Xây chắc lưới an sinh

Sự thay đổi của nền kinh tế, quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp (DN), chuyển đổi số, tự động hóa và những khó khăn trong sản xuất - kinh doanh có thể khiến bất kỳ người lao động (NLĐ) nào cũng đối mặt với nguy cơ gián đoạn việc làm. Khi đó, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) không chỉ đơn thuần là một khoản hỗ trợ tài chính mà trở thành "điểm tựa" giúp NLĐ có thêm thời gian, cơ hội để thích ứng và bắt đầu lại.

Con số hơn 245.000 NLĐ được giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp (TCTN) trong 5 tháng đầu năm 2026 cho thấy vai trò thiết thực của chính sách này. Đằng sau những con số là hàng trăm ngàn gia đình giảm bớt áp lực khi nguồn thu nhập bị gián đoạn, là những NLĐ có thêm điều kiện tìm kiếm công việc phù hợp thay vì rơi vào tình trạng phải chấp nhận bất kỳ công việc nào chỉ để duy trì cuộc sống.

Giá trị lớn nhất của BHTN không nằm ở việc "trợ cấp khi mất việc" mà ở khả năng giúp NLĐ quay trở lại thị trường lao động. Đây là điểm khác biệt quan trọng, bởi nếu chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ một khoản tiền trong thời gian thất nghiệp, chính sách mới chỉ giải quyết phần ngọn của vấn đề. Trong khi đó, thông qua tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm, hỗ trợ đào tạo nghề, BHTN đang hướng đến mục tiêu dài hạn hơn: giúp NLĐ nâng cao năng lực, chuyển đổi nghề nghiệp và thích ứng với sự thay đổi của nền kinh tế.

Tuy nhiên, để BHTN thực sự phát huy vai trò là một chính sách an sinh chủ động, vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục cải thiện. Trước hết, cần tăng cường tuyên truyền để NLĐ hiểu đầy đủ hơn về quyền lợi của mình. Bên cạnh đó, chất lượng các dịch vụ hỗ trợ sau thất nghiệp cần được nâng cao. Việc giới thiệu việc làm không nên chỉ dừng ở cung cấp danh sách tuyển dụng, mà cần dựa trên năng lực, kinh nghiệm, nhu cầu và xu hướng phát triển của từng nhóm lao động. Các chương trình đào tạo nghề cũng cần gắn chặt hơn với nhu cầu thực tế của DN, tránh tình trạng NLĐ học xong nhưng vẫn khó tìm việc. Chuyển đổi số đang mở ra cơ hội lớn để cải thiện hiệu quả thực hiện chính sách. Việc đơn giản hóa thủ tục, tăng cường tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý sẽ giúp NLĐ tiếp cận quyền lợi nhanh hơn, thuận tiện hơn.

Cùng với BHXH và BHYT, BHTN là một mắt xích quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội. Một xã hội phát triển không chỉ được đo bằng số lượng việc làm tạo ra mà còn bằng khả năng bảo vệ NLĐ khi họ gặp khó khăn trong quá trình lao động. Một chính sách BHTN hiệu quả sẽ giúp NLĐ yên tâm hơn, DN có trách nhiệm hơn và thị trường lao động vận hành ổn định hơn.

Trong tương lai, khi những biến động về việc làm có thể diễn ra nhanh hơn, vai trò của BHTN sẽ ngày càng quan trọng. Từ một "tấm đệm" giúp NLĐ vượt qua giai đoạn khó khăn, chính sách này cần tiếp tục được hoàn thiện để trở thành một công cụ hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo nền tảng cho một thị trường lao động bền vững.