Xanh mướt Cù lao Bạch Đằng

Làng bưởi Bạch Đằng - cù lao Bạch Đằng thuộc phường Tân Uyên (TPHCM) là một trong số ít "làng thông minh" trên cả nước. Tại đây, nghề trồng bưởi gắn liền với quá trình khai hoang, lập đất. Qua nhiều thế hệ, làng bưởi Bạch Đằng đã trở thành vựa trái cây đặc sản nổi tiếng. Người dân cũng như chính quyền địa phương luôn ý thức gìn giữ nguồn tài nguyên quý giá mà thiên nhiên ban tặng, đồng thời không ngừng tìm tòi để phát triển.

Không gian làng quê giữa vùng đô thị

Đầu tháng 6, trời phương Nam rất nóng nhưng khi chúng tôi đi qua vùng đô thị Tân Uyên đến cây cầu Bạch Đằng bắc qua cù lao, dường như bắt gặp một thế giới khác. Gió thổi từ dòng sông Đồng Nai mát rượi, hai bên bờ sông là những vườn cây xanh đẹp như tranh. Qua cầu là một khu phố nhỏ khá nhộn nhịp. Mọi con đường tỏa đi các hướng trên cù lao đều xanh mát, với những khu vườn ngào ngạt hương hoa bưởi và nhiều loại cây trái khác.

Những vườn bưởi sum suê, trái đang dần lớn. Ở một góc đường làng, dưới tán phượng đỏ rực xen giữa khu vườn bưởi xanh tốt, chúng tôi bắt gặp ông Ngô Văn Phong (65 tuổi, ngụ khu phố Thanh Long, phường Tân Uyên) cùng cháu trai đang dùng xe chở nước để tưới thêm cho vườn bưởi rộng lớn của gia đình. Ông Phong cho biết do hệ thống tưới tự động không đáp ứng đủ nhu cầu trong những ngày nắng nóng kéo dài nên phải chở nước đến tưới bổ sung.

Ngừng tay giây lát, người nông dân có dáng vẻ phúc hậu tranh thủ kể cho chúng tôi nghe về "vùng đất của tiền nhân". Ông Phong chia sẻ, cù lao Bạch Đằng được người dân tự hào là vùng đất đạt tiêu chuẩn "gạo trắng, nước trong". Riêng với nghề trồng bưởi, nơi đây có 5 giống chủ lực gồm bưởi đường da láng (đường núm), bưởi ổi, bưởi thanh, bưởi da xanh và đặc biệt là bưởi đường lá cam.

Năm 2011, bưởi Bạch Đằng được Cục Sở hữu trí tuệ công nhận nhãn hiệu tập thể do Hội Nông dân xã Bạch Đằng quản lý, mở ra bước ngoặt trong quá trình thương mại hóa sản phẩm. "Cù lao được sông Đồng Nai bao bọc, phát triển theo cách riêng phù hợp với xu thế. Vùng đất này cũng ít chịu tác động của công nghiệp, vẫn giữ được không gian làng quê giữa vùng đô thị bao quanh. Đó là điều khiến người dân nơi đây rất vui và tự hào" - ông Phong chia sẻ.

Theo UBND phường Tân Uyên, cù lao Bạch Đằng hiện có khoảng 450 ha trồng bưởi trên tổng diện tích hơn 1.000 ha của toàn cù lao, với gần 500 hộ dân tham gia sản xuất. Nhờ thổ nhưỡng màu mỡ, bưởi nơi đây mọng nước, có hương vị thanh ngọt đặc trưng. Từ bưởi, người dân còn chế biến nhiều sản phẩm như gỏi bưởi, nem bưởi, mứt bưởi, rượu bưởi và tinh dầu bưởi.

Điển hình "Làng thông minh"

Theo UBND phường Tân Uyên, cù lao Bạch Đằng hiện không chỉ nổi tiếng với nghề trồng bưởi mà còn là một trong những "làng thông minh" đầu tiên của cả nước. Đây là mô hình cộng đồng nông thôn ứng dụng nền tảng số và công nghệ thông tin nhằm tận dụng lợi thế sẵn có để hiện đại hóa sản xuất, nâng cao chất lượng đời sống, hiệu quả quản lý hành chính và bảo vệ môi trường.

Lâu nay, mô hình này còn được gọi bằng nhiều tên như "thôn thông minh", "ấp thông minh" hay "làng thông minh". Hiện cả nước có 6 "làng thông minh" được công nhận tại tỉnh Đồng Tháp; bên cạnh đó còn có một số mô hình tương tự tại cù lao Bạch Đằng, Hà Nội và Nghệ An.

Mô hình "làng thông minh" do chính quyền cấp tỉnh, thành phố triển khai với các tiêu chí đạt chuẩn nông thôn kiểu mẫu, đồng thời mang những nét đặc thù riêng của từng địa phương. Mô hình hướng tới việc tích hợp công nghệ số vào mọi mặt đời sống, từ quản lý môi trường, theo dõi thời tiết đến cung cấp dịch vụ công và phát triển thương mại điện tử. Đặc điểm cốt lõi là thúc đẩy kinh tế số và nông nghiệp thông minh.

Mô hình "Làng thông minh" Bạch Đằng được triển khai từ năm 2020. Đến nay, khu vực này đã có 79 tuyến đường giao thông được đầu tư đồng bộ. Ngoài cầu Bạch Đằng kết nối với khu vực đô thị, gần đây cầu Bạch Đằng 2 - công trình trọng điểm kết nối cù lao với TP Đồng Nai - cũng được đưa vào sử dụng. Điều này giúp vùng bưởi Bạch Đằng với các thành tích như đạt tiêu chuẩn VietGAP và sản phẩm OCOP 3 sao có thêm cơ hội phát triển.

"Thu nhập bình quân đầu người ở làng bưởi hiện đạt xấp xỉ 100 triệu đồng/năm. Mặc dù vẫn còn nhiều mục tiêu cần tiếp tục phấn đấu để nâng cao chất lượng cuộc sống, nhưng hướng đi xây dựng "làng thông minh" theo mô hình châu Âu cho thấy sự phù hợp với địa phương" - một cán bộ phường Tân Uyên chia sẻ.