Đêm diễn trên cả tuyệt vời mà nghệ sĩ nào cũng phải mơ ước đã như một liều thuốc thần kỳ đối với NSND Y Moan. Ba tháng kể từ khi phát bệnh ung thư, chưa bao giờ ông khỏe và lạc quan đến vậy. Y Vol, con trai trưởng của ông, tâm sự: “Sau đêm diễn, ba tôi như được lột xác”.

 
Cố giấu, cố quên đau đớn
 
Mười một giờ trưa 6-8, tôi đến Nhà hát Âu Cơ - Hà Nội. Y Moan cùng vợ con, nhạc sĩ Nguyễn Cường và các đồng nghiệp đang ở đây chạy chương trình trước đêm diễn. Giọng ca của núi rừng đại ngàn cất lên, vang dội khắp khán phòng: Nơi đây thảo nguyên, từng đàn bò đùa nắng tung tăng mặt trời/ Du dương kèn đinh năm, xa xăm ngọn Chư Prông, xa xăm biển rộng/ Tôi sinh, sinh từ nơi đây, cha tôi cũng sinh từ nơi đây...


Y Moan hát như không hề mắc bệnh nặng trong người. Ảnh: NGUYỄN Á
 


Bạn cài Flash Player để xem được Clip này.

 
Nguồn Ngôi Sao
 
Cháy hết mình trên sân khấu, dù là sân khấu tập, chỉ khi vào cánh gà, thở mệt nhọc bên chiếc ghế duy nhất, Y Moan mới để lộ ra sự đau đớn mà ông đang cố giấu đi, cố quên đi. Những giọt mồ hôi đọng trên gương mặt Y Moan. Da ông tái đi, gương mặt hằn rõ sự mệt mỏi. Nhưng mệt mấy, Y Moan vẫn không quên cảm ơn những ca sĩ đã nhiệt tình đến với mình.
 
 
Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Hoàng Tuấn Anh đến thăm Y Moan trước đêm diễn
 
Khi Phương Thanh đến bên Y Moan, ông hôn tay và nói lời cảm ơn chị đã bỏ show ở TP để đến với ông. Phương Thanh quay lưng về phía tôi, có lẽ chị khóc. Còn tôi thì thấy sống mũi mình cay cay.
 
Ca sĩ Siu Black khi nói về Y Moan cũng khóc và khóc không chỉ một lần. Siu Black bảo trong cuộc sống, chị và Y Moan không hẳn là người hợp nhau nhưng trong âm nhạc, Y Moan là người mà chị rất yêu mến. Đến lúc này, chị thật sự tiếc vì đã không nói được nhiều điều với ông.
 
Và giờ đây, chị chỉ có một mong muốn duy nhất là Y Moan có đủ sức lực để chống chọi được với bệnh tật, để còn hát với nhau nhiều nữa. Siu Black hát mà như nhắn gửi Vượt qua số phận tại sao không? Vượt lên chính mình tại sao không? Chị khóc trên sân khấu, giọng nghẹn lại.
 
Bệnh tật thì bệnh tật...
 
Trưa còn mệt như thế nhưng đến tối, trước mặt khán giả là một Y Moan khác hẳn, máu lửa, nhiệt tình, rút đến sức lực cuối cùng mà hát, mà cống hiến như một ngọn lửa cao nguyên cháy ngút ngàn.
 
Nhà thơ Trần Hòa Bình đã dự cảm từ năm 1987, khi ông gặp Y Moan: Nếu cuối cùng có phải chết trong bài hát của đời mình/ Cũng tuyệt vời cái chết. Nhưng tôi không tin Y Moan có thể ra đi vào lúc này, khi ông vẫn còn yêu cuộc sống đến vậy, vẫn muốn cống hiến tiếng hát cho bản làng, cho khán giả của mình đến vậy.
 
 
Vợ Y Moan chăm sóc ông sau buổi tập
 
 
Ca sĩ Y Zăk, em của Y Moan, cho biết vài tuần rồi, anh mình không ăn được gì, chỉ truyền đạm để giữ sức khỏe. Cho đến tận sau live show như đốt cháy ngọn lửa cao nguyên của mình, Y Moan vẫn không hề biết mình đã bị ung thư di căn khắp ổ bụng. Ông vẫn còn nhiều dự tính phía trước cần phải làm. Đến tận bây giờ, giọng hát mãnh liệt này vẫn chưa có một CD ghi lại sự nghiệp âm nhạc nào.
 
 Lúc giọng hát ở đỉnh cao nhất, Y Moan không nghĩ đến việc làm album. Năm ngoái, khi ra Hà Nội, ông đã đến nhà nhạc sĩ Bùi Minh Đạo thu âm một số bài hát nhưng vẫn còn để đấy.
 
 
Nhạc sĩ Nguyễn Cường cùng “phiêu” với Y Moan trong đêm diễn
 
 
Gần đây, trong những ngày chờ tái khám sau khi mổ, Y Moan mới tranh thủ đi quay phim, quay cho hết 12 bài hát để có cái gì đó để đời. Ông tâm sự: “Bệnh tật thì bệnh tật nhưng với nghề nghiệp, những gì Moan chưa làm được thì phải làm cho bằng được”. Bởi với ông, “làm không phải để cho mình mà để cho con cháu sau này làm gương, rằng những lúc ốm đau, những lúc hoạn nạn như thế này cũng cần phải có nghị lực sống!”.
 
Sống là để hát
 
Sau live show tưởng như “đầu tiên và cuối cùng” này, Y Moan lại mơ về một live show khác, hơn 20 ngày nữa. Đó là một live show được tổ chức ở Buôn Ma Thuột, quê hương của ông, vào đúng dịp 2-9, khi ông chính thức được trao tặng danh hiệu NSND. Điều đặc biệt ở live show này là Y Moan sẽ chỉ hát âm nhạc dân gian Tây Nguyên với các nghệ nhân núi rừng, nhạc cụ cũng là loại truyền thống của vùng bazan đất đỏ.
 
 
Ca sĩ Siu Black nhiều lần khóc khi nghe Y Moan tâm sự. Ảnh: NGUYỄN Á
 
Y Moan bảo: “Moan sống là để hát về tình yêu, về bản làng, về dân tộc mình”. Ông kể: “Người dân tộc mỗi lần thấy Moan hát là họ đến, bỏ cả ăn uống. Cứ nghe nhạc thôi là họ sung sướng, họ vẫn nói với Moan rằng thèm nghe nhạc hơn là thèm bát cơm”.
 
Về với Tây Nguyên, với buôn làng, Y Moan như cá gặp nước, bởi ông yêu những người dân tộc quê mình, những người mà khi đi xem hát mang cả xôi, cả cơm, cả chăn màn để ngủ ngay dưới đất chờ nghệ sĩ. Và nghe Y Moan kể, tôi lại nhớ đến câu thơ của Trần Hòa Bình: Cứ hát đi, Y Moan/ Anh không có quyền ngơi nghỉ. Vâng, cứ hát đi, cứ  cháy nữa đi, Y Moan!
 

Tình với Nguyễn Cường

Nhạc sĩ Nguyễn Cường, người mà Y Moan gọi bằng “thầy”, bồi hồi nhớ lại 30 năm trước, khi lần đầu tiên ông đến với Tây Nguyên. Y Moan lúc ấy khoảng 25 tuổi, tóc xoăn da nâu, cất giọng hát Xôn xang mênh mang cao nguyên Đắk Lắk của ông. Hát lên, thấy ưng cái bụng ngay, Y Moan chạy về nhà đem rượu và dao tới, cắt tay cho máu chảy vào chén rượu. Nguyễn Cường cũng làm thế. Rượu cạn, cả hai thành anh em.
 

Y Moan tâm sự: “Nếu có thể có con với Nguyễn Cường thì cũng đã có con rồi”. Còn nhạc sĩ Hà Nội, thân xác thì ở thủ đô nhưng tâm hồn thì luôn hướng về Tây Nguyên nắng gió.

Hoàng Lan Anh