Những ngày cuối tháng 4, tại TP HCM diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và 50 năm thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, các hoạt động văn hóa - nghệ thuật của thành phố diễn ra sôi động.
Không gian biểu diễn được mở rộng
Một trong những chuyển động rõ nét của đời sống văn hóa thành phố là việc mở rộng không gian biểu diễn, biến TP HCM trở thành một "sân khấu lớn". Ở đó, ranh giới giữa nghệ thuật và đời sống dần được xóa nhòa. Người dân không cần bước vào nhà hát vẫn có thể tiếp cận các chương trình biểu diễn, từ âm nhạc, sân khấu đến nghệ thuật thị giác.
Nhà hát Trần Hữu Trang mang sân khấu đi biểu diễn phục vụ nhân dân dịp lễ 30-4 với lịch trình dày đặc: Đình Tam Thôn Hiệp (xã Bình Khánh) vào ngày 25-4; Quảng trường Bắc Tân Uyên (xã Bắc Tân Uyên) vào ngày 26-4; đình Bình Nhan (xã Đông Thạnh) vào ngày 1-5… Chương trình nghệ thuật đặc sắc được đưa về cơ sở, thu hút đông đảo công chúng đến xem.
Trung tâm Nghệ thuật TP HCM dàn dựng thành công và cũng tạo dấu ấn với các chương trình biểu diễn ngoài trời, như: "Ngày Sách và Văn hóa đọc", "Vươn cao cùng thành phố", "Lĩnh hội tinh hoa - Rạng ngời trí thức Việt", "Ngày hội Du lịch TP HCM"…
Các tuyến phố đi bộ, công viên, quảng trường trở thành điểm tổ chức hoạt động nghệ thuật với hàng loạt chương trình của Nhà hát Ca múa nhạc Dân tộc Bông Sen, Trung tâm Nghệ thuật TP HCM và các sân khấu xã hội hóa.
PGS-TS Huỳnh Quốc Thắng (Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật TP HCM) nhận định: "Sự thay đổi này không mang tính ngẫu nhiên. Nó xuất phát từ nhận thức: nghệ thuật cần hiện diện trong đời sống hằng ngày. Khi được đưa ra không gian mở, nghệ thuật có cơ hội tiếp cận đông đảo công chúng, tạo sự tương tác trực tiếp".
PGS-TS Huỳnh Quốc Thắng cho biết nhiều chương trình biểu diễn dịp lễ 30-4 được dàn dựng theo hướng gần gũi, dễ tiếp cận. Các tiết mục ca múa nhạc, sân khấu cải lương, kịch, xiếc, hát bội, trình diễn thời trang đường phố, nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ... đã thu hút đông đảo người xem. Người dân tham gia với tâm thế chủ động.
Bên cạnh các hoạt động ngoài trời, sân khấu truyền thống và đương đại cũng đang có những chuyển động đáng chú ý. Nhiều đơn vị nghệ thuật đầu tư dàn dựng vở diễn mới, khai thác đề tài lịch sử, cách mạng, gắn với dịp kỷ niệm 30-4.
Nhà hát Kịch TP HCM ra mắt vở kịch chính luận "Thanh gươm và bà mẹ" (tác giả Phan Vũ, đạo diễn NSND Trần Ngọc Giàu) tại rạp Công Nhân. Vở diễn sử dụng hình thức dàn dựng mới, thu hút đông khán giả qua 2 suất diễn ngày 26 và 27-4. Sắp tới, vở sẽ được biểu diễn tại khu vực Vũng Tàu và Bình Dương cũ.
Nhà hát Trần Hữu Trang biểu diễn tại đình Tam Thôn Hiệp. (Ảnh do Nhà hát Trần Hữu Trang cung cấp)
Tại Nhà hát Trần Hữu Trang, Sân khấu Cải lương Mới Đại Việt tái diễn vở lịch sử "Tả quân Lê Văn Duyệt - người mang 9 án tử", được nhiều người đón nhận. Trong khi đó, sân khấu múa rối nước - Bảo tàng Lịch sử TP HCM biểu diễn thành công 20 suất vở "Huyền sử Yết Kiêu", thu hút đông khán giả và du khách nước ngoài.
Điểm đáng ghi nhận là các loại hình nghệ thuật được dàn dựng với ngôn ngữ hiện đại hơn, tiết tấu nhanh hơn, phù hợp với thị hiếu công chúng, nhất là giới trẻ.
Các nghệ sĩ cho rằng thách thức lớn nhất là giữ được giá trị cốt lõi của nghệ thuật truyền thống trong khi vẫn tạo được sức hút. Điều này đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc về kịch bản, đạo diễn và diễn xuất.
Đưa nghệ thuật đến gần công chúng
Một xu hướng khác đang định hình trong lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật tại TP HCM là ứng dụng công nghệ.
Ánh sáng, âm thanh, kỹ thuật trình chiếu, mapping được sử dụng để nâng cao trải nghiệm của khán giả. Các chương trình nghệ thuật kết hợp yếu tố trình diễn và công nghệ tạo hiệu ứng thị giác mạnh, thu hút giới trẻ. NSND Trần Minh Ngọc nhận xét: "Việc đào tạo và cập nhật xu hướng phát triển của công nghệ được chú trọng hơn, góp phần tạo ra nhiều hình thức dàn dựng mới cho sân khấu".
PGS-TS Nguyễn Thị Minh Thái cho rằng đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh công nghiệp văn hóa đang được TP HCM xác định là một trong những lĩnh vực phát triển quan trọng. "Việc ứng dụng công nghệ cũng mở ra khả năng kết nối nghệ thuật với các ngành khác như du lịch, truyền thông, giải trí. Các sự kiện văn hóa vì thế có sức lan tỏa rộng hơn, góp phần quảng bá hình ảnh thành phố" - bà nhấn mạnh.
Tinh thần đổi mới sáng tạo đã và đang lan tỏa mạnh mẽ trong giới văn nghệ sĩ. Dịp lễ lớn 30-4 luôn là thời điểm để nghệ sĩ thể hiện vai trò của mình. Nhiều tác phẩm mới được sáng tác, dàn dựng hướng về lịch sử, về những giá trị đã làm nên thành phố hôm nay.
Điểm chung của các nghệ sĩ là mong muốn đưa nghệ thuật đến gần công chúng hơn. Không ít người lựa chọn những hình thức thể hiện mới, thử nghiệm ngôn ngữ sáng tạo để tiếp cận khán giả trẻ. Sự tham gia của nhiều thế hệ nghệ sĩ cũng tạo nên sự đa dạng. Những nghệ sĩ gạo cội mang đến chiều sâu, trong khi lực lượng trẻ mang lại sự tươi mới, sáng tạo.
NSND Trọng Phúc nhận xét: "Nghệ thuật cần được đặt vào đời sống. Khi khán giả có thể tiếp cận dễ dàng, họ sẽ hình thành nhu cầu thưởng thức. Đó là nền tảng để phát triển lâu dài".
Đạo diễn NSƯT Nguyễn Công Ninh bày tỏ: "Chúng tôi luôn trăn trở làm sao để tác phẩm vừa giữ được giá trị truyền thống vừa phù hợp với khán giả hôm nay".
Xây dựng môi trường văn hóa mở
Theo dõi các hoạt động văn hóa, nghệ thuật của TP HCM trong dịp lễ 30-4 năm nay, PGS-TS Trần Yến Chi đúc kết điểm nhấn đáng chú ý là chuỗi chương trình biểu diễn nghệ thuật tại không gian công cộng. Bên cạnh đó là dàn dựng vở diễn mới về đề tài lịch sử, cách mạng; ứng dụng công nghệ trong trình diễn nghệ thuật; tăng cường kết nối nghệ thuật với du lịch và truyền thông.
Theo PGS-TS Trần Yến Chi, khi nghệ thuật hiện diện trong từng nhịp sống, đô thị trở nên giàu sức sống hơn. TP HCM đang cho thấy một hướng đi rõ ràng: Xây dựng môi trường văn hóa mở, nơi nghệ thuật và công chúng gặp nhau một cách tự nhiên, bền vững.
(Còn tiếp)
(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 28-4
và quét mã QR
Bình luận (0)