Vụ cháy xe làm 2 người chết ở Đà Nẵng: Nhận diện ảnh AI chỉ trong vài bước

Không rõ xuất phát từ đâu, một bức ảnh chụp 2 thiếu niên trong trang phục học sinh mang balo phía sau lưng được rất nhiều trang mạng xã hội trên địa bàn TP Đà Nẵng và cả nước đăng tải, gán ghép đây là hình ảnh 2 nạn nhân trong vụ cháy xe.

Cẩn trọng với hình ảnh lan truyền trên mạng

Về bức ảnh này, trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động mới đây, ông Huỳnh Văn Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Thăng Điền, khẳng định hình ảnh thực tế từ di ảnh của nạn nhân khác biệt hoàn toàn với các bức ảnh đăng tải trên mạng xã hội.

Qua đó, có thể nhận định bức ảnh chụp 2 người trong trang phục học sinh lan truyền trên mạng là không đúng sự thật. Thực tế, cả 2 em Kiệt và Trí đều đã nghỉ học, ở khác thôn.

Trong một vụ việc khác, Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Công an tỉnh Vĩnh Long đã vào cuộc xác minh hình ảnh cá sấu xuất hiện trên sông Tiểu Cần (xã Tiểu Cần) vào ngày 1-5. Thông tin này gây lo lắng đối với người dân tại địa phương.

Trước những dấu hiệu bất thường, Công an xã Tiểu Cần nhận định khả năng đây là hình ảnh đã qua chỉnh sửa hoặc tạo dựng bằng AI.

Cơ quan công an mời đương sự là L.G.D (SN 2004, ngụ xã Tiểu Cần) đến làm việc. Ban đầu, D. một mực khẳng định là ảnh thật được D. chụp trên sông.

Qua quá trình làm việc, phân tích những điểm không hợp lý, D. thừa nhận đã chụp ảnh đoạn sông Tiểu Cần và gửi cho người bạn ở nước ngoài. Người bạn này ghép cá sấu nổi trên sông và gửi ngược lại cho D. Sau khi D. gửi ảnh này để trêu cha, mẹ thì hình ảnh được phát tán rộng rãi, gây hoang mang dư luận.

Cách nhận biết

Hai vụ việc trên cho thấy việc tạo hình ảnh, video bằng AI đã vượt qua ngưỡng "nhìn là biết giả". Một số trường hợp gây nhiễu nhận thức của người dân, thậm chí xâm phạm đời tư, gây tổn thương cho gia đình nạn nhân.

Vậy làm sao phân biệt được ảnh, video do AI tạo ra?

Theo một cán bộ Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Công an TP Cần Thơ, hiện nay có khá nhiều công cụ, ứng dụng giúp phân tích, kiểm tra hình ảnh là do AI tạo ra hay là ảnh thật. Ví dụ: Hive Moderation, AI or Not, Illuminarty, Is It AI, SynthID (Google đã triển khai công nghệ đóng dấu mờ kỹ thuật số (watermark) vào các hình ảnh do AI tạo ra).

Ngoài ra, người dùng mạng xã hội có thể tự nhận diện hình ảnh thật - giả qua các lỗi thường gặp của AI. Chẳng hạn, chi tiết ở bàn tay và ngón tay thường được AI vẽ thừa hoặc thiếu, hay các khớp tay trông rất kỳ lạ.

Chữ trong ảnh AI thường bị nhòe, sai chính tả hoặc là những ký tự vô nghĩa. Song song đó, cần chú ý bối cảnh xung quanh, kiểm tra những chi tiết nhỏ ở nền phía sau, thường sẽ có những vật thể bị biến dạng hoặc hòa lẫn vào nhau một cách phi lý.

Đáng chú ý, ảnh chân dung tạo bởi AI thường có làn da quá hoàn hảo, trông giống như nhựa hoặc sáp, thiếu các lỗ chân lông tự nhiên.

Đối với video AI, có một số dấu hiệu điển hình như: khuôn mặt thiếu cảm giác, hơi trơ; cử động lúng túng; hướng đầu và cơ thể không nhất quán; màu da, ánh sáng, bóng đổ bất thường; âm thanh không khớp với khẩu hình hoặc lẫn tạp âm…