Xử lý doanh nghiệp nợ BHXH gặp khó khăn

Theo BHXH TPHCM, tính đến hết tháng 5-2026, tổng số tiền chậm đóng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trên địa bàn là hơn 6.482 tỉ đồng, chiếm tỉ lệ 4,03% kế hoạch thu. Đáng chú ý, có tới 22.830 đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng từ ba tháng trở lên, gây ảnh hưởng quyền lợi của nhiều người lao động.

Thời gian qua, cơ quan BHXH thành phố (TP) đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để kéo giảm tỉ lệ chậm đóng như đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phân loại các nhóm doanh nghiệp chậm đóng để áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.

 Bên cạnh đó, hằng tháng, BHXH TP còn gửi thư điện tử nhắc nhở các đơn vị chậm đóng; công khai danh sách doanh nghiệp nợ trên cổng thông tin điện tử, phương tiện truyền thông đại chúng nhằm tăng tính minh bạch và tạo áp lực xã hội đối với các đơn vị vi phạm.

Ngoài ra, BHXH TP cũng định kỳ chuyển thông tin các đơn vị chậm đóng, trốn đóng đến Sở Nội vụ và Thanh tra TP để xem xét xử lý theo thẩm quyền; tăng cường kiểm tra đột xuất, xử phạt vi phạm hành chính đối với các doanh nghiệp cố tình không thực hiện nghĩa vụ; phối hợp chặt chẽ với Sở Nội vụ, LĐLĐ, Công an, cơ quan Thuế và Thanh tra TP nhằm triển khai đồng bộ các biện pháp thu hồi nợ quỹ BHXH, BHYT, BHTN.

Tuy nhiên, công tác xử lý nợ hiện vẫn gặp nhiều trở ngại. Một trong những nguyên nhân là sau khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, BHXH TP phải quản lý phạm vi địa bàn rộng hơn với số lượng đơn vị sử dụng lao động tăng lên đáng kể, trong khi nguồn nhân lực chưa được bổ sung tương xứng, việc tổ chức kiểm tra định kỳ hoặc kiểm tra chuyên đề mất nhiều thời gian, chi phí di chuyển và khó bảo đảm tiến độ; Việc xử phạt vi phạm hành chính gặp vướng mắc do các quy định xử phạt tại các Nghị định hiện hành không còn phù hợp, đồng bộ với Luật BHXH, Luật BHYT mới...

Để nâng cao hiệu quả xử lý nợ, BHXH TP đề xuất Chính phủ sớm sửa đổi, bổ sung các nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN, đặc biệt là Nghị định số 12/2022/NĐ-CP và Nghị định số 117/2020/NĐ-CP. Theo đó, bên cạnh tháo gỡ vướng mắc cần bổ sung các chế tài mạnh hơn đối với hành vi chậm đóng, trốn đóng nhằm tăng tính răn đe; chỉ đạo các sở, ngành xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu về người lao động tại các doanh nghiệp để cơ quan BHXH có cơ sở rà soát, đối chiếu và phát hiện kịp thời các trường hợp thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng chưa tham gia hoặc tham gia chưa đầy đủ.

Ngoài ra, BHXH TP cũng kiến nghị UBND TP tăng cường phối hợp thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN; ban hành hướng dẫn cụ thể đối với các trường hợp doanh nghiệp sử dụng hợp đồng lao động không đúng bản chất quan hệ lao động để né tránh nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT.