"Âm nhạc yêu nước" đang trở lại theo phong cách mới

Chương trình nghệ thuật đặc biệt "Âm vang Tổ quốc" do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chỉ đạo tổ chức (diễn ra ngày 28-4 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình - Hà Nội), mở đầu chuỗi chương trình nghệ thuật chính luận "Tự hào là người Việt Nam" năm 2026, thu hút gần 40.000 khán giả có mặt và hàng triệu lượt người theo dõi trên sóng truyền hình cũng như các nền tảng số.

Người trẻ không còn "xa lạ" với "nhạc chính luận"

Nhiều khán giả đã có mặt tại sân vận động rất sớm, bất chấp cái nắng gay gắt buổi chiều. Hình ảnh này khiến mọi người liên tưởng đến những concert nhạc trẻ, hiện tượng "đu idol" (quốc tế trước đây và quốc nội thời gian gần đây - PV).

"Âm vang Tổ quốc" lựa chọn đường dây nghệ thuật là kể lại lịch sử và bản sắc dân tộc bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Chương trình ghi dấu ấn nhờ sự kết hợp giữa semi-classical, rock symphony và nhạc cụ dân tộc, tạo không gian âm nhạc hào hùng, đương đại.

Ngoài ra, các chương trình nghệ thuật quốc gia nổi bật dịp lễ 30-4 vừa qua còn có liveshow "Vinh quang Việt Nam" và Carnaval Hạ Long 2026 - chủ đề "Kỳ quan bừng sáng kỷ nguyên mới" diễn ra ngày 30-4 tại Quảng trường 30-10. Tất cả đều đông nghẹt khán giả, chủ yếu khán giả trẻ.

Một dạo, cụm từ "nhạc chính luận" bị người trẻ mặc định là khô cứng, mang tính tuyên truyền nhiều hơn cảm xúc. Nhưng vài năm trở lại đây, điều đó đang thay đổi nhanh chóng. Từ những bản phối hào hùng xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội, các ca khúc về quê hương - đất nước lọt vào top trending. Điều đáng nói là sự trở lại này không đến từ áp đặt, mà từ nhu cầu tự thân của người trẻ về bản sắc, niềm tự hào và sự kết nối cộng đồng. Hiện tượng đó bắt nguồn từ những thay đổi hoàn toàn khác trước trong các concert gần đây.

Nếu trước đây, chương trình thường đi theo mô-típ quen thuộc: ca từ mang tính khẩu hiệu, hòa âm nặng tính truyền thống, thì thế hệ nghệ sĩ mới đã thay đổi gần như toàn bộ cách tiếp cận. Họ đưa chất liệu dân gian vào pop, EDM, rap, indie. Họ kể chuyện đất nước bằng ngôn ngữ đời thường thay vì diễn ngôn có phần khô cứng. Và quan trọng nhất, họ đặt cảm xúc cá nhân vào trong tinh thần dân tộc.

Những ca khúc như "Viết tiếp câu chuyện hòa bình", "Đất nước trọn niềm vui" được remix theo phong cách hiện đại trên TikTok đã tiếp cận hàng triệu lượt xem. Trong khi đó, các sản phẩm kết hợp âm hưởng truyền thống với nhạc đương đại của Hòa Minzy, Đen hay Hoàng Thùy Linh liên tục tạo hiệu ứng mạnh với công chúng trẻ.

Tự hào dân tộc thời "TikTok"

Không khó để nhận ra, sự thay đổi nằm ở chỗ người trẻ hôm nay luôn giữ được tinh thần yêu nước, họ chỉ thờ ơ hoặc không tiếp nhận cách truyền tải cũ kỹ. Khi âm nhạc mang hơi thở đời sống, có ngôn ngữ thị giác hấp dẫn, giai điệu bắt tai và cảm xúc chân thật, những thông điệp về quê hương, lịch sử hay lòng tự hào dân tộc trở nên dễ tiếp nhận hơn bao giờ hết.

Ở đó, lòng tự hào dân tộc không còn là những khái niệm quá lớn lao hay xa vời. Nó có thể bắt đầu từ một đoạn nhạc nền về Việt Nam gắn với clip du lịch, một video cờ đỏ sao vàng trong concert quốc tế, hay khoảnh khắc hàng ngàn người trẻ hòa giọng trong một ca khúc về quê hương.

Điểm khác biệt lớn nhất của thế hệ này là họ thể hiện tình yêu đất nước theo hướng tự nhiên và cá nhân hóa hơn. Họ không ngại mặc áo dài cách tân, nghe nhạc dân gian remix, tự hào khi nghệ sĩ Việt xuất hiện trên sân khấu quốc tế hay xúc động trước những hình ảnh lịch sử được kể lại bằng ngôn ngữ hiện đại.

Mạng xã hội đã góp phần biến lòng yêu nước thành một trải nghiệm văn hóa đại chúng, thay vì chỉ tồn tại trong những dịp lễ kỷ niệm. Như trong concert "Âm vang Tổ quốc", chương trình mở màn bằng đại cảnh với hàng trăm diễn viên đồng diễn, ánh sáng, pháo khói và âm nhạc tạo hiệu ứng sân khấu ấn tượng. Điểm nhấn là màn tạo hình bông sen, bản đồ Việt Nam từ đội hình nghệ sĩ, thể hiện tinh thần đại đoàn kết dân tộc.

Ở phần cuối, chương trình chuyển sang không khí hiện đại, sôi động với các tiết mục mang màu sắc đương đại và phần biểu diễn của các ban nhạc rock, tạo cao trào cảm xúc.

Âm nhạc - "quyền lực mềm"

Nhiều quốc gia châu Á đã chứng minh sức mạnh mềm của văn hóa đại chúng. Hàn Quốc có K-pop, Nhật Bản có anime, còn Trung Quốc đang đầu tư mạnh cho các sản phẩm giải trí mang màu sắc truyền thống. Việt Nam cũng bắt đầu bằng âm nhạc.

Khi một ca khúc sử dụng chất liệu văn hóa Việt đạt hàng chục, trăm triệu lượt xem; khi hình ảnh áo dài, trống hội, dân ca xuất hiện trong MV hiện đại thì đó không đơn thuần là sản phẩm giải trí, mà là cách văn hóa Việt được nhận diện và lan tỏa. Các nghệ sĩ trẻ hiện nay hiểu rất rõ rằng khán giả quốc tế không tìm kiếm một bản sao của nhạc US-UK hay K-pop. Điều khiến Việt Nam khác biệt chính là bản sắc văn hóa.

Vì vậy, xu hướng đưa yếu tố truyền thống vào nhạc pop không chỉ là cách tạo viral, mà còn là cách xây dựng bản sắc âm nhạc Việt trong thời đại toàn cầu hóa. Nhìn rộng ra, âm nhạc yêu nước hiện đại còn giúp tạo ra sự kết nối xã hội tích cực.

Trong bối cảnh mạng xã hội thường xuyên bị bao phủ bởi tranh cãi, tiêu cực và chia rẽ, những sản phẩm âm nhạc mang tinh thần tự hào dân tộc lại dễ tạo ra cảm xúc cộng hưởng.