Xây dựng kịch bản ứng phó thiên tai cực đoan

Chiều 1-4, tại Hà Nội, Thủ tướng Phạm Minh Chính - Trưởng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia - chủ trì Hội nghị toàn quốc về công tác phòng, chống thiên tai năm 2026. Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại trụ sở Chính phủ, trực tuyến tới một số bộ, cơ quan trung ương, 34 tỉnh, thành phố và các xã, phường, đặc khu trong cả nước.

Phòng, chống thiên tai ngay đầu năm

Năm 2025, thiên tai xảy ra ở nước ta dồn dập, khốc liệt, trên phạm vi rộng, mang nhiều yếu tố bất thường, vượt mức lịch sử. Trong đó, đã có 21 cơn bão, áp thấp nhiệt đới; mưa lớn cực đoan, lũ vượt lịch sử trên 21 tuyến sông khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ; ngập lụt rất nghiêm trọng tại các đô thị, vùng trũng thấp tại nhiều tỉnh, thành phố; triều cường vượt lịch sử tại hạ lưu sông Tiền, sông Hậu… Tính đến ngày 31-12-2025, thiên tai đã làm 484 người chết và mất tích, 811 người bị thương. Tổng thiệt hại vật chất ước tính trên 104.733 tỉ đồng.

Các đại biểu nhận định năm 2026, tình hình thiên tai tiếp tục diễn biến phức tạp. Dự báo số lượng bão trên biển Đông thấp hơn trung bình nhiều năm nhưng vẫn có nguy cơ xuất hiện bão mạnh, rất mạnh, siêu bão, khó dự báo; nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn xuất hiện sớm, kéo dài; nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn gia tăng. Do đó, cần chủ động phòng, chống thiên tai ngay từ đầu năm.

Các đại biểu đề xuất xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030; hoàn thiện pháp luật liên quan phòng, chống sụt lún, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn; thực hiện lồng ghép phòng, chống thiên tai vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; thường xuyên cập nhật phương án ứng phó chi tiết phòng, chống thiên tai; bổ sung kịch bản thiên tai lớn, trên diện rộng; thường xuyên kiểm tra công tác chuẩn bị hồ chứa, đê điều, hệ thống công trình thông tin liên lạc, lưới điện, y tế, giáo dục…

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ rõ các bài học kinh nghiệm quan trọng trong phòng, chống thiên tai. Thủ tướng cho rằng phải chủ động, linh hoạt, sáng tạo, kịp thời trong chỉ đạo, điều hành; xác định con người là trên hết, trước hết; triển khai phòng, chống thiên tai kịp thời, phù hợp, hiệu quả; chuyển đổi trạng thái nhanh từ bị động chống đỡ sang chủ động phòng ngừa và khắc phục hậu quả với tinh thần "thần tốc"; phát huy tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, "tình dân tộc, nghĩa đồng bào"; phát huy sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các chủ thể.

Xây dựng xã, phường, đặc khu là "pháo đài"

Chỉ rõ một số tồn tại, hạn chế trong phòng, chống thiên tai về nhận thức, công tác dự báo, phòng ngừa, hạn chế về hạ tầng cơ sở, công tác ứng phó có sự lúng túng, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, Thủ tướng lưu ý quan điểm: Phòng, chống thiên tai phải lấy người dân là trung tâm, chủ thể, không để ai bị bỏ lại phía sau. Phòng, chống thiên tai phải gắn chặt với thực hiện 2 mục tiêu chiến lược 100 năm và mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong thời gian tới.

Theo đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật liên quan phòng, chống thiên tai; đầu tư thỏa đáng, theo hướng hiện đại hóa cho công tác dự báo; đầu tư xây dựng xã, phường, đặc khu là pháo đài vững chắc trong phòng, chống thiên tai; tăng cường dự trữ chiến lược và đổi mới "4 tại chỗ" trong phòng, chống thiên tai; có cơ chế huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, toàn dân; kết hợp sức mạnh trong nước - ngoài nước, công - tư, Nhà nước - nhân dân, Trung ương và cơ sở trong phòng, chống thiên tai.

Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì rà soát, trình cấp có thẩm quyền ban hành quy trình vận hành hồ chứa trên các lưu vực sông, hoàn thành trước mùa mưa lũ năm 2026; đầu tư, nâng cấp, sửa chữa hệ thống đê điều, hồ chứa, nhất là các công trình đã bị sự cố năm 2024, 2025; xây dựng toàn diện các phương án ứng phó thiên tai, nhất là hiện tượng cực đoan. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an chỉ đạo lực lượng sẵn sàng phối hợp, bố trí phương tiện, lực lượng ứng phó với thiên tai. Bộ Công Thương chỉ đạo các chủ hồ chứa thủy điện thực hiện nghiêm quy định về quản lý an toàn hồ đập, quy trình vận hành hồ chứa, liên hồ chứa; cương quyết xử lý và thu hồi giấy phép kinh doanh của các chủ hồ vi phạm…

Với tinh thần "chống bão, lũ như chống giặc" và phương châm "phòng ngừa chủ động, dự báo chính xác, cảnh báo kịp thời, ứng phó linh hoạt, khắc phục hiệu quả, an toàn, an dân", Thủ tướng đề nghị các cấp, ngành, địa phương tiếp tục nêu cao tinh thần "quyết tâm cao hơn, nỗ lực lớn hơn, hành động quyết liệt, hiệu quả hơn" trong công tác ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, tất cả vì mục tiêu cao nhất là sự bình yên, an toàn, hạnh phúc của nhân dân.