HỌA SĨ TRẦN VĂN MÃNG: "Tôi cầm cọ đến hơi thở cuối"

Từ những bức tranh phố cổ đậm chất ký ức đến những tìm tòi trừu tượng đầy bứt phá tại triển lãm "Vọng"…, với họa sĩ Trần Văn Mãng, vẽ là việc cả đời, không có điểm dừng.

. Phóng viên: Triển lãm "Vọng" có ý nghĩa như thế nào với ông sau hơn 50 năm gắn bó với hội họa?

- Họa sĩ TRẦN VĂN MÃNG: Với tôi, "Vọng" là một dấu mốc rất quan trọng. Sau nhiều giai đoạn sáng tác, từ lúc còn trẻ đến khi có tuổi, tôi thấy đã đến lúc đưa tác phẩm đến với công chúng. Trước đây vẽ nhiều nhưng giữ lại, còn nay tôi muốn tranh được chia sẻ, được nhìn nhận. Dù kết quả thế nào, việc có cơ hội trưng bày, có người xem, người cảm nhận đã là một niềm vui lớn. Tôi xem đây như một dịp để nhìn lại hành trình hơn nửa thế kỷ, với đủ vui buồn, khó khăn, nhưng chưa bao giờ ngừng vẽ.

. Đâu là ký ức đậm nét nhất trong hành trình sáng tác của ông?

- Có lẽ là giai đoạn tôi vẽ phố cổ. Từ nhỏ, tôi đã quen với những không gian kiến trúc xưa, đặc biệt là phố cổ Huế. Những mái nhà, những bức tường, những con đường cũ… tất cả đều mang một vẻ đẹp riêng, in sâu vào ký ức. Khi cầm cọ, tôi tự nhiên trở lại với những hình ảnh ấy và vẽ rất nhiều. Nhưng rồi nhận ra, nếu cứ ở mãi một chỗ, mình sẽ không đi xa được. Hội họa cũng như cuộc sống, luôn vận động. Mình phải thay đổi, phải tìm cái mới, dù cái cũ vẫn rất đẹp.

. Đó là lý do ông chuyển sang hội họa trừu tượng?

- Đúng vậy. Không phải tôi bỏ hiện thực, mà tôi muốn mở rộng thêm con đường của mình. Thế giới trừu tượng rất rộng, rất khó, nhưng cũng rất hấp dẫn. Nó không còn là việc tái hiện hình ảnh nữa mà là biểu đạt cảm xúc, tinh thần. Tôi bắt đầu giản lược lại, không vẽ nhiều chi tiết như trước. Có khi chỉ một nét, một mảng màu cũng đủ gợi nên cả một không gian. Cái khó là làm sao để ít mà vẫn đủ, vẫn chạm được vào người xem.

Các tác phẩm trong triển lãm lần này là kết tinh một hành trình dài gắn bó với hội họa, nơi hình ảnh không còn dừng lại ở việc tái hiện hiện thực, mà được chuyển hóa thành ngôn ngữ của màu sắc, hình khối và nhịp điệu. Qua đó, mỗi bức tranh trở thành một không gian phản chiếu những tầng sâu nội tâm và những suy tư đa chiều.

. Những tác phẩm lần này mang cảm giác mạnh, nhanh. Phải chăng cách vẽ của ông cũng như vậy?

- Tôi vẽ theo cảm xúc. Khi cảm xúc đến, mình phải nắm lấy ngay. Có những buổi sáng thấy đẹp là phải vẽ liền. Có khi đang đêm cũng bật dậy để vẽ. Nếu để chậm, cảm xúc qua mất thì không còn gì nữa. Tôi không vẽ theo kiểu tính toán. Màu sắc, ánh sáng, không gian… tất cả dẫn lối mình đi. Khi thấy đủ thì dừng. Có khi chỉ cần vài nét thôi. Chính vì vậy, tranh của tôi luôn mạnh, dứt khoát và không do dự.

. Sau triển lãm này, ông có dự định tổ chức thêm nhiều triển lãm nữa không?

- Nếu còn sức khỏe, tôi vẫn tiếp tục vẽ, để có thể mang tranh đi nhiều nơi hơn. Có thể là các tỉnh khác, thậm chí là nước ngoài. Mình làm nghệ thuật thì cũng mong được giao lưu, được chia sẻ rộng hơn.

. Từ trải nghiệm nhiều biến chuyển của mỹ thuật, ông nhìn nhận thế nào về dòng chảy hội họa đương đại Việt Nam hiện nay?

- Thế hệ trẻ bây giờ rất năng động, rất mạnh mẽ. Họ có nhiều điều kiện để tiếp cận với thế giới, nên tư duy cũng mở hơn. Hội họa Việt Nam đang hội nhập tốt. Nhưng tôi nghĩ, dù đi xa đến đâu, mình vẫn phải giữ cái gốc. Cái hồn cốt của văn hóa dân tộc là điều rất quan trọng. Nhưng cũng không thể chỉ giữ mà không đổi mới. Phải biết kết hợp giữa cái cũ và cái mới, như vậy hội họa mới phát triển bền vững.

. Điều khiến ông tự hào nhất sau hơn 50 năm cầm cọ là gì?

- Điều tôi thấy hạnh phúc nhất là mình vẫn còn được vẽ, còn sức khỏe để vẽ, và còn đam mê. Có những lúc mệt, nhưng chỉ cần cầm cọ lên là lại thấy vui. Với tôi, như vậy là đủ rồi. Nếu được, tôi sẽ vẽ đến hết đời, đến khi nào không còn cầm cọ được nữa thì thôi.