thì có thể mất luôn tiền. Tôi rất mong cơ quan chức năng mạnh tay hơn nữa với hàng giả để bảo vệ người tiêu dùng" - anh Công chia sẻ.

Thực tế cho thấy dù các nền tảng đã áp dụng nhiều công nghệ kiểm soát, kể cả trí tuệ nhân tạo, tình trạng buôn bán hàng giả trên môi trường số vẫn còn diễn biến phức tạp. Theo ông Đỗ Quang Huy, Giám đốc Công ty CP Ecotop, các sàn thương mại điện tử hiện vẫn liên tục triển khai nhiều biện pháp kiểm soát như khóa hoặc xóa gian hàng vi phạm.

Tuy nhiên, với số lượng sản phẩm khổng lồ được đăng bán mỗi ngày, việc để lọt hàng giả, hàng nhái gần như khó tránh khỏi.

Cũng theo ông Huy, một trong những khó khăn lớn là người bán luôn tìm cách "lách" hệ thống kiểm duyệt. Chẳng hạn, thay vì ghi trực tiếp tên thương hiệu Nike, nhiều gian hàng biến tấu thành "N.I.K.E" hoặc thay đổi ký tự để tránh bị bộ lọc nhận diện.

"Lợi nhuận từ hàng giả rất lớn nên nhiều người biết sai vẫn cố tình kinh doanh. Khi bị khóa gian hàng, họ sẵn sàng bỏ ra 10-20 triệu đồng để mở lại tài khoản và tiếp tục bán hàng" - ông Huy nói. Theo ông, đây là nguyên nhân khiến tình trạng hàng giả vẫn tồn tại dai dẳng dù công tác kiểm soát ngày càng được siết chặt.

Còn nhiều thách thức

Ở góc độ DN, nhiều nhà bán hàng chính hãng cho rằng hàng giả, hàng nhái đang làm suy giảm nghiêm trọng uy tín thương hiệu và bóp méo môi trường cạnh tranh. Đại diện một DN ngành hàng tiêu dùng cho biết công ty ông bị thiệt hại lớn nhất là mất niềm tin khách hàng.

"Chỉ cần hàng giả xuất hiện tràn lan trong thời gian ngắn, uy tín gây dựng suốt nhiều năm có thể bị ảnh hưởng nặng nề khi người tiêu dùng hiểu nhầm đó là sản phẩm của chúng tôi" - vị này chia sẻ.

Không chỉ mất thị phần vào các sản phẩm giá rẻ, DN còn phải tăng chi phí cho hoạt động chống giả, pháp lý và truyền thông nhằm bảo vệ thương hiệu.

Ông Mai Văn Thuận, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tập đoàn Quốc tế Á Châu, cho rằng việc cơ quan chức năng tăng cường truy quét hàng giả có ý nghĩa rất lớn đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh. "Hàng giả gây thiệt hại rất nặng cho DN, thậm chí có thể đẩy DN đến nguy cơ phá sản" - ông Thuận nói.

Theo ông, ngoài kiểm tra trên thị trường, cơ quan chức năng cần tăng cường thanh tra trực tiếp tại các cơ sở sản xuất. Bởi thực tế có tình trạng DN đăng ký ít sản phẩm nhưng lại sản xuất số lượng lớn hàng hóa tung ra thị trường, trong đó có nhiều sản phẩm không bảo đảm chất lượng.

Tương tự, ông Nguyễn Ngọc Tí, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Thời trang Nón Sơn, cũng cho rằng việc truy quét hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên diện rộng đang tạo thêm niềm tin cho DN và người tiêu dùng. "Khi thị trường minh bạch hơn, DN sẽ yên tâm đầu tư sản xuất, còn người tiêu dùng cũng an tâm mua sắm hơn, từ đó sức mua được cải thiện" - ông Tí chia sẻ.

Ông cũng cho rằng DN cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, cung cấp thông tin và hỗ trợ xử lý hàng giả. Nếu việc kiểm tra bị gián đoạn, hiệu quả chống hàng giả sẽ khó bền vững.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ông Nguyễn Lâm Thanh, đại diện TikTok Việt Nam, cho biết khi phát hiện hành vi vi phạm, nền tảng sẽ chủ động rà soát sản phẩm và phối hợp với cơ quan chức năng theo quy định pháp luật Việt Nam. Các biện pháp xử lý gồm gỡ bỏ sản phẩm, tạm đình chỉ hoặc chấm dứt hợp tác với nhà bán hàng.

Theo ông Thanh, TikTok Shop đã đầu tư hơn 500 triệu USD cho công nghệ kiểm duyệt, xây dựng đội ngũ chuyên trách và liên tục nâng cấp quy trình kiểm soát. Nền tảng cũng triển khai chương trình kiểm tra ngẫu nhiên khoảng 100 đơn hàng mỗi tháng thông qua đối tác thứ ba nhằm đối chiếu chất lượng thực tế với thông tin niêm yết.

Việc kiểm tra tập trung vào các yếu tố như thương hiệu, chất liệu, ngoại hình và công năng sản phẩm. Nếu phát hiện sai phạm, nền tảng sẽ xử lý trực tiếp với sản phẩm hoặc gian hàng liên quan.

Đại diện một sàn thương mại điện tử khác cũng cho biết đang tăng cường quét và gỡ các gian hàng vi phạm bằng nhiều biện pháp như xóa sản phẩm, khóa tài khoản hoặc hạn chế hiển thị. Tuy nhiên, theo đơn vị này, để ngăn chặn hiệu quả hàng giả trên môi trường số vẫn cần sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía.