"Tôi đang bị đẩy vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu xin việc làm khác thì sợ công ty gán cho lỗi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ) trái pháp luật. Còn tiếp tục ở lại công ty thì cuộc sống cả gia đình tôi không biết sẽ ra sao? Tôi là lao động chính, con tôi còn nhỏ lại hay đau bệnh nhưng nhiều tháng nay công ty không bố trí công việc, cũng không trả lương cho tôi…". Anh Trần Nhật Thanh, Phó Phòng Kinh doanh Công ty K.M (quận 9, TP HCM), cho biết như vậy trong đơn cầu cứu gửi đến các cơ quan chức năng TP HCM.

Cạn tình với người lao động

Anh Thanh làm việc tại công ty hơn 8 năm và đã ký HĐLĐ không xác định thời hạn từ đầu năm 2015 với chức danh phó phòng kinh doanh, hưởng lương 12 triệu đồng/tháng. Giữa tháng 2-2017, công ty lấy lý do thay đổi cơ cấu tổ chức nên ra quyết định tạm ngưng công việc của anh, đồng thời tiến hành thu hồi máy tính, khóa email và chỉ trả lương tháng 2-2017 là 8,5 triệu đồng/tháng.

Khi biết tin anh Thanh gửi đơn khiếu nại đến các cơ quan chức năng, công ty tiếp tục cắt giảm lương tháng 3, tháng 4 chỉ còn 4,1 triệu đồng/tháng. Từ tháng 5-2017 đến nay, công ty đã ngưng trả lương cho anh. Quá bức xúc, anh Thanh đã khởi kiện ra tòa. Ngày 9-6, đúng ngày tòa triệu tập lên làm việc, công ty đã gửi thư yêu cầu anh Thanh đến công ty để nhận việc. Trong buổi làm việc ngày hôm đó, ông Đ.H.Đ, phó giám đốc, cho biết công ty quyết định sắp xếp cho anh Thanh đảm nhiệm vị trí nhân viên phát triển kinh doanh khu vực các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên kể từ ngày 15-6. "Trường hợp sau ngày 15-6, anh Thanh không đến nhận việc, mọi thủ tục sẽ thực hiện theo quy định của công ty", biên bản làm việc nêu rõ như vậy.

Đủ kiểu o ép người lao động - Ảnh 1.

Bàn làm việc của nhân viên y tế Lê Kim Phượng được đặt trong xưởng sản xuất, cạnh nhà vệ sinh

Tuy nhiên, anh Thanh không đồng ý với quyết định bố trí công việc của công ty. "Tôi được ký HĐLĐ với chức danh phó phòng kinh doanh, nơi làm việc là ở quận 1, TP HCM. Nhưng nay công ty lại bố trí cho tôi làm nhân viên phát triển kinh doanh, làm việc ở các tỉnh là trái với giao kết trong HĐLĐ. Do vậy tôi đã phản đối trong buổi gặp hôm ấy và không đến nhận việc. Từ thời điểm đó đến nay, dù đã nhiều lần gửi đơn yêu cầu công ty bố trí công việc nhưng tôi không hề nhận được phản hồi. Giờ tôi chỉ còn biết trông chờ vào phán quyết của tòa" - anh Thanh rầu rĩ.

Tương tự, cũng có nhiều năm cống hiến cho công ty và chưa hề vi phạm pháp luật nhưng mới đây chị Tạ Thị Khánh Linh đã bị Công ty Q.L (quận Tân Phú, TP HCM) dùng nhiều cách để ép nghỉ việc. Chị Linh cho biết đầu năm 2017, sau khi công ty thay đổi người đại diện theo pháp luật thì toàn bộ nhân sự bị xáo trộn. Đặc biệt, những người có quan hệ thân thiết với giám đốc cũ đều bị ép phải nghỉ việc. Chị Linh cho biết: "Bản thân tôi thì bị khóa cửa phòng làm việc, khóa email. Công ty còn bắt tôi phải bàn giao các công việc đang phụ trách cho người khác, đồng thời bị bắt phải làm rất nhiều bản tường trình về những việc mình không hề làm. Nhiều người quá chán nản nên đã nghỉ việc".

Chơi trò "tiểu nhân"

Trong tuyển dụng, sử dụng lao động, khi người lao động (NLĐ) đáp ứng yêu cầu thì doanh nghiệp (DN) tiến hành giao kết HĐLĐ. Khi NLĐ không còn "vừa mắt" DN thì 2 bên thỏa thuận chấm dứt HĐLĐ. Đây là việc làm hết sức bình thường và được pháp luật cho phép. Thế nhưng vì không muốn phải bồi thường cho NLĐ do đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật mà nhiều DN đã dùng các chiêu trò nhằm ép NLĐ chán nản tự bỏ việc. Điều này không chỉ gây tổn thương cho NLĐ mà còn làm xấu đi hình ảnh DN.

Trường hợp của chị Lê Kim Phượng, nguyên nhân viên Công ty U.A (quận 12, TP HCM), là một ví dụ. Chị làm việc tại công ty từ năm 2007 và năm 2011 đã ký HĐLĐ không xác định ở vị trí nhân viên y tế. Theo quy định của công ty, khi NLĐ muốn nghỉ phép phải báo trước 3 ngày, tuy nhiên có lần do con bệnh, phải nghỉ đột xuất nên chị Phượng bị lập biên bản vi phạm nội quy công ty. Lần đó, công ty định kỷ luật, song do chị đang nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi nên phải tạm hoãn. Đầu tháng 6-2017, con chị Phượng tròn 12 tháng tuổi, công ty chuẩn bị tiến hành họp kỷ luật thì lại phải hủy bỏ do chị Phượng phát hiện mình có thai.

Tức tối vì không thể kỷ luật NLĐ, công ty "trả đũa" bằng cách chuyển chỗ làm việc của chị. Trước đây một mình chị quản lý phòng y tế được bố trí độc lập, thoáng mát, có gắn máy lạnh và bố trí giường để người bệnh nghỉ ngơi, thì nay chị phải ngồi chung với công nhân may trong xưởng sản xuất vừa nóng, bụi và ồn. Chưa hết, tủ thuốc và bàn làm việc được đặt ngay đường đi, gần cửa nhà vệ sinh, máy tính thì không kết nối mạng nội bộ khiến chị gặp rất nhiều khó khăn trong công việc.

Do nhận thấy thuốc có thể biến chất, mất tính năng khi để trong môi trường nhiệt độ không ổn định nên khi có công nhân bị bệnh chị chỉ khám và kê toa chứ không cấp thuốc như trước. Vịn vào cớ này, ngày 19-6, giám đốc công ty đã ra thông báo yêu cầu tất cả CB-CNV trong công ty không được liên hệ với chị về bất cứ vấn đề gì trong giờ làm việc. "Công ty không cho tôi đến gần, nói chuyện với bất cứ ai trong công ty. Hành vi của công ty không chỉ khiến tôi tổn thương về thể chất lẫn tinh thần mà còn gây bức xúc cho tập thể NLĐ. Mới đây, trước áp lực của công nhân cùng với sự can thiệp của cơ quan chức năng, công ty mới chịu thỏa thuận chấm dứt HĐLĐ và bồi thường cho tôi" - chị Phượng chia sẻ. 


Bài và ảnh: Mai Chi