Điểm nóng xung đột ngày 23-1: Tên lửa "đặc biệt" của Nga tấn công Ukraine

Đòn không kích diễn ra rạng sáng 20-1, trong đó Nga sử dụng nhiều loại vũ khí khác nhau như tên lửa đạn đạo, hành trình, siêu vượt âm cùng hơn 300 máy bay không người lái (UAV)…

Chiến dịch trên còn chứng kiến Nga sử dụng tên lửa mục tiêu RM-48U, đánh dấu bước mới trong việc tận dụng các tên lửa phòng không cũ cho mục đích tấn công mặt đất.

Tên lửa RM-48U vốn được Nga thiết kế làm mục tiêu giả trong huấn luyện phòng không, phát triển từ các tên lửa đánh chặn S-300 và S-400 đã loại biên.

RM-48U không phải vũ khí tiến công tiêu chuẩn, thường được chế tạo bằng cách hoán cải các tên lửa phòng không 5V55 hoặc 48N6 đã lỗi thời, hết hạn sử dụng.

Defense Express cho biết đây là lần đầu tiên ghi nhận Nga dùng RM-48U trong vai trò tác chiến thực tế, dù chưa thể xác định tên lửa mang đầu đạn thật hay chỉ đóng vai trò nghi binh.

Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) hồi tháng 12 năm ngoái từng thông tin rằng Nga tích trữ hơn 400 tên lửa RM-48U, có thể phóng từ các bệ S-300 hoặc S-400 để tấn công các mục tiêu mặt đất tại Ukraine.

Không quân Ukraine cho biết đợt tập kích rạng sáng 20-1 của Nga gồm 34 tên lửa các loại (bao gồm 1 tên lửa siêu vượt âm Zircon) và 339 UAV - trong đó 14/18 tên lửa đạn đạo, 13/15 tên lửa hành trình Kh-101 và 315 UAV đã bị Kiev đánh chặn hoặc vô hiệu hóa.

Các đòn không kích liên tiếp được Nga tiến hành trong bối cảnh Ukraine đang đối diện bài toán lớn về nguồn cung vũ khí phòng không. Ukraine cũng đang trải qua mùa đông lạnh nhất trong nhiều năm với nhiệt độ xuống dưới âm 20 độ C.

Kyiv Independent dẫn các tài liệu đàm phán cho thấy Ukraine cần tối thiểu 27 tỉ USD vũ khí và trang thiết bị quân sự từ các nguồn cung ngoài Liên minh châu Âu (EU) năm 2026, qua đó cho thấy EU vẫn phụ thuộc lớn vào công nghệ quốc phòng của Mỹ trong nỗ lực hỗ trợ Kiev.

EU dự kiến chi 60 tỉ euro (70 tỉ USD) cho quốc phòng Ukraine, nằm trong gói hỗ trợ 90 tỉ euro đã được thông qua hồi tháng trước, nhằm giúp Kiev tiếp tục duy trì hoạt động quân sự trong năm 2026.

Tuy nhiên, EU thừa nhận không thể thay thế hoặc sản xuất kịp các hệ thống then chốt của Mỹ, đặc biệt là Patriot cùng đạn dược và phụ tùng cho phi đội F-16.

Ukraine nhiều lần khẳng định Patriot PAC-3 là lá chắn hiệu quả nhất trước tên lửa đạn đạo Nga và không thể thay thế. 

Hệ thống SAMP/T của Pháp – Ý tuy có năng lực tương tự nhưng chưa chứng minh được hiệu quả tương đương và chưa được sản xuất mới kể từ năm 2022.

Trong bối cảnh Nga liên tục tập kích hạ tầng năng lượng giữa mùa đông khắc nghiệt, bài toán phòng không và sự phụ thuộc vào vũ khí Mỹ tiếp tục là thách thức chiến lược sống còn với Ukraine. 

Đức và Hà Lan cho rằng tối đa 1/4 nguồn kinh phí dành cho quốc phòng nên được dùng để mua vũ khí sản xuất ngoài EU, qua đó cho phép Ukraine tiếp cận các năng lực then chốt từ các đối tác không thuộc khối, đặc biệt là Mỹ.

Sự phụ thuộc của Ukraine vào vũ khí Mỹ phơi bày thế khó của các nước EU khi họ vẫn phải dựa vào công nghệ Mỹ để hậu thuẫn Kiev.

Điều này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục đưa ra các tuyên bố cứng rắn liên quan tới Greenland, đẩy liên minh xuyên Đại Tây Dương vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ.

Theo ước tính được EU công bố vào tháng 11-2025, Ukraine cần tổng cộng 135 tỉ euro (155 tỉ USD) trong giai đoạn 2026–2027, bao gồm hỗ trợ quân sự và hỗ trợ ngân sách.

Thỏa thuận đạt được vào tháng 12 năm ngoái, mang tên Ukraine Support Loan, hiện mới đáp ứng khoảng 2/3 số tiền mà Ukraine cần.