Khoan sức dân!

Cơ quan này đề xuất bổ sung khoản giảm trừ đối với phần chi khám bệnh, chữa bệnh tại các cơ sở y tế trong nước thuộc danh mục do bảo hiểm y tế chi trả tối đa 23 triệu đồng/năm. Đối với giáo dục - đào tạo, đề xuất mức giảm trừ tối đa là 24 triệu đồng/năm cho các khoản học phí tại cơ sở giáo dục trong nước. Tổng mức giảm trừ tối đa đối với chi phí y tế và giáo dục - đào tạo được đề xuất là 47 triệu đồng/năm.

Định hướng cải cách thuế lần này phù hợp với góp ý của nhiều người. Hiện nay, cơ chế giảm trừ cho bản thân và người phụ thuộc đang áp dụng gần như cào bằng giữa các đối tượng khác nhau mà chưa xét đến hoàn cảnh cụ thể.

Trước đây, tôi đã đề xuất cần cho giảm trừ các khoản chi phí học hành, y tế và một số chi phí thiết yếu liên quan giáo dục - đào tạo. Vì vậy, việc Bộ Tài chính lần này đưa khoản giảm trừ này vào dự thảo, cho thấy sự cầu thị, lắng nghe và tiếp thu các góp ý của người dân, là tín hiệu rất tích cực.

Hiện tại, quan trọng là cách thiết kế chính sách thuế để triển khai việc giảm trừ ra sao? Quan điểm của ban soạn thảo giảm trừ là tích cực, nhưng mức giảm trừ tối đa theo một mức trần cố định cũng chưa hợp lý. Bởi thực tế, không ít gia đình có 2-3 người con đang đi học, từ phổ thông đến đại học. Trong bối cảnh hiện nay, học phí nhiều trường đại học, chi phí học tập tại các trường phổ thông, nhất là ở các đô thị lớn như TP HCM hay Hà Nội, đều rất cao. Vì vậy, mức 24 triệu đồng/năm là chưa thực sự phù hợp.

Giải pháp là nên dựa trên hóa đơn, chứng từ thực tế. Không nên khống chế cố định mức trần 24 triệu đồng/năm. Gia đình có một người đi học có chi phí khác hoàn toàn với gia đình có nhiều người đi học.

Chúng ta đang khuyến khích sinh con để giữ mức sinh đang trên đà suy giảm nhưng nhiều người lại lo không đủ khả năng cho con học hành. Do đó, ngành thuế có thể dựa vào hóa đơn, chứng từ liên quan đến giáo dục của người phụ thuộc để khấu trừ thuế. Giống như việc kê khai thu nhập hiện nay, mọi khoản thu nhập đều cần chứng từ thì các khoản chi tiêu đủ điều kiện cũng có thể áp dụng. Điều này khuyến khích người dân sử dụng hóa đơn, chứng từ, quan trọng hơn là giảm gánh nặng chi phí học tập, y tế cho người dân.

Ngoài ra, cũng cần tính đến những trường hợp đặc thù như người nuôi con nhỏ, phụ nữ mang thai... Nhiều nước như Thái Lan, Trung Quốc, Singapore đã cho khấu trừ các khoản chi liên quan chăm sóc thai sản, sinh đẻ, nuôi dạy con. Đây là những khoản cần được đưa thêm vào diện giảm trừ.

Chính sách thuế phải bảo đảm được 3 tiêu chí rất quan trọng: tính hiệu quả, tính công bằng và tính khả thi. Mục tiêu tăng thu ngân sách nhưng không ảnh hưởng sức dân, không làm suy giảm động cơ lao động.

Khi chính sách thuế phù hợp sẽ giảm gánh nặng thuế cho người dân, từ đó thúc đẩy tiêu dùng và cải thiện niềm tin xã hội, nhất là trong bối cảnh hiện tại, sức cầu tiêu dùng nội địa đang tăng trưởng khá yếu. Giai đoạn này cần "khoan thư sức dân" và chính sách giảm trừ lần này nếu được triển khai hiệu quả sẽ là một cách cụ thể hóa quan điểm đó.