Giữ hồn Tết đô thị: Phong tục được làm mới trong nhịp sống hiện đại

Trong dòng chảy đô thị hóa mạnh mẽ, Tết tại TP HCM đang chuyển mình với những hình thức biểu đạt mới. Từ không gian chung cư, các tuyến đường hoa, đến sân khấu và chương trình nghệ thuật, phong tục truyền thống vẫn hiện diện, thích nghi với đời sống hiện đại.

Chính sự tiếp biến này đã giữ cho Tết đô thị một sức sống riêng, vừa mang ký ức văn hóa, vừa phản ánh diện mạo của một thành phố năng động.

Tết trong căn hộ cao tầng: giữ lửa từ những điều giản dị

Sự thay đổi rõ nét nhất của Tết đô thị nằm ở không gian sống. Những khu chung cư, khu đô thị mới đang trở thành nơi lưu giữ phong tục bằng cách riêng.

Trong căn hộ vài chục mét vuông, bàn thờ gia tiên vẫn được chăm chút, mâm ngũ quả vẫn được bày biện, và khoảnh khắc giao thừa vẫn mang ý nghĩa thiêng liêng.

Nghệ sĩ Phương Dung bày tỏ: "Tôi sống trong chung cư nhiều năm qua, mỗi dịp Tết vẫn giữ thói quen lau dọn bàn thờ, thắp nhang đêm giao thừa. Không gian thay đổi nhưng cảm giác hướng về cội nguồn vẫn nguyên vẹn. Điều quan trọng là giữ sự thành kính và lòng biết ơn. Thích nhất là năm nay nhiều công viên được xây dựng trong thời gian ngắn, mang lại không khí mùa xuân cho đô thị".

Nhiều khu dân cư đã tổ chức các hoạt động cộng đồng như gói bánh chưng, viết thư pháp, biểu diễn nghệ thuật truyền thống tại sảnh chung cư. Những hoạt động này giúp trẻ em đô thị tiếp cận phong tục bằng trải nghiệm thực tế, tạo nên sự tiếp nối giữa các thế hệ.

Đường hoa, chợ Tết: ký ức tập thể của đô thị

Đường hoa Nguyễn Huệ, chợ hoa bến Bình Đông hay các hội hoa xuân tại công viên trở thành điểm hẹn văn hóa mỗi dịp Tết đến. Những không gian này mang lại cho người dân cảm giác thân quen giữa lòng thành phố hiện đại.

NSND Lệ Thủy chia sẻ: "Mỗi lần đi qua chợ hoa, tôi thấy lại ký ức tuổi thơ. Hoa Tết mang theo hơi thở của quê hương. Người dân thành phố tìm thấy trong đó sự bình yên và niềm hy vọng".

Sự hiện diện của các chợ hoa và đường hoa giúp duy trì mối liên hệ giữa đô thị và truyền thống nông nghiệp, giữa nhịp sống hiện đại và chu kỳ văn hóa lâu đời.

Và trong hành trình du xuân của khán giả tại TP HCM, Bến Bình Đông những ngày Tết Bính Ngọ 2026 còn có điểm hẹn văn hóa đặc biệt, nơi du khách không chỉ thưởng ngoạn chợ hoa "Trên bến dưới thuyền" mà còn được đắm mình trong không gian đờn ca tài tử ngân vang giữa dòng kênh Tàu Hủ. 

Chương trình nghệ thuật "Rực rỡ bến ngọc thuyền hoa" đã góp phần làm nổi bật sức hấp dẫn của một điểm đến du xuân giàu bản sắc, nơi di sản sống động trong nhịp sống hiện đại.

Sân khấu kể chuyện Tết bằng ngôn ngữ đương đại

Tại TP HCM, sân khấu đang đóng vai trò quan trọng trong việc tái hiện và làm mới phong tục Tết. Nhiều chương trình nghệ thuật, vở diễn cải lương, kịch nói, múa rối nước đã đưa hình ảnh ngày xuân lên sân khấu với cách thể hiện sáng tạo. 

Vở "Cầu dừa đủ xài" của Sân khấu Nghệ thuật Trương Hùng Minh là điển hình cho việc phản ảnh đô thị văn minh đang rực rỡ chuyển mình, mang lại cái tết ấm no, sung túc như ước nguyện của người dân. 

Vở "Chung nhà" của Sân khấu Thiên Đăng đã vẽ nên bức tranh gia đình hạnh phúc, đoàn viên sau bao khó nhọc. 

Nhà hát Kịch Sân khấu nhỏ TP HCM với vở "Xóm phông bạt" cũng đã khái quát một mái ấm gia đình hạnh phúc từ một khu xóm nghèo, nơi có một gánh hát nhỏ cưu mang những đứa trẻ cơ nhỡ, để rồi sau này chúng trưởng thành, góp sức xây dựng đô thị phồn vinh, mang lại cái tết ấm no, sung túc. 

Vở "Mã đáo khai xuân" của Nhà hát Kịch TP HCM đã mở ra một hướng phát triển mới từ câu chuyện văn học "Người ngựa, ngựa người" để vẽ nên bức tranh đô thị với con người sống tử tế, chan hòa, yêu thương giúp đỡ nhau.

NSND Trần Minh Ngọc nhận định: "Sân khấu có khả năng lưu giữ ký ức văn hóa. Khi khán giả xem một vở diễn về Tết, họ tìm thấy hình ảnh của chính mình, của gia đình, của truyền thống. Đó là cách văn hóa tiếp tục tồn tại".

Các chương trình nghệ thuật phục vụ Tết tại TP HCM năm nay cho thấy xu hướng kết hợp công nghệ ánh sáng, âm thanh hiện đại với chất liệu truyền thống. Điều này tạo nên trải nghiệm mới cho khán giả, đồng thời góp phần đưa nghệ thuật truyền thống đến gần công chúng trẻ.

Đạo diễn Ái Như, Sân khấu Hoàng Thái Thanh, chia sẻ: "Tết luôn là nguồn cảm hứng sáng tạo. Chúng tôi mong muốn đưa hơi thở đương đại vào những câu chuyện truyền thống để khán giả hôm nay cảm nhận được chiều sâu văn hóa".

Tết đô thị trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa

Việc làm mới phong tục Tết đang gắn với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa tại TP HCM. Các chương trình nghệ thuật, lễ hội xuân, và không gian văn hóa cộng đồng trở thành sản phẩm văn hóa có giá trị xã hội và kinh tế. 

Tác giả Trần Văn Hưng nhìn nhận: "Tết là một nguồn tài nguyên văn hóa quý giá. Khi được thể hiện qua sân khấu, lễ hội, và các chương trình nghệ thuật, phong tục truyền thống có cơ hội tiếp cận công chúng rộng hơn trong một đô thị phát triển. Đây là nền tảng để xây dựng các sản phẩm công nghiệp văn hóa mang bản sắc Việt gắn với đô thị". 

Vở kịch "Khát vọng ngày mai" của tác giả Trần Văn Hưng đoạt giải A cuộc vận động sáng tác "Mãi mãi một tình yêu" nói về chuyến tàu Metro của TP HCM là một điển hình. Năm 2026, vở này sẽ được chuyển thể cải lương phục vụ khán giả do đạo diễn NSƯT Quốc Kiệt dàn dựng tại Nhà hát Trần Hữu Trang.

Những hoạt động sôi nổi của sân khấu về đề tài đô thị góp phần tạo nên diện mạo văn hóa riêng của thành phố, đồng thời khẳng định vai trò của nghệ thuật trong đời sống đô thị.

Giữ hồn Tết bằng sự tiếp nối sáng tạo

Tết đô thị và những dấu ấn văn hóa tại TP HCM 2026 đã được thể hiện qua các chương trình nghệ thuật, vở diễn phục vụ Tết được tổ chức tại các sân khấu như: Nhà hát IDECAF, Sân khấu Hoàng Thái Thanh, Nhà hát Trần Hữu Trang, Nhà hát Kịch Sân khấu nhỏ TP HCM, Sân khấu Hồng Vân, Sân khấu Xóm kịch, Sân khấu Team Hương Sài Gòn, Sân khấu Quốc Thảo, Sân khấu Thiên Đăng, Sân khấu Nghệ thuật Trương Hùng Minh, Sân khấu Thế giới trẻ - Sài Gòn phẵng…

Đường hoa Nguyễn Huệ tiếp tục là điểm nhấn văn hóa, thu hút hàng triệu lượt khách tham quan, bên cạnh đó là nhiều chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống được tổ chức tại bảo tàng, công viên và không gian công cộng.