Vì sao cựu thứ trưởng được cấp dưới "biếu" 500 triệu đồng nhưng không bị xử lý hình sự?

Trong vụ án xảy ra tại Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (cũ) và một số đơn vị liên quan, Viện Kiểm sát Nhân dân (VKSND) tối cao truy tố 28 bị can liên quan đến sai phạm việc cấp phép, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Theo cáo trạng, để có thể được cấp phép thủ tục, suốt giai đoạn 2017 - 2025, các doanh nghiệp xuất khẩu lao động nhiều lần chi hối lộ cho nhóm cựu quan chức, với tổng số tiền lên tới hơn 30 tỉ đồng. Cục Quản lý lao động ngoài nước là đơn vị có chức năng quản lý nhà nước về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, chịu trách nhiệm tham mưu Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội quyết định, phê duyệt cho doanh nghiệp được thực hiện hợp đồng cung ứng lao động.

Theo đó, nhóm cán bộ thuộc Cục Quản lý lao động ngoài nước đã kéo dài thời gian thẩm định hồ sơ, yêu cầu bổ sung tài liệu nhiều lần, gây khó dễ cho các doanh nghiệp đưa người đi xuất khẩu lao động, để buộc họ chi tiền "bôi trơn" khi xin cấp, cấp đổi giấy phép. Bên cạnh đó, dựng lên trong khâu đăng ký hợp đồng cung ứng lao động đi Hàn Quốc theo diện visa E7 rồi biến thủ tục hành chính thành công cụ buộc doanh nghiệp chi tiền.

Trong quá trình thực hiện hành vi sai phạm, Nguyễn Bá Hoan, cựu thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, trực tiếp phụ trách cục này, là người nhận hối lộ nhiều nhất, tổng cộng hơn 16,3 tỉ đồng. Tiếp đó, bị can Tống Hải Nam, cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, nhận hoặc để cấp dưới nhận tổng số hơn 14,3 tỉ đồng, hưởng lợi hơn 7,9 tỉ đồng…

Đáng chú ý theo cáo trạng, một cựu lãnh đạo khác của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội là ông Lê Tấn Dũng, cựu thứ trưởng, cũng có hành vi nhận tiền. Ông Dũng tuy không được giao phụ trách Cục Quản lý lao động ngoài nước, nhưng ký 7 giấy phép do được ủy quyền. Ông Dũng được bị can Tống Hải Nam đưa 500 triệu đồng.

Dù nhận tiền, song ông Dũng không biết việc Cục Quản lý lao động ngoài nước o ép buộc doanh nghiệp đưa tiền, không bàn bạc với bị can Nam, cũng không tiếp xúc với doanh nghiệp, đến nay đã tự nguyện nộp lại toàn bộ 500 triệu đồng nêu trên. Do đó, không có căn cứ xử lý về trách nhiệm hình sự.

Hồi tháng 12-2025, ông Dũng bị Ủy ban Kiểm tra Trung ương thi hành kỷ luật cảnh cáo, vì vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; vi phạm trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; những điều đảng viên không được làm…

Ngoài ông Dũng, viện kiểm sát cũng xác định một số cá nhân khác nhận tiền và thực hiện nhiệm vụ chung theo chỉ đạo của cấp trên. Những người này không tiếp xúc với doanh nhiệp, không biết việc gây khó dễ, đã nộp lại tiền, nên không có căn cứ xử lý hình sự.

Cũng theo cáo trạng, những người chi tiền cho nhóm cựu lãnh đạo, cán bộ thuộc Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội,gồm: Nghiêm Quốc Hưng (Chủ tịch HĐQT Công ty Hoàng Long), Nghiêm Văn Định (Giám đốc Công ty Incoop 3), Nguyễn Đức Nam (Chủ tịch HĐQT Công ty Sona) và 27 cá nhân thuộc các doanh nghiệp xuất khẩu lao động.

Họ đưa tiền với mục đích để được cấp giấy phép và cấp phiếu trả lời liên quan đến thủ tục đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. Hành vi này có dấu hiệu phạm tội "đưa hối lộ".

Tuy nhiên, viện kiểm sát nhận định nhóm lãnh đạo doanh nghiệp chi tiền "bôi trơn" là do bị lãnh nhóm đạo, cán bộ thuộc Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội tạo rào cản, gây khó khăn khi thẩm định hồ sơ, buộc phải đưa nếu muốn hồ sơ được thông qua.

Trong quá trình điều tra, nhóm bị can doanh nghiệp đã thành khẩn khai báo, đồng thời có đơn tố cáo hành vi nhận hối lộ của nhóm bị can là cựu lãnh đạo, cán bộ.

Vận dụng Nghị quyết số 03/2020 của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao và Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an không xử lý trách nhiệm hình sự đối với những cá nhân này về hành vi đưa hối lộ.