Xung đột Trung Đông khiến giá phân bón tăng mạnh, có tác động tới Việt Nam?

Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại - Bộ Công Thương (VITIC) dẫn nguồn tin Reuters cho biết giá một số loại phân bón đã tăng vọt sau khi cuộc xung đột ở Trung Đông gia tăng tác động tới nguồn cung vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Theo đó, giá urea, một loại phân bón khô chứa nitơ thường được sản xuất từ khí tự nhiên tại Ai Cập, một nhà sản xuất urea lớn, đã tăng 13% lên 550 USD/tấn từ 485-490 USD/tấn, theo Chris Lawson của công ty tư vấn kim loại CRU Group.

Giá tăng cũng phản ánh đối với phân bón nhập khẩu vào Bắc Mỹ, tăng khoảng 77 USD lên 606 USD tại khu vực cảng quanh New Orleans...

Theo công ty theo dõi giá hàng hóa Argus, giá urê giao dịch trên sà lan tại New Orleans, thị trường giao dịch lớn và thường được dùng làm giá tham chiếu tại Mỹ đã tăng thêm 50-80 USD mỗi tấn ngắn, tương đương khoảng 907 kg, lên 520-550 USD trong ngày thứ Hai (1-3), chỉ một ngày sau khi chiến sự ở Iran nổ ra.

Mức tăng này phản ánh tác động của một cú sốc toàn cầu lớn. Chỉ những biến cố nghiêm trọng và gây lo ngại mạnh trên diện rộng mới có thể khiến giá urê tăng nhanh như vậy.

Ở thị trường trong nước, một doanh nghiệp nhập khẩu phân bón cho biết không chỉ giá urê tăng so với trước Tết mà ảnh hưởng của chiến sự cũng khiến những ngày đầu tháng 3, giá nhiều loại phân bón liên tục tăng mạnh, khả năng sẽ còn cao hơn.

TS Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, cho rằng mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc lớn vào diễn biến và thời gian kéo dài của cuộc chiến.

Theo TS Phùng Hà, rủi ro lớn nhất đối với thị trường phân bón là khả năng gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải trọng yếu của thế giới. Đây là con đường quan trọng trong vận chuyển nhiều mặt hàng trong đó có phân bón và nguyên liệu đầu vào sản xuất phân bón. Khi eo biển Hormuz bị đóng, nguồn cung lưu huỳnh và urea có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng, ước giảm lần lượt 44% và 33% mỗi năm.

Hiện mỗi tháng, lượng phân bón vận chuyển từ khu vực này ra thị trường quốc tế dao động từ 3 - 3,9 triệu tấn, trong đó lưu huỳnh khoảng 1,5 - 1,8 triệu tấn, urea từ 1,2 - 1,5 triệu tấn, còn amoniac và phosphat khoảng 400.000 - 500.000 tấn mỗi loại. Nếu dòng chảy hàng hóa bị gián đoạn, nguồn cung toàn cầu sẽ thu hẹp và việc tiếp cận thị trường trở nên khó khăn hơn. Đồng thời, chi phí logistics như giá container, phụ phí bảo hiểm, nhiên liệu và nhân công cũng có nguy cơ tăng mạnh.

Trung Đông hiện là khu vực xuất khẩu urea lớn nhất thế giới, với sản lượng khoảng 20 triệu tấn mỗi năm. Riêng Iran sản xuất khoảng 5 - 6,5 triệu tấn urea/năm. Các nhà sản xuất lớn của nước này gồm Pardis Petrochemical, Kermanshah và Shiraz, với thị trường xuất khẩu chủ yếu là Ấn Độ cùng nhiều quốc gia châu Á và châu Phi. Bên cạnh đó, Iran đứng thứ sáu thế giới về sản xuất amoniac nhờ sở hữu trữ lượng khí tự nhiên lớn thứ hai toàn cầu. Amoniac là nguyên liệu đầu vào để sản xuất các loại phân bón chứa nitơ như urea, MAP, DAP,....; trong khi lưu huỳnh được sử dụng để sản xuất axit sulfuric - tiền chất cho DAP, SSP, SOP,...

TS Phùng Hà nhận định đối với Việt Nam, ngành phân bón phụ thuộc vào một số nguyên liệu nhập khẩu như lưu huỳnh, ammoniac… Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường phân bón thế giới vận hành theo cơ chế mở, mọi biến động về giá cả và nguồn cung toàn cầu đều có thể tác động nhất định đến thị trường trong nước.

Trước tình hình đó, Hiệp hội Phân bón Việt Nam khuyến nghị các doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa nguồn cung, ưu tiên bảo đảm nguồn cung cho thị trường nội địa, xây dựng phương án dự phòng trong trường hợp xung đột kéo dài và giá cả leo thang, nhằm giữ ổn định sản xuất và thị trường trong nước.