Ca cao Việt chinh phục thị trường quốc tế

Các xã Ngãi Giao, Châu Đức, Xuân Sơn, Bình Giã, Nghĩa Thành, Kim Long... từ lâu được biết đến là vùng trồng ca cao nổi tiếng của Bà Rịa – Vũng Tàu cũ (nay là TPHCM). Không chỉ là vùng nguyên liệu lớn nhất thành phố, nơi đây còn đang từng bước chuyển đổi sang canh tác hữu cơ, tạo ra những sản phẩm ca cao mang hương vị đặc trưng và có mặt tại nhiều thị trường quốc tế.

Một trong những cây trồng chủ lực

Cây ca cao được đưa vào trồng tại khu vực này từ năm 2004. Nhờ điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu thuận lợi, loại cây trồng này nhanh chóng thích nghi và phát triển mạnh. Từ đất phù sa, đất sét, đất cát pha sét đến đất bazan đều có thể trồng ca cao hiệu quả.

Hơn hai thập niên qua, dù trải qua nhiều biến động về thị trường, cây ca cao vẫn duy trì được vị thế là một trong những cây trồng chủ lực tại khu vực phía Đông TPHCM. Chất lượng hạt ca cao nơi đây được nhiều chuyên gia nước ngoài đánh giá cao, thu hút sự quan tâm của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Những ngày này, ông Phan Thanh Huy (xã Bình Giã) đang tất bật thu hoạch vụ ca cao năm 2025. Sáu sào ca cao ba năm tuổi của gia đình ông đã bước sang vụ thu hoạch thứ hai. "Năm ngoái thu bói khoảng 4 tấn trái tươi, năm nay dự kiến đạt khoảng 5 tấn. Với giá bán khoảng 11.000 đồng/kg trái tươi, sau khi trừ chi phí vẫn có lãi khoảng 30 triệu đồng"-ông Huy cho biết.

Theo ông Huy, so với nhiều loại cây trồng khác như tiêu, điều, cà phê hay sầu riêng, ca cao ít tốn công chăm sóc hơn. Việc đầu tư hệ thống tưới tự động giúp giảm đáng kể chi phí lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất. "Năm nay ca cao được mùa, đầu ra và giá cả đều ổn định nên bà con rất yên tâm sản xuất" - ông Huy chia sẻ.

Không chỉ duy trì diện tích trồng, nhiều nông dân trong vùng còn mạnh dạn chuyển sang sản xuất theo hướng hữu cơ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Ông Trương Ngọc Lân, xã Châu Đức là một trong những hộ tiên phong áp dụng quy trình canh tác ca cao organic. Từ năm 2020, ông bắt đầu chuyển đổi toàn bộ diện tích sang sản xuất hữu cơ để tạo nguồn nguyên liệu an toàn phục vụ chế biến và xuất khẩu.

Theo ông Lân, cây ca cao trồng theo hướng hữu cơ ra hoa đều, tỉ lệ đậu trái cao, chất lượng quả đồng đều hơn. Sau gần 5 năm áp dụng quy trình mới, khu vườn rộng khoảng 9.000 m² của gia đình luôn xanh tốt và cho năng suất ổn định. Hiện ca cao của gia đình ông được các đơn vị thu mua với giá từ 11.000-12.000 đồng/kg trái tươi, giúp người trồng có thêm động lực tiếp tục theo đuổi mô hình sản xuất bền vững.

Chuyển mình với mô hình canh tác hữu cơ

Trước xu hướng tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm sạch, việc mở rộng diện tích canh tác hữu cơ đang được xem là hướng đi phù hợp để nâng cao giá trị cây ca cao, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm địa phương.

Hiện diện tích ca cao tại các vùng trồng trọng điểm của TPHCM đạt gần 570 ha. Không chỉ là vùng trồng lớn nhất thành phố, đây còn là nơi cung cấp nguồn nguyên liệu chất lượng cao cho nhiều doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu. Nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp đã hình thành chuỗi liên kết thu mua trái ca cao tươi từ nông dân để sản xuất các mặt hàng như bột ca cao, chocolate, trà ca cao, nước ép ca cao, rượu ca cao...

Các sản phẩm chế biến từ ca cao địa phương được đánh giá cao nhờ hương vị đặc trưng và từng được xếp trong nhóm 100 loại ca cao ngon nhất thế giới. Nhờ đó, sản phẩm đã có mặt tại nhiều thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia và một số nước châu Âu.

Ông Lê Ngọc Cần, Giám đốc HTX Ca cao Châu Đức, cho hay HTX hiện có 97 thành viên với hơn 100 ha canh tác. "Nếu chăm sóc tốt, vườn ca cao trên 6 năm tuổi có thể cho năng suất bình quân khoảng 3 tấn trái tươi/sào" - ông Cần nói. HTX hiện liên kết với nhiều doanh nghiệp như Công ty CP Socola Marou, Công ty CP Vua Thực Phẩm (TPHCM), Công ty Binon Ca cao... để thu mua hạt ca cao lên men.

Bà Nguyễn Thị Thu, Giám đốc Công ty TNHH OCA Việt Nhật, cho biết để phát triển thương hiệu OCA tại Nhật Bản và Hà Lan, doanh nghiệp phải bảo đảm chất lượng sản phẩm phù hợp với yêu cầu của người tiêu dùng cũng như các tiêu chuẩn của nhà phân phối quốc tế.

Ngoài xuất khẩu nguyên liệu thô, công ty còn đầu tư dây chuyền chế biến chocolate, bột ca cao nguyên chất, ngũ cốc, nước ép, trà và rượu ca cao nhằm đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng. Hiện doanh nghiệp đang xây dựng kế hoạch mở rộng xuất khẩu sang Nhật Bản và châu Âu. Không chỉ phục vụ xuất khẩu, một số doanh nghiệp còn phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm trồng, chăm sóc và chế biến ca cao, góp phần tạo thêm nguồn thu cho địa phương.

Trước nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng trong khi nguồn cung còn hạn chế, các địa phương tiếp tục hoàn thiện quy trình sản xuất hữu cơ, mở rộng diện tích tại những vùng đất phù hợp, hướng tới xây dựng thêm nhiều vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.

Từ một loại cây trồng mới xuất hiện cách đây hơn 20 năm, ca cao giờ đây đã trở thành một trong những nông sản đặc trưng của khu vực phía Đông TPHCM. Hành trình chuyển đổi sang canh tác hữu cơ cùng sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã đang mở ra cơ hội để hạt ca cao địa phương tiếp tục vươn xa trên thị trường quốc tế.