Giải tỏa áp lực tiền bạc sau Tết

Sau Tết, việc đầu tiên chị H.H (35 tuổi; ngụ phường Tân Phú, TP HCM) làm là mở ứng dụng ngân hàng để xem lại các khoản đã chi. Nhìn con số hiện trên màn hình, chị thở dài. "Tết vui thì có vui nhưng giờ nhìn tài khoản mà thấy "lạnh sống lưng". Chưa hết tháng đã phải tính toán từng khoản một" - chị nói nửa đùa nửa thật mà nghe vẫn vương chút lo toan sau những ngày sum vầy.

Tết qua nhanh, áp lực ở lại

Gia đình chị H. có hai con nhỏ, thu nhập của hai vợ chồng khoảng 30 triệu đồng/tháng. Năm nay, riêng tiền vé máy bay về quê, mua sắm, biếu hai bên nội - ngoại và lì xì họ hàng đã ngốn gần 40 triệu đồng. "Lúc mua thì thấy cái gì cũng hợp lý, cũng nghĩ "một năm có một lần" nhưng sau Tết cộng lại mới giật mình vì vượt xa mọi dự tính" - chị kể, giọng pha chút tiếc nuối.

Trở lại thành phố, vợ chồng chị buộc phải thắt chặt chi tiêu, không khí gia đình đôi lúc kém vui. Tình cảnh vui Tết xong… lo tiền không hiếm ở nhiều gia đình, nhất là tại đô thị lớn.

Với anh N.V.T (công nhân), Tết năm nào cũng là bài toán khó. Thu nhập của vợ chồng anh khoảng hơn 20 triệu đồng/tháng, phải nuôi hai con nhỏ. Dù vậy, năm nào anh chị cũng cố gắng lo Tết tươm tất khi về quê. "Nghĩ cả năm mới có một cái Tết nên ráng chi cho đàng hoàng, không muốn thua kém bà con" - anh T. nói.

Năm nay, sau khi trừ các khoản về quê, mua sắm và lì xì, gia đình anh gần như cạn tiền, trong khi tiền nhà trọ, học phí học thêm cho con cận kề. Theo anh T., mỗi năm, vợ chồng anh đều tự nhủ phải tiết kiệm hơn, nhưng đến Tết lại khó kìm lòng.

Không chỉ những gia đình có thu nhập trung bình, thấp mới gặp áp lực. Chị H.T.N.M (32 tuổi, kế toán một công ty logistics) có mức thu nhập ổn định lại gặp "cú sốc" sau Tết đến từ… thẻ tín dụng. Trong Tết, chị quẹt thẻ nhiều cho khoản nhỏ nên không để tâm. Đến kỳ sao kê mới giật mình vì số tiền phải trả vượt xa dự tính. Khoản nợ phát sinh khiến vợ chồng chị lần đầu rơi vào cuộc tranh cãi căng thẳng về chuyện chi tiêu. "Anh trách tôi chi tiêu không tính toán, đầu năm đã nợ. Tôi thì bực mình vì đâu phải tiêu xài cho bản thân mình, chỉ là Tết nên nhiều khoản phải lo. Mấy hôm nay không khí trong nhà cứ nặng nề" - chị M. bộc bạch.

Học cách tiêu vừa sức

Theo các chuyên gia, áp lực tài chính sau Tết không chỉ dừng ở chuyện thiếu tiền tiêu, mà còn có thể tác động đến tâm lý và mối quan hệ trong gia đình.

Chuyên gia tâm lý Ngô Minh Thy phân tích sau kỳ nghỉ dài, nhiều gia đình rơi vào trạng thái hụt hẫng kép - vừa kết thúc không khí sum họp vừa đối mặt thực tế tài chính eo hẹp. "Đây là thời điểm cảm xúc dễ dao động. Nếu cộng thêm áp lực tiền bạc, mâu thuẫn vợ chồng rất dễ nảy sinh. Biểu hiện thường thấy không phải là cãi vã dữ dội, mà là sự khó chịu âm ỉ, dễ bực bội vì những chuyện nhỏ, thậm chí trách móc nhau về các khoản chi trong dịp Tết" - bà Thy nói.

Một vấn đề đáng lưu ý là nhiều cặp đôi chưa có thói quen trao đổi thẳng thắn về tài chính. Khi mọi việc còn trong tầm kiểm soát, cả hai đều im lặng; đến khi số tiền vượt ngưỡng chịu đựng thì xung đột mới bùng phát.

Nhìn ở góc độ tài chính cá nhân, chuyên gia tâm lý Trần Hoàng Quân cho rằng tâm lý "Tết phải đủ đầy" vẫn là nguyên nhân sâu xa khiến nhiều gia đình rơi vào vòng xoáy chi tiêu quá tay. Không ít gia đình chi tiêu Tết theo cảm xúc, thiếu một ngân sách cụ thể, để rồi sau Tết mới bắt đầu lo lắng. Các khoản chi dễ vượt kiểm soát nhất gồm: mua sắm quần áo, biếu quà hai bên nội ngoại, lì xì và chi phí đi lại về quê. Đặc biệt, việc sử dụng thẻ tín dụng hay hình thức "mua trước trả sau" dễ tạo cảm giác chưa phải tiền của mình, khiến nhiều người chi tiêu thoải mái hơn mức cho phép.

"Nguyên tắc quan trọng nhất là phải có quỹ Tết riêng. Mỗi tháng trích một khoản nhỏ, đến cuối năm sẽ giảm áp lực rất nhiều" - ông Quân gợi ý. Bên cạnh đó, mỗi gia đình nên đặt trần chi tiêu Tết phù hợp với thu nhập và kiên quyết tuân thủ. Theo ông, sau Tết là thời điểm tốt để các gia đình rà soát những khoản nợ, cắt bớt chi tiêu không cần thiết, xây dựng quỹ dự phòng và điều chỉnh lại kế hoạch cả năm.